writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

842
clock08:59 calendar-gray 10 Dekabr 2020 view-gray712 dəfə oxunub
view-gray712 dəfə oxunub

Əfqanıstanda itirdiyi oğlunu Qarabağda axtaran ana

Kulis.az rejissor Şamil Nəcəfzadənin “Qala” bədii filminin təhlilini təqdim edir.

Süjetə görə, hadisələr XX əsrin sonlarında, 1990-cı illərdə baş verir. Ermənistanla sərhəddə yerləşən kəndə bir qrup kino işçisi film çəkmək üçün gəlir. Çəkilişlər əsasən qədim, tarixi qalanın yerləşdiyi ərazidə gedir. Məzmunca tarixi olan filmin çəkilişləri yarımçıq qalır. Çünki baş rolun ifaçısı bir epziod zamanı atdan yıxılaraq xəsarət alır. Sonra isə kəndə ilk qaçqın xəbərləri gəlir. Daha sonra kəndin əhalisi düşmən hücumundan qorunmaq məqsədilə ərazidən köçürülür. Yalnız bir neçə nəfər kəndi qorumaq üçün qalır...

2008-ci ildə “Azərbaycanfilm” kinotstudiyasında istehsal olunmuş filmin süjeti bir az qarışıq qurulub. Ssenarini Şamil Nəcəfzadə Ramiz Rövşənlə birlikdə yazıb.

Ümumilikdə, filmin əsas xətti, müəllfin ötürmək istədiyi mesaj, nə demək istədiyi aydındır. Yəni əhvalatda əsas obraz qaladır və hadisələr də onun ətrafında baş verir. Müxtəlif tarixi hadisələrin şahidi olmuş qala illərdir, etinasız münasibət üzündən baxımsız qalaraq dağılıb. Hətta kənd əhalisi illərlə daşları söküb öz evlərinin, tövlələrinin tikintisində istifadə eləyiblər. Yalnız kəndə film çəkənlər gəlib, qalanı çəkiliş məkanı kimi istifadə eləyəndən sonra əhalinin ona münasibəti dəyişir. Eyni zamanda ölkədə baş verən hadisələr, qonşularla konflikt əhalinin qalanı yenidən dəyərləndirməsinə səbəb olur. Yəni müəllifin fikrinə görə, yaşadığımız faciələrin bir səbəbi azərbaycanlıların öz tarixi mirasına, mədəniyyətinə etinasız yanaşmasıdır və dəyərləndirməməsidir. Bu mənada “Qala” filmini janr etibarilə pritça kimi də qiymətləndirmək olar: bütün dövrlər üçün bu məsələnin aktuallığı, zaman və məkanın şərtiliyi mənasında

Bura kimi məsələ aydındır. Aydın olmayan digər motivləri əhvalatın əsas xəttinə bağlana bilməməsindədir. Misalçün, yeniyetmə Xanbalanın (Məmmədağa Əlilicanzadə) qonşu qızı Qalinaya (Yuliya Peresild) sevgisi təqdim olunan əhvalatda kənar süjet kimi üzə çıxır. Çox ola bilsin ki, rejissor Qalina (filmdə qıza Qala deyərək müraciət olunur) adı üzərində məna oyunları qurmaq istəyib. Məsələ ondadır ki, Xanbalanın Qalanı guya pis gözlərdən qoruması kənd əhalisinin Qalanı qorumasıyla assosiasiya doğurmalıydı.Yalnız bu assosiasya alınmır. Çünki müəlliflər qonşu qız Qalanın ətrafında dişədəyən konflikt qura bilmir. Üstəlik, film çəkənlərin gəlişindən sonra tarixi abidənin sakinlərdən ötrü dəyər alması da, bundan əvvəlki laqeydlik də xətti də dərin işlənməyib. Yalnız filmin əvvəlində rejissor Rafiq (Məbud Məhərrəmov) qalanın divarlarının dibində təbii ehtiyacının ödəyə-ödəyə qala haqda xalq mahnısı oxuması epziodunun vizual məzmun baxımından yaxşı işlənib.

Ümumiyyətlə isə, filmdə bir epizod digərini şərtləndirə bilmir. Misalçün, çəkiliş gedən vaxt Qalanın nədən milli geyim geyməsi aydınlaşmır. Maraqlı detallar olsa da, onlar süjetdə bütünləşmir. Oğlunu Əfqanıstan müharibəsində itirmiş ananın kəndi tərk etməməsi, hər gördüyü adamda oğlunu axtarması, kənd müəllimi Əbilin (Vidadi Həsənov) hadisələrin daha dərindən hiss etməsi kimi. Rafiq müəllimin çəkdiyi film isə saxta vətənpərvərlik filmlərinə ironiya kimi nəzərdə tutulsa da, kəsərsizdir.

Başqa bir problem ərazidə bu qədər dəhşətli hadisələr baş verməsinə rəğmən ekranda emosional ağrının hiss edilməməsidir: Atanın oğlunun məzarı başında qol götürüb oynaması kimi. Soltan kişinin (Rasim Balayev) qaçqın düşən oğlunun (Pərviz Məmmədyarov) ölümü isə yetərincə əsaslandırılmır, sadəcə qarabasma, bəsit bir yuxu ilə həll olunur. Bundan başqa bir neçə dəfə təsvir olunan yuxular, Xanbalanın gözünə görünən poetik səhnələr də ümumi xəttə bağlanmır.

Filmin çəkilişlərinin bir hissəsi Bakıda aparılıb. Digər hissəsi isə Gədəbəyin Koroğlu qalasında, Qala, Slavyanka və Zəhmət kəndlərində baş tutub.

...Bu günlərdə bir araşdırmamla bağlı müasir dünya kinosunda müharibə haqda çəkilən xeyli film izlədim. Həmin filmlərin süjetinin demək olar ki, hamısı real müharibə hekayələrdir. Həm birinci, həm ikinci Qarabağ müharibəsi ilə bağlı bizim xeyli toxunaqlı, təsirli hekayələrimiz var ki, rejissorlar, ssenaristlər onları araşdırmalıdır. Ona görə araşdırmalıdır ki, tamaşaçı ekranda “Qala” filmindəki kimi inandırıcı və təbii gücü olmayan əhvalatlar yox, yeni emosional təcrübə verən əhvalata baxsın.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Sevgilisi ilə xanımını 4 ay bir evdə saxladı, yəhudi toyunda hamını ayağa qalxmağa məcbur etdi- Heç kimə bənzəməyən Rəmiş
12:30 28 Yanvar 2021
Ürək parçalayan şəhid məzarları – Günahkar kimdi?
11:50 28 Yanvar 2021
Azərbaycanlının evlilik təklifi niyə bayağı alınır?
11:07 28 Yanvar 2021
Anar evliliyinin 59 illiyini qeyd etdi - Fotolar
10:25 28 Yanvar 2021
Kann Film Festivalı təxirə salındı
10:02 28 Yanvar 2021
Orxan Pamukun romanları Qərbin gizli sifarişidir – Aqşin Yenisey yazır...
09:01 28 Yanvar 2021
“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021