Anamın doğum günüydü 26 fevral. Xocalı soyqırımından sonra qeyd etməzdik. İndi düşünürəm, görəsən lap gənc, hətta uşaq vaxtlarında anam necə qeyd edirmiş doğum günlərini? Görəsən, ilk doğum günü hədiyyəsini ona kim verib? Reaksiyası necə olub?

90-ların qanlı-qadalı günlərini xatırlayıram. Bir gün evdə eşitdim ki, anamın ad günüdür. Fikirləşdim, anama nə hədiyyə edim? Gedib yükün altından özünə təzə aldığı tufliləri gətirdim, dayandım qarşısında, təbrik etdim, tufliləri ona uzadıb, - Geyin - dedim. Gözləri doldu, gülümsədi. İlk dəfəydi bir gözüylə ağlayıb o biri gözüylə gülən adam görürdüm. Boynumu qucaqladı, boğazımı dərindən qoxladı və alnımdan öpüb təşəkkür elədi. Tufliləri geyindi, addımladı, - Lap ayaqlarımın ölçüsünədi ki - dedi, yenə qayıdıb qucaqladı, qoxladı, öpdü. Özünü elə apardı, az qala inandım, tuflini mən almışam. Deyəsən, o tuflilər anama ilk və son hədiyyəm oldu. Daha doğrusu, ömürdə fürsət tapmadım ona hədiyyə almağa. Öz aramızdır, anamı harda gördüm ki? 11 il məktəb, 4 il universitet və…

bir də gördüm
Təbriz hospitallarının uzun-uzadı,
intəhasız dəhlizlərində
əlil arabası sürürəm;
anam da arabada
bu dünya xarabada.

Yaş ötdükcə büsbütün ilikləriməcən duydum bu məşum həqiqəti: Anan varsa, hamın, hər şeyin var, anan yoxdursa, heç kəsin, heç nəyin yoxdur.

Anamdan sonra sığındığım, inandığım yeganə yer ədəbiyyat oldu. Özümü ədəbiyyatla ovundura bildim ancaq. Niyəsə mənə elə gəlir, ona yazdığım şeirləri oxuyur anam. O vaxtlar oxuyur ki, mənim üçün darıxır. O vaxtlar darıxır ki, hardansa, necəsə yadıma qəflətən düşür və gün boyu onu xatırlayıram. Onda hiss edirəm, anam bərk darıxır mənimçün. Əlbəttə, mən onu görürəm…
Amma təngənəfəs ömrüm sənə yaxşı ki, çatdı.

Qaranın bu rəngini heç belə gözləmirdim.
Və günlərin bir günündə mənim Xocalım oldun;
mən səndə 70 qoca,
107 qadın,
63 uşaq öldüm...

• Teleqram - Konstantin Paustovskinin hekayəsi
• Milyonluq rəsm əsərləri oğurlandı
• Rəssam olmaq istəyən, ali təhsilsiz məşhur yazıçı - O, hansı romanı üçün mədənlərdə fəhlələrlə görüşmüşdü?