news-inner
clock10:47 calendar-gray 27 May 2019 view-gray366 dəfə oxunub
view-gray366 dəfə oxunub

Ədəbi düşüncələr – İlham Qəhrəman yazır...

1. Ədəbi sarsıntı nədir?

Qələm sahibləri bəzən ədəbiyyatın sarsıntıdan yarandığını qeyd edirlər. Mən özüm də efirlərin birində müsahibə zamanı poeziyanın sarsıntı olduğunu, sarsıntıdan yarandığını demişəm. Məsələn Xocalı faciəsi, Şuşanın, Laçının itirilməsi, Eldar Baxışın yiyəvay dərdindən ölməsi və s. hadisələr mənim üçün sarsıntı olub. Bəs bu mücərrəd məvhumu necə izah etmək olar? Axı sonradan bu sarsıntılar nə qədər qəribə də olsa yazıçını, şairi qələmi ələ götürməyə məcbur edir - onu məşhur edən ədəbi nümunələrə çevrilir. Mənə görə hər şeyin təbiətdə qarşılığı var. Elə sarsıntının necə olduğunu, ondan ədəbiyyatın necə yarandığını da təbiətdən gətirəcəyimiz misalla izah edə bilərik. Deyək ki, müəyyən səbəbdən ağacın budağını kəsirlər. Budağın kəsilməsi sözsüz sarsıntı hadisəsidir – ağac sarsılır. Amma müəyyən zaman keçəndən sonra kəsilmiş yerdən təzə zoğlar çıxır. Budağın kəsilməsi sarsıntı, yeni zoğların boy verməsi isə sarsıntıdan sonra yaranan ədəbiyyatdır.

2. Poeziya gülüş və göz yaşıdır

Poeziya əslində gülüş və göz yaşı ilə danışmaqdır (pantomimlə səhv salmamaq). Başqa çalarlar qarşı-qarşıya bu iki məqamın (halın) içindədir. Dilsiz körpə uşaq xoşlamadığı, onu narahat edən bir işə məsələn partlayış səsinə, peyvənd üçün iynə vurulmasına öz etirazını ağlamaqla (göz yaşıyla), xoşuna gələn işlərə isə məsələn musiqi səsinə, anasının səvələməsinə gülüşlə (təbəssümlə) reaksiya verir. Şair də əslində elə həmin dilsiz körpə kimidir. O da xoşuna gəlməyən (onu ağladan) və xoşuna gələn (onu sevindirən) işlərə münasibətini şeirlə bildirir.

3. Şair şeiri çiçəkləyir

Mən şeirin gəldiyi anı yazda ağacların çiçəkləməsi ilə müqayisə edirəm. Mənə görə, şair şeiri çiçəkləyir. Əgər çiçək açmış ağacdan soruşsalar ki, sən necə çiçəkləyirsən və ağacın dili olsa, verəcəyi cavab, təxminən şairin “şeiri necə yazırsan” sualına verdiyi cavabla üst-üstə düşər. Təbiətdə hər bir ağacın çiçəyi rənginə və ətrinə görə başqasından fərqləndiyi kimi, şairin də şeirləri özünəməxsus olmalı, o şeirdən (çiçəkdən) başqa şeirin (çişəyin) ətri gəlməməlidir. Necə deyərlər, şeir təmiz olmalıdır. Təmiz şeirlər sudan quru çıxan qu lələyinə bənzəyir.

news-inner-user

12613 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

“İnsana bədbəxtlik lazımdır” – Şekspirdən aforizmlər
21:00 20 Sentyabr 2019
Xalça Muzeyində Nəsimiyə həsr olunan sərgi keçiriləcək
18:47 20 Sentyabr 2019
Qanad açır uçmağa tənha qadın - Şeirlər
18:20 20 Sentyabr 2019
Azərbaycan şairləri Dünya Yazarlarının Belqrad görüşündə
17:32 20 Sentyabr 2019
Tarkovski filmləri nədən bəhs edir? – Bijaya Bisvalın məqaləsi
17:30 20 Sentyabr 2019
Haluk Bilginər “Emmi” mükafatına namizəd olub
17:10 20 Sentyabr 2019
Dünyanın ilk vagina muzeyi açılır - Fotolar
16:33 20 Sentyabr 2019
SSRİ-nin Xalq artisti vəfat edib
15:50 20 Sentyabr 2019
Fala baxan Bəxtiyar Vahabzadə, evində rus qızı saxlayan Sabir Əhmədli... – Yazıçıların başına gələn qeyri-adi hadisələr
15:30 20 Sentyabr 2019
Şəhriyar Del Gerani Kulisin şeir müsabiqəsinə qoşuldu
15:02 20 Sentyabr 2019
"Bitliz" qrupunun solisti uşaqlar üçün kitab yazıb
14:30 20 Sentyabr 2019
Selcanın etirafındakı dəhşətli həqiqət
13:45 20 Sentyabr 2019
Arif Babayev Türkiyədə müalicə olunur
13:44 20 Sentyabr 2019
Gənc şair beynəlxalq konfransda çıxış edəcək
13:20 20 Sentyabr 2019
Röyanın son dərəcə bayağı mahnısı
12:41 20 Sentyabr 2019
“Bir şeir” müsabiqəsinə əsərlərin qəbulu davam edir – Yeni mətnlər
12:01 20 Sentyabr 2019
Nobel mükafatçıları bu tarixdə bəlli olacaq
11:31 20 Sentyabr 2019
Qadın haqlarını qoruya bilməyən feministlərimiz
11:01 20 Sentyabr 2019
Xalq şairi Qarabağdan poema yazıb: onu çap eləməkdən çəkiniblər!
10:15 20 Sentyabr 2019
Daha dözə bilmirəm – Bircənin Romanı
09:00 20 Sentyabr 2019