writer1

Aliyə

Məqalə sayı

999
clock13:40 calendar-gray 02 Avqust 2013 view-gray777 dəfə oxunub
view-gray777 dəfə oxunub

Kinomuzdan neft iyi gəlirmi?

Aliyə yazır

Bu gün Milli Kino Günüdür. Əslində elə burdan da başlamaq olardı-milli kino sözündən. Amma qorxudan bunun üstündən yavaşca adlayıram. Çünki, bu barədə fikirlər də müxtəlif və qaranlıqdır - milli kino deyərkən nəyin milli olması nəzərdə tutulur? Rejissorlarınmı, tamaşaçılarınmı, maliyyəninmi? Kino ənənələrininmi?

Hər nə isə, aydın olan odur ki, düz 115 il bundan əvvəl Bakıda ilk dəfə kino çəkildi: fransız fotoqrafı Aleksandr Mişon Bibi Heybət və Balaxanıda neft yanğınını, neft fontanlarını çəkdi. Çəkən fransız da olsa, neft bizim neft, Bakı bizim Bakı idi. Və ən əsası Bakıda ilk bədii film neft sənayeçilərinin pulu ilə çəkildi: “Neft və milyonlar səltənətində” adlı filmin rejissorusa azərbaycanlı yox, rus idi.

Amma filmdə Ərəblinski kimi aktyor baş rolu oynamışdı. Sonra “Arşın mal alan”... Qısa çəkən müstəqillik dövrü... Şura höküməti... 1923-cü ildə yaradılan Foto Kino İdarəsi və bundan iki il sonra AFKİ-nin nəzdindəki aktyor və rejissor hazırlamaq üçün Ş. Mahmudbəyovun yaratdığı studiya...İlk kinorejissor, kinoaktyor kadrlar...

Bunlar “milli kino” sözünün assosiativ çalarlarını görmək üçün bir fləş-xatırlatma idi. Elə bu da bir xatırlatmadır: gördüyünüz kimi milli kinonun yaranışında-neftin payı həddən çox idi. Həm mövzu, həm maliyyələşmə, həm görüntü, həm də hadisə baxımından. Hətta neft ilk yaranışında bizim kinonun əsas atributu oldu.

Bu yerdə balaca bir haşiyə çıxmaq gərəkir: milli kinonun əsasını qoyan ilk xroniki süjetlərdən, ilk kadrlardan neftin içində o insanlar görürdük. Neftə bulanmış, ora bura qaçan insanlar. Zatən kinonun işi İnsanı görmək idi. Bu filmlərdəki kimi neft iyi, rəngi içində görünməz olan o yaradılışı görmək, sezmək, duymaq və göstərməkdi (Və həm də kinonun zaman kimi nostalji amili var: kino qalıcı bir sənətdir, insansa öləri bir məxluqdur). Deməli, Biləcəridən o yana keçmək azarına yoluxan kino adamları bəzi filmlərdə olduğu kimi fəlsəfi-əndəruni mətləbləri gəzərkən qarşısına çıxan insanları görməyi bacarmalıdır. Yoxsa baxıb əlimizi yelləyəcəyik “Bu kinodu ee...”

Kino böyük hadisədir, elə o zaman Bibi Heybətdəki neft yanğını qədər böyük hadisədir. Kino neftin özü qədər əhəmiyyətli sərvətdir. Bunu sadəcə anlamaq lazımdır. Bu gün. İldə təqribən 6,5 milyon manatlıq büdcəsi olan milli kino. Neft iyi gəlirmi?

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nizaminin əsərləri ilə bağlı müsabiqə elan olundu
18:54 18 Yanvar 2021
“Şəhərin qış gecələri” tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
18:22 18 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi Gürcüstan kitabxanasında
17:58 18 Yanvar 2021
"Üç peyğəmbər" xalçasının müəllifi - Ziyadxan Əliyev yazır...
17:43 18 Yanvar 2021
Dəyişən gerçəkliklərdə gizlənən həyat - Aliyə yazır...
17:01 18 Yanvar 2021
Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
16:19 18 Yanvar 2021
"Şanlı tarix" sərgisi açılacaq
16:09 18 Yanvar 2021
Elçiliyə gecə saat 1-də gedən, Cəfər Cabbarlının qızını alan, baba olduğunu eşidəndə dünyasını dəyişən yazıçı – Maraqlı faktlar
15:27 18 Yanvar 2021
Yeşilçam filmlərinin məşhur aktyoru vəfat etdi
14:46 18 Yanvar 2021
Qazilərimizdən bəhs edən film çəkildi
14:29 18 Yanvar 2021
50 yaşı tamam olan yazıçı: “Az qalıram utandığımdan qaçıb gizlənəm” – Müsahibə
13:50 18 Yanvar 2021
Peyvənd vurduran nazir və qərarsız Facebook əhli
13:02 18 Yanvar 2021
Məni sevgi üstə yaxaladılar – Əlizadə Nuridən yeni şeirlər
12:15 18 Yanvar 2021
Muzeyə getməməyi ilə məzələnən xalqım, oy! – Sərdar yazır...
11:42 18 Yanvar 2021
Beyin anevrizması keçirən məşhur repçi sağaldı
11:07 18 Yanvar 2021
Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021