news-inner
clock15:42 calendar-gray 31 May 2019 view-gray642 dəfə oxunub
view-gray642 dəfə oxunub

Bu gen dünyada heç nə dəyişməyib – Ömər Xəyyam yazır...

Kulis.az Ömr Xəyyamın “Metamodernizm və mətn” yazısını təqdim edir.

Yazıçı əndirabadi ədəbi bölgüləri aşmalı, öz fikrini, fantaziyasını, xatırlamalarını-sayıqlamalarını xətkeşin ağzından almalı.

Ümumiyyətlə, belə ölçülər bir işə yaramır.

Belə ölçülər yazıçını məşğul etməməli.

Biri var yazmaq, biri var yazı haqda danışmaq.

Bu intelektuallığın faydalı iş əmsalı sıfır.

"İzm"lərdən yapışmağın, ədəbi statistik bilgilərlə baş qatmağın mətnin özünə heç bir faydası yoxdur.

Məzmun yox, üslub önəmli.

Fəqət yazıçı basmaqəlib məzmun-ideya psixozundan arınıb da, illah, bir “izm”in hüdüdlarında yazmamalı, bir növ, öz fikrini, fantaziyasını, xatırlamalarını-sayıqlamalarını “izm”ləşdirməməli.

Ədəbi cərəyanlar, ədəbi cərəyanların tarixi, mətnləri zamana görə saf-çürük etmək, onları alt-alta, üst-üstə sadalamaq ədəbiyyatşünasların, tənqidçilərin işidir. Ki, bu işin də, - yenə deyirəm, mətnin özünə heç bir dəxli yoxdur.

Yazıçı mətnin əmələgəlmə prosesində “izm”ləri unutmalı, basmaqəlib çərçivələri aşmalı, “Mən postmodernist mətn yazacam”, “Mən metamodernistəm”, “İndi dünyada modern mətnlər aktual deyil” – bu dəmdəməki düşüncəni qafasından qovmalı, sözün özünün diktəsiylə mətni qurmalı.

Əlbət, bu gen dünyada, bu qoca Günəşin altda yeni heç nə yoxdur. Olan da, ölən də sözdür və biz indi haman köhnə sözü mahiyyətcə eyni olsa da, formaca ayrı cür yazmaqla məşğuluq.

Hər yazıçıya bir mətn üçün iki-üç cümlə gəlir. Diqqətli oxucu bu ilahi söz payını bir hekayənin, bir romanın içərisində apaydın görür. Mətnin qalanı yazılmışın, deyilmişin redaktəsidir.

Bu gen dünyada, bu qoca Günəşin altda mahiyyətcə heç nə dəyişməyib. Dəyişən formadır.

Bu günün qələmi də olanı, öləni mahiyyətcə eyni olsa da, fərqli formada yazır.

Fəqət, zamanla mətnlər sintetikləşir, texnikiləşir.

Bu “izm”ik mətnlərdə sözün enerjisi yoxdur.

Quruca hərflər... Qupquru...

Texnoloji tərəqqi, mobilləşmə, robot... – dünyada trend mövzudur. Əlbət, olan hər şey sözdürsə, olan hər şeydən yazmaq olar, ancaq ədəbiyyat indiki zamanda yazılırsa, indiki zamanı yazırsa, avtomatik texnikiləşir.

Ədəbiyyat xatırlamadır, xatırlatmadır... Bu yerdə ustad sözünü xatırlayıram: “Biz öyrənmirik, xatırlayırıq...”

Əslində, bir başqa mövzu haqda yazmalı idim, məni bura Söz gətirdi.

Yazmalı idim ki, bədii mətnin işi “nə” yox, “necə” olmalı.

“Nə mesaj verib?”, “Siyasi-ictimai hadisələrə reaksiyası necədir?” – hə, buyur, iki primitiv oxucu ölçüsü.

Məsələn, şair Rasim Qaraca deyir ki, əsas ideyadır.

Məsələ odur ki, əksər yazıçılar və oxucular belə düşünür.

Ədəbiyyat məndən ötrü bədii-estetik zövq məsələsidir, əllə toxunulmayan, gözlə görülməyən şeylərin yanına uçmaq, o məchul-mübarək aləmi söz-söz seyr etmək...

ardı var

news-inner-user

16531 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“Qara dul qadın” filminin premyerası təxirə salındı
18:41 24 Sentyabr 2020
Bəxtin gətirmirsə, deməli...
18:04 24 Sentyabr 2020
Mən ki Allah deyiləm, uşaqları aldadım... – Yeni imza
17:25 24 Sentyabr 2020
Nərgiz Cəlilovaya yeni vəzifə verildi
16:43 24 Sentyabr 2020
Qəbul imtahanında hönkür-hönkür ağlayan qız - Ayxan Ayvaz yazır
16:01 24 Sentyabr 2020
“Yaş keçəndə yuxular da əzab verir” - Cavanşir Yusifli ilə ad günü söhbəti
15:20 24 Sentyabr 2020
Qarabağ icmasında Şərif Ağayarla görüş keçirilib
14:25 24 Sentyabr 2020
Bu məşhurların övladları ali məktəbə qəbul olundu - Siyahı
14:06 24 Sentyabr 2020
Ebru Gündeşin atası vəfat etdi
13:12 24 Sentyabr 2020
Tələbəsinə evlənmək təklifi etdi, bacısı qızını imtahandan kəsdi, müəllimlər ona salam vermədi – Vurğun Əyyubdan maraqlı faktlar
12:30 24 Sentyabr 2020
Sənə saxladığım duzlu öpüşlər... - Şeir
12:11 24 Sentyabr 2020
Kukla Teatrı "Çəkməli pişik" tamaşasını onlayn nümayiş etdirəcək
11:30 24 Sentyabr 2020
Universitet müəllimimə yazdığım sevgi məktubu
10:52 24 Sentyabr 2020
Məşhur müğənni vəfat etdi
10:27 24 Sentyabr 2020
Gənc şairin ilk kitabı çap olunub
09:42 24 Sentyabr 2020
Səməd Vurğun 50 yaşında ölməyibmiş – Filosof yazır...
08:58 24 Sentyabr 2020
Məmməd Aslana halallıq - Şərif Ağayar yazır...
20:57 23 Sentyabr 2020
"Qəlbimin palitrası"ı təqdim olunacaq
18:51 23 Sentyabr 2020
10 ilə çəkilən film - Video
18:12 23 Sentyabr 2020
Atamın gələ bilmədiyi günlərdən çıx gəl - Fəridədən müharibə şeirləri
17:29 23 Sentyabr 2020