news-inner
clock08:57 calendar-gray 30 İyul 2019 view-gray1419 dəfə oxunub
view-gray1419 dəfə oxunub

Mirzə Cəlili evləndiyi üçün Ağdamda öldürmək istəyirdilər

Kulis.az Həmidə xanım Cavanşirin "Xatirələrim" kitabından bir hissəni təqdim edir.

1907-ci il iyunun 15-də Quzanlıdan molla gətirdilər. Həmin molla qohumlarımın və yaxınlarımın iştirakı ilə bizim kəbinimizi kəsdi. Mərhum qızım Mina məmnun idi, hələ tərəddüd içində olduğum vaxtlarda belə ərə getməyim üçün özü məni dilə tuturdu.

Biz heç bir təntənə düzəltmədik. Evlənməyimizdən xəbər tutan qonşular və kəndlilər bizə gəlir, Mirzə Cəlillə tanış olur və söhbət edirdilər. O, hamıda xoş təəssürat oyatmışdı. Ancaq mənim xidmətçim O.Q.Sipyaginanın Mirzə Cəlildən heç xoşu gəlmirdi. Hesab edirdi ki, onun çox amansız gözləri var və məni bədbəxt edəcək. Ağlayır, yalvarıb-yaxarırdı ki, ona ərə getməyim. Kəndlilərin göndərdikləri adamlar yanıma gəlib deyirdilər: “Sən bu camaatı atıb şəhərə necə gedə bilərsən? Bu ədalətsiz insanlar bizi başsız görüb yeyərlər”. Mən onları sakitləşdirir və deyirdim ki, uzun müddətə getmirəm.

Qohumlarım da bir-bir bizə gəlir, Mirzə Cəlillə tanış olurdular. Bir gün Mirzə Cəlili dilə tutdum ki, onlar üçün jurnaldan bir yazı oxusun; kefi kök idi deyə razılıq verdi. Öz sevimlisi, “Fəqir” ləqəbli naxçıvanlı Hacıağanın şairlərini seçdi. Bu “Çul” adlı gözəl bir şeir idi. Cəlil bu parçanı son dərəcə hissiyatla və qəlbdən oxudu. Qonaqlarımız onunla tanışlıqdan çox razı qaldılar. O, hamı ilə həvəslə söhbət edir, sual verir və arada da dəftərçəsinə nəsə qeyd edirdi.

Bizim darvazamız Ağdamdan, Hindarxdan, Ağcabədidən, Lənbərandan gələn böyük yola açılırdı. Bütün zümrələrdən olan insanlar, xüsusilə dövlət xidmətində olan məmurlar yolüstü yemək və dincəlmək üçün bizə dönərdilər.

***

İyunun 25-də Mirzə Cəlil Faiq əfəndidən jurnalın bağlanması xəbəri haqda teleqram aldı. Biz Ağdama qədər bir yerdə getmək üçün hazırlaşdıq. Cəlil Ağdamdan Tiflisə yolda düşməli, mən isə uşaqlarla Şuşaya yaylağa çıxmalı idim.

Mənim bu izdivacım Qarabağ bəylərinin çoxunu hiddətləndirmiş, ciddi qəzəbə səbəb olmuşdu. Onlar zümrə törələrinə sədaqət göstərmədiyimə görə məni tənbeh etmək, hətta Ağdam bazarında Mirzə Cəlili öldürmək istəmişdilər. Yola çıxmazdan əvvəl Əfətli kəndindən olan bir qohumum özünü mənə yetirib xəbər elədi ki, bəylər bizim Ağdamdan keçəcəyimizdən xəbər tutmuşlar və qərara gəlmişlər ki, Bazar meydanında bizə bir kələk qurub hay-küy qoparsınlar, sonra da fürsətdən istifadə edib Mirzə Cəlili öldürsünlər, ya da təhqir etsinlər. Mən əmioğlanlarımı məsləhətə çağırdım. Onların böyüyü olan İbiş bəy çox hiddətləndi...

İbiş bəy 20 il öncə hökumətə müqavimət göstərdiyi üçün həbsə atılmış və 12 illiyə Sibirə sürgün edilmişdi. 1905-ci il manifestinə görə həbsdən azad edilib geri qaytarılmışdı. O, Qarabağda öz mərdliyi, cəsurluğu, qorxmazlığı ilə ad çıxarmış adamdı. Qarabağ bəyləri onunla hesablaşırdılar. 1905-ci ilin avqustunda biz Xankəndində onun sayəsində ermənilərlə müsəlmanlar arasında sülh yarada bilmişdik.

Bizə qəsd hazırlayan bəylərin bu həyasızlığına cavab olaraq əmioğlum İbiş bəy qohumlardan və dostlardan ibarət 20 nəfər silahlı və atlı adamı başına topladı. Onlar bizim faytonu əhatəyə alıb Şuşaya kimi ötürdülər. Bu minvalla biz sağ-salamat Ağdam bazarından keçib stansiyada dayandıq. Pişvazımıza Şuşadan göndərilmiş şəhərin iki nəfər çox nüfuzlu sakini burada bizi gözləyirdi. Sən demə, orada da bizə hazırlanan qəsddən xəbər tutmuş və bu hörmətli adamları göndərmişdilər ki, bizi qarşılayaraq müşayiət etsinlər. Mirzə Cəlili iki nəfər silahlı və etibarlı adamla öz faytonumuzda Yevlaxa yola saldım, özüm isə uşaqlarla Şuşaya getdim.

news-inner-user

13191 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Salam Qədirzadənin oğlu: “Atamın adından istifadə eləməyi xoşlamıram” – Müsahibə
21:00 15 Noyabr 2019
Pantomima teatrı dekabrda - Afişa
18:40 15 Noyabr 2019
Məşhur ifaçı Bakıda konsert verəcək
18:01 15 Noyabr 2019
Dünya şöhrətli musiqiçi: “Vikinqlərin vətəni Azərbaycandır”
17:30 15 Noyabr 2019
Bakıda Milli Qəhrəmanın heykəlinin açılışı olub
16:51 15 Noyabr 2019
Müğənnilər deputata cavab verdi: “Getsin, kasıb-kusuba əl tutsun”
16:20 15 Noyabr 2019
Mir Cəlal adına hekayə müsabiqəsinə start verildi
15:38 15 Noyabr 2019
Üzü günə qalan evlər - Tanımadığımız şairdən seçmə şeirlər
15:01 15 Noyabr 2019
Rəfael və Coşqun "Şabaş"a görə qadın paltarı geyindi
14:20 15 Noyabr 2019
Bakı Slavyan Universitetində Şərif Ağayarla görüş keçirilib - Fotolar
13:45 15 Noyabr 2019
"APA-Group"a daxil olan saytların vahid mobil tətbiqi istifadəyə verilib
13:08 15 Noyabr 2019
Facebookda rekord qıran ata və qızı ilə söhbət – Video
12:15 15 Noyabr 2019
Ziya Bünyadov: “İsa Hüseynov yolunu azmışdı” – Bilmədiyimiz gerçək
11:30 15 Noyabr 2019
Qarabağı qaytaran türk futbolçu
10:43 15 Noyabr 2019
"Nu, poqodi"nin yeni seriyaları gəlir
10:20 15 Noyabr 2019
“Paris Notr-Dam kilsəsi” tamaşası təqdim olundu
09:50 15 Noyabr 2019
Topu başında aparan kapitan, alnından zəka fışqıran redaktor, müğənnini həbsdən buraxdıran müxbir... – Şərif Ağayar APA-dan yazır...
08:59 15 Noyabr 2019
Bu gün vəfat edən şairin son müsahibəsi: “Şeirimi Süleyman Rüstəmin adına çıxardılar”
21:01 14 Noyabr 2019
"Tanınmış ailənin övladlarından uzaq gəzirəm" - İlqar Xəyal
18:40 14 Noyabr 2019
Bu mahnılarımızdan hansı plagiatdır? - Video
18:00 14 Noyabr 2019