writer1

Mirmehdi Ağaoğlu

Məqalə sayı

567
clock12:53 calendar-gray 10 Avqust 2020 view-gray622 dəfə oxunub
view-gray622 dəfə oxunub

Həzrəti Mehdi kimi zühur etməyən sülh

“Sülh” anlayışı böyük dövlətlərin, güclü xalqların uydurması, düşüncəsinin məhsuludur. Bir az axtarış eləsək, görərik ki, “sülh”ün daim adı olub, özü yox, ona hava və su kimi ehtiyacı olan xalqlar həmişə sülhü dördgözlü gözləsələr də sülh Həzrəti Mehdi kimi bu vaxta qədər heç bir yerdə zühur etməyib.

Bütün böyük dövlətlərin taleyi hər zaman müharibələrlə keçib, elə indi də o cürdür. Hərəsinin başı bir müharibəyə qarışıb. Əgər kimsə sülh istədiyini deyirsə, inanmayın, yalandır.

Bəlkə də tarixin heç bir dövründə “sülh” sözü XX əsrdəki qədər çox işlədilməyib. Pikasso onun simvolunu çəkib – göyərçin. Orası da dəqiqdir ki, tarixin heç bir dövründə XX əsrdəki qədər dəhşətli müharibələr törədilməyib.

Bəs sülhə bu qədər çağırış olduğu halda niyə belə qəhətə çıxıb?

Sovet dövründə də sülh ən çox işlənən sözlərdən idi. Şairlər sülhə aid şeirlər yazırdılar, bəstəkarlar sülhə aid musiqilər bəstələyirdilər, müğənnilər sülhə həsr olunmuş nəğmələr oxuyurdular: “Sülhə gəlin, ey insanlar...” Divarları ağzında çiçək tutmuş ağ göyərçin rəsmləri bəzəyərdi, deyərdin, indicə qanad açıb uçacaqlar.

Ancaq gəlin baxaq görək, bir zamanlar vətəndaşı olduğumuz SSRİ sülh dövləti idimi? Qətiyyən. Sülh ona rifah üçün yox, nəfəs dərmək üçün lazım idi ki, bir müharibədən çıxıb o biri müharibəyə girsin, qoşunlarını ucu-bucağı görünməyən ölkənin bir başından sürüb o biri başına gətirincə vaxt qazansın, Çexoslovakiyadan çıxıb Əfqanıstana soxulsun və sair. Özü isə daxildə həmişə elə bir atmosfer yaradırdı ki, guya dünya indicə bu qırmızı ölkənin üstünə şığıyacaq. Buna görə də SSRİ-də yaşayanlar həmişə özlərini vətəndaş kimi yox, silaha sarılı əsgər kimi hiss ediblər. Hər an amansız düşmən hücum edə bilər, hər an o məşum qırmızı düymə basıla bilər. Odur ki, SSRİ xalqları həmişə səksəkədə olublar.

Sülh əslində ikiüzlülükdür.

Daha böyük, daha amansız müharibəyə hazırlaşmaq istəyənlərin qazanmaq istədiyi vaxtın adıdır sülh.

Bəlkə də mən yanılıram, amma sülh bağıra-bağıra əlini-qolunu sallayıb oturan böyük dövlət tanımıram. ABŞ? Əfqanıstana, İraqa girdi.

Paradoksa baxın: BMT-nin sülhməramlıları əllərində çiçək yox, silah tutub girirlər münaqişə ölkələrinə.

Bunu uşaqlara danışsan, qarınlarını tutub gülərlər.

Böyüklər isə anlamazlar bu paradoksu, deyərlər, elə bu cür də olmalıdır.

Kiçik dövlətlərin, kiçik xalqların isə sülh istəmək, sülhü təbliğ etmək kimi bir lüksü yoxdur. Çünki o istəsə də “vaxt” qazana bilməz. Onsuz da səsini eşidən olmur. Bu ona bənzəyir ki, böyük adamların danışdığı yerdə balaca uşaq ha çalışır ağzını açsın, ağzının üstündən vururlar.

Kiçik dövlət nə qədər car çəksə ki, sülh istəyir, xeyri olmayacaq. Böyük balıq həmişə kiçik balığı udmağa amadədir. Müharibəni nə başlatmaq onun əlindədir, nə sonlandırmaq. Bütün hallarda onun sülh istəməkdən başqa çarəsi yoxdur.

Guya müharibə istəsə nolacaq?

Bir anlıq təsəvvür edin ki, sabah Allah bir anlıq ağlımızı başımızdan alır, hirslənib hansısa böyük dövlətə hərbə-zorba gəlirik?

Nə olacağı o qədər aydındır ki, izaha ehtiyac yoxdur.

Dörd tərəfin düşməndirsə... Dörd tərəfin səndən güclü dövlətdirsə... Bağıra-bağıra dünyadan sülh tələb etmək imkanın yoxdur, çünki böyük dövlətlər səni balaca uşaq sanıb gülüb keçəcəklər.

Odur ki, kiçik dövlətlərin, kiçik xalqların yalnız bir çarəsi qalır, o da silahlanıb gözləməkdir ki, sabahkı müharibəyə hazır olasan.

Kiçik xalqların hamısı bunu bilir. Ona görə heç vaxt sülh demirlər, silahlarına söykənib mürgüləyirlər. Bizsə hələ də SSRİ-dən qalma sülh istəyindən əl çəkə bilmirik. Anlamaq istəmirik ki, SSRİ-nin vətəndaşı olub sülh istəyəndə sözünü eşidib çəkinirlər, kiçik bir dövlətin vətəndaşı kimi isə bunu deyəndə sadəcə gülüb keçirlər.

Xüsusi araşdırma aparmamışam, amma yaddaşım məni aldatmırsa, son illərdə bizdə sülhə həsr olunmuş şeirlər, nəğmələr yazılmır. Deyəsən yavaş-yavaş reallığı dərk etməyə başlayırıq.

Əlbəttə, kim istəməz ki, dünyada sülh olsun?

Mən də istəyirəm.

Amma özünüz də düşünün, bu sözlər mənim dilimdən daha inandırıcı görünər, yoxsa bir amerikalının? Ona görə də pasifizm ötən əsrin 50-60-cı illərində Amerikada təşəkkül tapdı, Azərbaycanda yaransaydı, təəccüblənərdim.

Odur ki, çox da “sülh-sülh” deməyin faydası yoxdur, onsuz bizi eşidən olmayacaq...

Yazını yazarkən, ağlıma gəldi ki, yəqin “sülh” və “silah” sözləri də ərəbcədəki “məktəb” – “kitab”, “hərb” – “müharibə” və başqa sözlər kimi eyni kökdən gəlir. Və dünyada heç vaxt həqiqi sülhün olmaması da kəlmələrin bu qohumluğundan doğur. Lakin sonra mütəxəssislərə danışanda məlum oldu ki, elə deyilmiş, “sülh” və “silah” ayrı-ayrı sözlərmiş. Açığı buna sevindim. Deməli, hələ nəyəsə ümid var.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bu yazıçılar müharibədə iştirak ediblər - Siyahı
21:01 28 Sentyabr 2020
Yazıçılar Birliyi bəyanat yaydı
18:16 28 Sentyabr 2020
Gənc şair hərbi xidmətə yola düşür
17:40 28 Sentyabr 2020
Özfəaliyyətimiz elə bu qədərmiş - Akif Əli yazır...
17:00 28 Sentyabr 2020
Svetlana Aleksiyeviç ölkəsini tərk etdi
16:30 28 Sentyabr 2020
Qarabağa həsr olunan klip çəkildi - Video
15:50 28 Sentyabr 2020
Ceylanın yeni filmi nədən bəhs edir? – Detallar
14:57 28 Sentyabr 2020
"Vəziyyət həqiqətən ciddidir" - Yazıçılar hərbi əməliyyatlardan danışdı
14:04 28 Sentyabr 2020
Cəbrayıla gedən yol
13:03 28 Sentyabr 2020
Fred Asifin Ala Yaquba hirslənməsi, bomba səsindən ürəyi partlayan 3 yaşlı İlkin... - Ağdamda bir gün
12:06 28 Sentyabr 2020
Mir Cəlal Paşayevin məqaləsi Milli Kitabxanaya gətirilib
11:21 28 Sentyabr 2020
Görürəm ki, qəhrəmansan – Günün şeiri
10:40 28 Sentyabr 2020
Xalq yazıçısı: “Yazıçılar Birliyindən çıxmaq lazımdır” – Müsahibə
08:58 28 Sentyabr 2020
Məcnunun “aşiqi-sadiqliyi” şübhə altındadır? - Elçin yazır
16:30 26 Sentyabr 2020
Karantin – kütlənin tənhalığı – Aqşin Yeniseydən yeni şeirlər
15:18 26 Sentyabr 2020
Bəyin atası, nisyə kitab istəyən oxucu, həbsxanadan çıxmış gənc yazar – İmza günündən reportaj
14:57 26 Sentyabr 2020
Məşhur rejissor festivaldan qovuldu
13:21 26 Sentyabr 2020
Ağlını itirib, dəlidi payız - Qazaxda bir ömür...
11:14 26 Sentyabr 2020
Vaşinqtonda Üzeyir Hacıbəyovun anadan olması münasibətilə tədbir keçirildi
10:02 26 Sentyabr 2020
Həmidə Ömərova gürcü aktyorun nəyinə gülürdü? – Məşhur filmin gizlinləri
09:00 26 Sentyabr 2020