news-inner
clock15:42 calendar-gray 31 May 2019 view-gray815 dəfə oxunub
view-gray815 dəfə oxunub

Bu gen dünyada heç nə dəyişməyib – Ömər Xəyyam yazır...

Kulis.az Ömr Xəyyamın “Metamodernizm və mətn” yazısını təqdim edir.

Yazıçı əndirabadi ədəbi bölgüləri aşmalı, öz fikrini, fantaziyasını, xatırlamalarını-sayıqlamalarını xətkeşin ağzından almalı.

Ümumiyyətlə, belə ölçülər bir işə yaramır.

Belə ölçülər yazıçını məşğul etməməli.

Biri var yazmaq, biri var yazı haqda danışmaq.

Bu intelektuallığın faydalı iş əmsalı sıfır.

"İzm"lərdən yapışmağın, ədəbi statistik bilgilərlə baş qatmağın mətnin özünə heç bir faydası yoxdur.

Məzmun yox, üslub önəmli.

Fəqət yazıçı basmaqəlib məzmun-ideya psixozundan arınıb da, illah, bir “izm”in hüdüdlarında yazmamalı, bir növ, öz fikrini, fantaziyasını, xatırlamalarını-sayıqlamalarını “izm”ləşdirməməli.

Ədəbi cərəyanlar, ədəbi cərəyanların tarixi, mətnləri zamana görə saf-çürük etmək, onları alt-alta, üst-üstə sadalamaq ədəbiyyatşünasların, tənqidçilərin işidir. Ki, bu işin də, - yenə deyirəm, mətnin özünə heç bir dəxli yoxdur.

Yazıçı mətnin əmələgəlmə prosesində “izm”ləri unutmalı, basmaqəlib çərçivələri aşmalı, “Mən postmodernist mətn yazacam”, “Mən metamodernistəm”, “İndi dünyada modern mətnlər aktual deyil” – bu dəmdəməki düşüncəni qafasından qovmalı, sözün özünün diktəsiylə mətni qurmalı.

Əlbət, bu gen dünyada, bu qoca Günəşin altda yeni heç nə yoxdur. Olan da, ölən də sözdür və biz indi haman köhnə sözü mahiyyətcə eyni olsa da, formaca ayrı cür yazmaqla məşğuluq.

Hər yazıçıya bir mətn üçün iki-üç cümlə gəlir. Diqqətli oxucu bu ilahi söz payını bir hekayənin, bir romanın içərisində apaydın görür. Mətnin qalanı yazılmışın, deyilmişin redaktəsidir.

Bu gen dünyada, bu qoca Günəşin altda mahiyyətcə heç nə dəyişməyib. Dəyişən formadır.

Bu günün qələmi də olanı, öləni mahiyyətcə eyni olsa da, fərqli formada yazır.

Fəqət, zamanla mətnlər sintetikləşir, texnikiləşir.

Bu “izm”ik mətnlərdə sözün enerjisi yoxdur.

Quruca hərflər... Qupquru...

Texnoloji tərəqqi, mobilləşmə, robot... – dünyada trend mövzudur. Əlbət, olan hər şey sözdürsə, olan hər şeydən yazmaq olar, ancaq ədəbiyyat indiki zamanda yazılırsa, indiki zamanı yazırsa, avtomatik texnikiləşir.

Ədəbiyyat xatırlamadır, xatırlatmadır... Bu yerdə ustad sözünü xatırlayıram: “Biz öyrənmirik, xatırlayırıq...”

Əslində, bir başqa mövzu haqda yazmalı idim, məni bura Söz gətirdi.

Yazmalı idim ki, bədii mətnin işi “nə” yox, “necə” olmalı.

“Nə mesaj verib?”, “Siyasi-ictimai hadisələrə reaksiyası necədir?” – hə, buyur, iki primitiv oxucu ölçüsü.

Məsələn, şair Rasim Qaraca deyir ki, əsas ideyadır.

Məsələ odur ki, əksər yazıçılar və oxucular belə düşünür.

Ədəbiyyat məndən ötrü bədii-estetik zövq məsələsidir, əllə toxunulmayan, gözlə görülməyən şeylərin yanına uçmaq, o məchul-mübarək aləmi söz-söz seyr etmək...

ardı var

news-inner-user

20028 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Azərbaycanlı bəstəkar vəfat etdi
20:48 26 Sentyabr 2021
Anım gününə yeni mahnı hazırlanıb – Video
14:44 26 Sentyabr 2021
Vurğun Əyyubun son anları
12:46 26 Sentyabr 2021
Alman casusu, inqilabdan yan keçən fırıldaqçı və homoseksual – Lenin haqqında qan donduran faktlar
11:00 26 Sentyabr 2021
Vərəmə yoluxdu, amerikalı ilə evləndi, Hollivudda güllələndi - Azərbaycanlı müğənninin faciəsi
16:36 25 Sentyabr 2021
İngilis müğənni "Gəl, ey səhər"i oxudu - Video
15:17 25 Sentyabr 2021
Oğlundan imtina edən, işə pijamada gedən, iki dəfə dəfn olunan azərbaycanlı alim
13:59 25 Sentyabr 2021
Yazıçı "Qanun" nəşriyyatını qanunsuzluqda ittiham etdi: "Bu hadisə Şahbaz Xuduoğlunun adına ləkə salır"
13:12 25 Sentyabr 2021
“Traviata” operası nümayiş olundu
12:09 25 Sentyabr 2021
Azərbaycan beynəlxalq kitab yarmarkasında iştirak edir
10:55 25 Sentyabr 2021
Sevginin intihara apardığı qadın
09:00 25 Sentyabr 2021
“Yusif Vəzir Çəmənzəminli və Şumer qaynaqları” kitabı çapdan çıxıb
18:07 24 Sentyabr 2021
Teatr və kinoteatrlar açılır - Qərar
17:53 24 Sentyabr 2021
Yağış düşdü sahildəki daşlara - Musa Yaqubdan seçmə şeirlər
17:30 24 Sentyabr 2021
Fərid Hüseynin yeni kitabı çap olundu
16:49 24 Sentyabr 2021
“Səs Azərbaycan” başlayır: Münsiflər kim olacaq? - Foto
16:05 24 Sentyabr 2021
Akademikin yeni kitabı təqdim olundu
15:20 24 Sentyabr 2021
Dükanlara borclu qalan Xalq artistimiz: O, yerişini də itirmək üzrədir...
14:30 24 Sentyabr 2021
Yazıçımızın kitabı Sankt-Peterburqda çıxdı
13:45 24 Sentyabr 2021
Qızları güldürməkçün sənin kimi xaç çəkərdik - Azərbaycanlı şair Roma Papasına şeir yazdı
13:01 24 Sentyabr 2021