writer1

Mirmehdi Ağaoğlu

Məqalə sayı

574
clock12:53 calendar-gray 10 Avqust 2020 view-gray1163 dəfə oxunub
view-gray1163 dəfə oxunub

Həzrəti Mehdi kimi zühur etməyən sülh

“Sülh” anlayışı böyük dövlətlərin, güclü xalqların uydurması, düşüncəsinin məhsuludur. Bir az axtarış eləsək, görərik ki, “sülh”ün daim adı olub, özü yox, ona hava və su kimi ehtiyacı olan xalqlar həmişə sülhü dördgözlü gözləsələr də sülh Həzrəti Mehdi kimi bu vaxta qədər heç bir yerdə zühur etməyib.

Bütün böyük dövlətlərin taleyi hər zaman müharibələrlə keçib, elə indi də o cürdür. Hərəsinin başı bir müharibəyə qarışıb. Əgər kimsə sülh istədiyini deyirsə, inanmayın, yalandır.

Bəlkə də tarixin heç bir dövründə “sülh” sözü XX əsrdəki qədər çox işlədilməyib. Pikasso onun simvolunu çəkib – göyərçin. Orası da dəqiqdir ki, tarixin heç bir dövründə XX əsrdəki qədər dəhşətli müharibələr törədilməyib.

Bəs sülhə bu qədər çağırış olduğu halda niyə belə qəhətə çıxıb?

Sovet dövründə də sülh ən çox işlənən sözlərdən idi. Şairlər sülhə aid şeirlər yazırdılar, bəstəkarlar sülhə aid musiqilər bəstələyirdilər, müğənnilər sülhə həsr olunmuş nəğmələr oxuyurdular: “Sülhə gəlin, ey insanlar...” Divarları ağzında çiçək tutmuş ağ göyərçin rəsmləri bəzəyərdi, deyərdin, indicə qanad açıb uçacaqlar.

Ancaq gəlin baxaq görək, bir zamanlar vətəndaşı olduğumuz SSRİ sülh dövləti idimi? Qətiyyən. Sülh ona rifah üçün yox, nəfəs dərmək üçün lazım idi ki, bir müharibədən çıxıb o biri müharibəyə girsin, qoşunlarını ucu-bucağı görünməyən ölkənin bir başından sürüb o biri başına gətirincə vaxt qazansın, Çexoslovakiyadan çıxıb Əfqanıstana soxulsun və sair. Özü isə daxildə həmişə elə bir atmosfer yaradırdı ki, guya dünya indicə bu qırmızı ölkənin üstünə şığıyacaq. Buna görə də SSRİ-də yaşayanlar həmişə özlərini vətəndaş kimi yox, silaha sarılı əsgər kimi hiss ediblər. Hər an amansız düşmən hücum edə bilər, hər an o məşum qırmızı düymə basıla bilər. Odur ki, SSRİ xalqları həmişə səksəkədə olublar.

Sülh əslində ikiüzlülükdür.

Daha böyük, daha amansız müharibəyə hazırlaşmaq istəyənlərin qazanmaq istədiyi vaxtın adıdır sülh.

Bəlkə də mən yanılıram, amma sülh bağıra-bağıra əlini-qolunu sallayıb oturan böyük dövlət tanımıram. ABŞ? Əfqanıstana, İraqa girdi.

Paradoksa baxın: BMT-nin sülhməramlıları əllərində çiçək yox, silah tutub girirlər münaqişə ölkələrinə.

Bunu uşaqlara danışsan, qarınlarını tutub gülərlər.

Böyüklər isə anlamazlar bu paradoksu, deyərlər, elə bu cür də olmalıdır.

Kiçik dövlətlərin, kiçik xalqların isə sülh istəmək, sülhü təbliğ etmək kimi bir lüksü yoxdur. Çünki o istəsə də “vaxt” qazana bilməz. Onsuz da səsini eşidən olmur. Bu ona bənzəyir ki, böyük adamların danışdığı yerdə balaca uşaq ha çalışır ağzını açsın, ağzının üstündən vururlar.

Kiçik dövlət nə qədər car çəksə ki, sülh istəyir, xeyri olmayacaq. Böyük balıq həmişə kiçik balığı udmağa amadədir. Müharibəni nə başlatmaq onun əlindədir, nə sonlandırmaq. Bütün hallarda onun sülh istəməkdən başqa çarəsi yoxdur.

Guya müharibə istəsə nolacaq?

Bir anlıq təsəvvür edin ki, sabah Allah bir anlıq ağlımızı başımızdan alır, hirslənib hansısa böyük dövlətə hərbə-zorba gəlirik?

Nə olacağı o qədər aydındır ki, izaha ehtiyac yoxdur.

Dörd tərəfin düşməndirsə... Dörd tərəfin səndən güclü dövlətdirsə... Bağıra-bağıra dünyadan sülh tələb etmək imkanın yoxdur, çünki böyük dövlətlər səni balaca uşaq sanıb gülüb keçəcəklər.

Odur ki, kiçik dövlətlərin, kiçik xalqların yalnız bir çarəsi qalır, o da silahlanıb gözləməkdir ki, sabahkı müharibəyə hazır olasan.

Kiçik xalqların hamısı bunu bilir. Ona görə heç vaxt sülh demirlər, silahlarına söykənib mürgüləyirlər. Bizsə hələ də SSRİ-dən qalma sülh istəyindən əl çəkə bilmirik. Anlamaq istəmirik ki, SSRİ-nin vətəndaşı olub sülh istəyəndə sözünü eşidib çəkinirlər, kiçik bir dövlətin vətəndaşı kimi isə bunu deyəndə sadəcə gülüb keçirlər.

Xüsusi araşdırma aparmamışam, amma yaddaşım məni aldatmırsa, son illərdə bizdə sülhə həsr olunmuş şeirlər, nəğmələr yazılmır. Deyəsən yavaş-yavaş reallığı dərk etməyə başlayırıq.

Əlbəttə, kim istəməz ki, dünyada sülh olsun?

Mən də istəyirəm.

Amma özünüz də düşünün, bu sözlər mənim dilimdən daha inandırıcı görünər, yoxsa bir amerikalının? Ona görə də pasifizm ötən əsrin 50-60-cı illərində Amerikada təşəkkül tapdı, Azərbaycanda yaransaydı, təəccüblənərdim.

Odur ki, çox da “sülh-sülh” deməyin faydası yoxdur, onsuz bizi eşidən olmayacaq...

Yazını yazarkən, ağlıma gəldi ki, yəqin “sülh” və “silah” sözləri də ərəbcədəki “məktəb” – “kitab”, “hərb” – “müharibə” və başqa sözlər kimi eyni kökdən gəlir. Və dünyada heç vaxt həqiqi sülhün olmaması da kəlmələrin bu qohumluğundan doğur. Lakin sonra mütəxəssislərə danışanda məlum oldu ki, elə deyilmiş, “sülh” və “silah” ayrı-ayrı sözlərmiş. Açığı buna sevindim. Deməli, hələ nəyəsə ümid var.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021