writer1

Aqşin Yenisey

Məqalə sayı

74
clock12:45 calendar-gray 04 Mart 2019 view-gray1667 dəfə oxunub
view-gray1667 dəfə oxunub

Elçin Əlibəylinin günahsız qurbanları

İki məsələ haqqında yazacağam. Birincisi, “igidi öldür, haqqını yemə” məsələsidir. Elçin Əlibəyli bu gün televiziyamızda mədəniyyət tarixini peşəkarcasına mənimsəmiş üç-dörd şəxsdən biridir. Yaxından tanıdığım üçün bilirəm ki, bu gün, məsələn, müasir yazıçı və şairlərimiz arasında dünya ədəbiyyatını Elçin Əlibəyli qədər oxumuş çox az adam var. Sadəcə, hər birimizin bir zəif yeri olduğu kimi, Elçinin də zəif yeri öz həqiqətlərinə heyranlığıdır. Həqiqət elə bir şeydir ki, ona heyran oldunsa, gözünü bağlayacaq və özü haqqında səni yalanlar danışmağa məcbur edəcək. Məlum verilişə görə məni Elçini tənqid etməyə vadar edən səbəb də bu idi; aparıcının Bəxtiyar Vahabzadə həqiqətinə heyranlığı və öz həqiqətinə günahsız qurbanlar axtarması. Üstəgəl, bunu kütlənin gözü qarşısında etməsi. Bu, çox qorxulu, bizi Banqladeş fanatizminə sürüyə biləcək bir hərəkətdir və tənqidi haqq edir. Amma bu, o demək deyil ki, Elçin Əziz Nesini oteldə yandıran öyrədilmiş qaragüruhun hər an mövcud ola biləcəyindən xəbərdar deyil. Çox istərdim ki, o, televizorda hamını gördüyün Elçin Əlibəyli ilə televiziyanın tarixi haqqında kitab yazmış, çox adamın tanımadığı Elçin Əlibəyli arasında ortaq bir mövqeyə gəlsin. Bu güc onda var.

İkici məsələ xalq və mədəniyyət haqqındadır. Mədəniyyətin yaranışı və yayılması zorakı prosesdir. Qılıncı, ordusu, topu-tüfəngi olmayan hər hansı mədəniyyət günümüzə gəlib çatmamışdır. Qədim Şumer mədəniyyətindən tutmuş, müasir Qərb (ABŞ) mədəniyyətinə qədər tarixin hansı dövrünə baxsanız mədəniyyətin əlində qamçı görəcəksiniz. Hər bir mədəni xalqın köynəyini qaldırıb kürəyinə baxsanız, zol durmuş qamçı yerləri görəcəksiniz. Və hər bir mədəniyyət ömrü boyu barbarlığın bir addımlığında yaşayır. Hər bir xalqı vəhşiləşməyə qoymayan ardıcıl həyata keçirilən mədəni təcavüzkarlıqdır. Pyotr öz xalqını fin hamamına (banya) zorla soxmasaydı, rus mujiklərinə saqqallarını zorla qırxdırmasaydı, kim bilir, bu meşə xalqı indi sivilizasiyanın hansı mərhələsində özünün iy verib iylənən mentaliteti ilə qürur duyurdu. Yaxud İbrahim yəhudi, Məhəmməd ərəb xalqını allahın adından hədələməsəydi, kral Henrix Tomas Mora qulaq asmayıb anqikan kilsəsini Vatikandan ayırmasaydı, Corc Vaşinqton, Bismark, Atatürk xalqın istəyini yerinə yetirən qərarlar versəydilər, yəqin ki, vəziyyət indi fərqli şəkildə olardı. Qustav le Bon “Xalqların xarakteri” əsərində yazır ki, hər bir xalqın tarixi onun milli şüurunun meyvəsidir və yüzlərlə nümunələr gətirir. Məsələn, yazır ki, Misiri romalılar da işğal etdi, somalilər də.

Romalılar Misir allahı Nemezidanı tanıyandan sonra heyrətləndilər və onun əsasında məşhur Roma hüquq sistemini yaratdılar. Somalilər isə allaha-zada fikir vermədilər, bütün Misiri yandırdılar. Niyə? Çünki romalılardan fərqli olaraq somalilər şəxsiyyətlər baxımından yoxsul idilər. Bu gün də geridəqalmış xalqlara baxanda eyni şeyi görürük; o xalq ki mədəniyyət pilləkəninin altında yaşayır, o xalq şəxsiyyət qıtlığından əziyyət çəkir. İstənilən mürtecə rejim xalqı daha rahat idarə etmək üçün ilk növbədə onu şəxsiyyətsizləşdirməyə qalxır. Çünki şəxsiyyətlər olmadan heç bir xalq heç bir gücə sahib deyil. Xalq özü-özlüyündə yalnız təsərrüfat yarada bilər, onu mədəniyyətə çevirmək üçün mütləq şəxsiyyətlərə ehtiyac var. Ona görə də bütün böyük xalqlar özünü böyük şəxsiyyətlərinə borclu bilir. Ola bilsin ki, bu gün xalq bir mövzu kimi Qərb aydının menyusundan çıxıb, ona görə yox ki, xalq artıq kamilləşib, ona görə ki, bu işi artıq mədəniyyətin ikinci, üçüncü eşalonunda duran adamlar görürlər. Məsələn, bu yaxınlarda sosial şəbəkələrdə bir video paylaşılmışdı.

Hansısa Qərb şəhərində bir adamı küçəyə uzatmışdılar ki, guya, ölüm ayağındadır və fərdiləşmənin intibahı dövrünü yaşayan qərb insanları onun yanından laqeydcə keçib gedirdilər. Hanı insanlıq, hanı xristian xeyirxahlığı? Videonun məqsədi bu qədim duyğunu o insanların yadına salmaq idi. Biz sosial şəbəkələrdən hələ ki, qız tutmaq, layk yığmaq üçün istifadə etdiyimiz üçün bu və bunun kimi digər xəlqi problemlərin həlli aydınların üzərinə düşür. Şəxsən mən kütləvi informasiya vasitələrimizdə bu cür maarifçi verilişlərinin yarandığı gün xalqdan əl çəkəcəyimə söz vermişəm və həmin günə nəzir boyun almışam.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bizim üçün ölümə gülə-gülə gedən 2783 adam
15:03 04 Dekabr 2020
Qadın yazarın yeni kitabı işıq üzü gördü
14:19 04 Dekabr 2020
Kamal Abdulla: “Mənim üçün ad günü kədərli gündür” - Müsahibə
13:37 04 Dekabr 2020
Koronavirusa qarşı qələbə vaksini - Ayxan Ayvaz yazır...
13:01 04 Dekabr 2020
Aqşin Yenisyey: “Bundan sonra hər gün “sayğı duruşu”nda dayanacağıq”
12:23 04 Dekabr 2020
Anar Vətən müharibəsindən danışdı: “Arzu edirəm ki...”
11:50 04 Dekabr 2020
Bir dəqiqə sükut... Gəmi siqnalı... – Günün şeiri
11:16 04 Dekabr 2020
Avropada şeir festivalında olan Ramil Əhməd: “Xalqımıza qarşı çox böyük sevgi gördüm”
10:45 04 Dekabr 2020
Mən də gedim komandir... – Döyüşçü-şair şəhid olan dostlarına şeir yazdı
10:15 04 Dekabr 2020
Bu gün şəhidlərimizin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək
09:45 04 Dekabr 2020
Daşları yuxarıdan-aşağı maşının üstünə yağdırdım - Bircənin romanı
09:01 04 Dekabr 2020
Gələn il Ağdamda özümə toy edəcəm – Aqil Abbas yazır...
21:49 03 Dekabr 2020
Aktrisa evində ölü tapıldı
18:57 03 Dekabr 2020
İşğaldan azad edilmiş rayonların kitabxanaçıları ilə görüş keçirildi
18:22 03 Dekabr 2020
Əməkdar rəssam vəfat etdi
17:54 03 Dekabr 2020
Vudi Allen yeni film çəkməyə hazırlaşır
17:19 03 Dekabr 2020
Azərbaycanlı aktyora ağır itki
16:58 03 Dekabr 2020
Qarabağa ilk dəfə topu o gətirdi, dostu kürəyindən vurdu, Atatürk ona malikanə bağışladı - Adranikə qan udduran Sultan bəydən maraqlı faktlar
16:40 03 Dekabr 2020
Pançevin əsəri əsasında səhnələşdirilən tamaşa onlayn göstəriləcək
16:01 03 Dekabr 2020
“Netflix” platformasının İstanbulda ofisi açılır
15:19 03 Dekabr 2020