writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock13:40 calendar-gray 02 Avqust 2013 view-gray721 dəfə oxunub
view-gray721 dəfə oxunub

Kinomuzdan neft iyi gəlirmi?

Aliyə yazır

Bu gün Milli Kino Günüdür. Əslində elə burdan da başlamaq olardı-milli kino sözündən. Amma qorxudan bunun üstündən yavaşca adlayıram. Çünki, bu barədə fikirlər də müxtəlif və qaranlıqdır - milli kino deyərkən nəyin milli olması nəzərdə tutulur? Rejissorlarınmı, tamaşaçılarınmı, maliyyəninmi? Kino ənənələrininmi?

Hər nə isə, aydın olan odur ki, düz 115 il bundan əvvəl Bakıda ilk dəfə kino çəkildi: fransız fotoqrafı Aleksandr Mişon Bibi Heybət və Balaxanıda neft yanğınını, neft fontanlarını çəkdi. Çəkən fransız da olsa, neft bizim neft, Bakı bizim Bakı idi. Və ən əsası Bakıda ilk bədii film neft sənayeçilərinin pulu ilə çəkildi: “Neft və milyonlar səltənətində” adlı filmin rejissorusa azərbaycanlı yox, rus idi.

Amma filmdə Ərəblinski kimi aktyor baş rolu oynamışdı. Sonra “Arşın mal alan”... Qısa çəkən müstəqillik dövrü... Şura höküməti... 1923-cü ildə yaradılan Foto Kino İdarəsi və bundan iki il sonra AFKİ-nin nəzdindəki aktyor və rejissor hazırlamaq üçün Ş. Mahmudbəyovun yaratdığı studiya...İlk kinorejissor, kinoaktyor kadrlar...

Bunlar “milli kino” sözünün assosiativ çalarlarını görmək üçün bir fləş-xatırlatma idi. Elə bu da bir xatırlatmadır: gördüyünüz kimi milli kinonun yaranışında-neftin payı həddən çox idi. Həm mövzu, həm maliyyələşmə, həm görüntü, həm də hadisə baxımından. Hətta neft ilk yaranışında bizim kinonun əsas atributu oldu.

Bu yerdə balaca bir haşiyə çıxmaq gərəkir: milli kinonun əsasını qoyan ilk xroniki süjetlərdən, ilk kadrlardan neftin içində o insanlar görürdük. Neftə bulanmış, ora bura qaçan insanlar. Zatən kinonun işi İnsanı görmək idi. Bu filmlərdəki kimi neft iyi, rəngi içində görünməz olan o yaradılışı görmək, sezmək, duymaq və göstərməkdi (Və həm də kinonun zaman kimi nostalji amili var: kino qalıcı bir sənətdir, insansa öləri bir məxluqdur). Deməli, Biləcəridən o yana keçmək azarına yoluxan kino adamları bəzi filmlərdə olduğu kimi fəlsəfi-əndəruni mətləbləri gəzərkən qarşısına çıxan insanları görməyi bacarmalıdır. Yoxsa baxıb əlimizi yelləyəcəyik “Bu kinodu ee...”

Kino böyük hadisədir, elə o zaman Bibi Heybətdəki neft yanğını qədər böyük hadisədir. Kino neftin özü qədər əhəmiyyətli sərvətdir. Bunu sadəcə anlamaq lazımdır. Bu gün. İldə təqribən 6,5 milyon manatlıq büdcəsi olan milli kino. Neft iyi gəlirmi?

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020