news-inner
clock08:57 calendar-gray 30 İyul 2019 view-gray1658 dəfə oxunub
view-gray1658 dəfə oxunub

Mirzə Cəlili evləndiyi üçün Ağdamda öldürmək istəyirdilər

Kulis.az Həmidə xanım Cavanşirin "Xatirələrim" kitabından bir hissəni təqdim edir.

1907-ci il iyunun 15-də Quzanlıdan molla gətirdilər. Həmin molla qohumlarımın və yaxınlarımın iştirakı ilə bizim kəbinimizi kəsdi. Mərhum qızım Mina məmnun idi, hələ tərəddüd içində olduğum vaxtlarda belə ərə getməyim üçün özü məni dilə tuturdu.

Biz heç bir təntənə düzəltmədik. Evlənməyimizdən xəbər tutan qonşular və kəndlilər bizə gəlir, Mirzə Cəlillə tanış olur və söhbət edirdilər. O, hamıda xoş təəssürat oyatmışdı. Ancaq mənim xidmətçim O.Q.Sipyaginanın Mirzə Cəlildən heç xoşu gəlmirdi. Hesab edirdi ki, onun çox amansız gözləri var və məni bədbəxt edəcək. Ağlayır, yalvarıb-yaxarırdı ki, ona ərə getməyim. Kəndlilərin göndərdikləri adamlar yanıma gəlib deyirdilər: “Sən bu camaatı atıb şəhərə necə gedə bilərsən? Bu ədalətsiz insanlar bizi başsız görüb yeyərlər”. Mən onları sakitləşdirir və deyirdim ki, uzun müddətə getmirəm.

Qohumlarım da bir-bir bizə gəlir, Mirzə Cəlillə tanış olurdular. Bir gün Mirzə Cəlili dilə tutdum ki, onlar üçün jurnaldan bir yazı oxusun; kefi kök idi deyə razılıq verdi. Öz sevimlisi, “Fəqir” ləqəbli naxçıvanlı Hacıağanın şairlərini seçdi. Bu “Çul” adlı gözəl bir şeir idi. Cəlil bu parçanı son dərəcə hissiyatla və qəlbdən oxudu. Qonaqlarımız onunla tanışlıqdan çox razı qaldılar. O, hamı ilə həvəslə söhbət edir, sual verir və arada da dəftərçəsinə nəsə qeyd edirdi.

Bizim darvazamız Ağdamdan, Hindarxdan, Ağcabədidən, Lənbərandan gələn böyük yola açılırdı. Bütün zümrələrdən olan insanlar, xüsusilə dövlət xidmətində olan məmurlar yolüstü yemək və dincəlmək üçün bizə dönərdilər.

***

İyunun 25-də Mirzə Cəlil Faiq əfəndidən jurnalın bağlanması xəbəri haqda teleqram aldı. Biz Ağdama qədər bir yerdə getmək üçün hazırlaşdıq. Cəlil Ağdamdan Tiflisə yolda düşməli, mən isə uşaqlarla Şuşaya yaylağa çıxmalı idim.

Mənim bu izdivacım Qarabağ bəylərinin çoxunu hiddətləndirmiş, ciddi qəzəbə səbəb olmuşdu. Onlar zümrə törələrinə sədaqət göstərmədiyimə görə məni tənbeh etmək, hətta Ağdam bazarında Mirzə Cəlili öldürmək istəmişdilər. Yola çıxmazdan əvvəl Əfətli kəndindən olan bir qohumum özünü mənə yetirib xəbər elədi ki, bəylər bizim Ağdamdan keçəcəyimizdən xəbər tutmuşlar və qərara gəlmişlər ki, Bazar meydanında bizə bir kələk qurub hay-küy qoparsınlar, sonra da fürsətdən istifadə edib Mirzə Cəlili öldürsünlər, ya da təhqir etsinlər. Mən əmioğlanlarımı məsləhətə çağırdım. Onların böyüyü olan İbiş bəy çox hiddətləndi...

İbiş bəy 20 il öncə hökumətə müqavimət göstərdiyi üçün həbsə atılmış və 12 illiyə Sibirə sürgün edilmişdi. 1905-ci il manifestinə görə həbsdən azad edilib geri qaytarılmışdı. O, Qarabağda öz mərdliyi, cəsurluğu, qorxmazlığı ilə ad çıxarmış adamdı. Qarabağ bəyləri onunla hesablaşırdılar. 1905-ci ilin avqustunda biz Xankəndində onun sayəsində ermənilərlə müsəlmanlar arasında sülh yarada bilmişdik.

Bizə qəsd hazırlayan bəylərin bu həyasızlığına cavab olaraq əmioğlum İbiş bəy qohumlardan və dostlardan ibarət 20 nəfər silahlı və atlı adamı başına topladı. Onlar bizim faytonu əhatəyə alıb Şuşaya kimi ötürdülər. Bu minvalla biz sağ-salamat Ağdam bazarından keçib stansiyada dayandıq. Pişvazımıza Şuşadan göndərilmiş şəhərin iki nəfər çox nüfuzlu sakini burada bizi gözləyirdi. Sən demə, orada da bizə hazırlanan qəsddən xəbər tutmuş və bu hörmətli adamları göndərmişdilər ki, bizi qarşılayaraq müşayiət etsinlər. Mirzə Cəlili iki nəfər silahlı və etibarlı adamla öz faytonumuzda Yevlaxa yola saldım, özüm isə uşaqlarla Şuşaya getdim.

news-inner-user

15792 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020