news-inner
clock15:28 calendar-gray 15 Avqust 2016 view-gray71 dəfə oxunub
view-gray71 dəfə oxunub

Saday Budaqlı: “Sözü necə gəldi işlətmək onlara uğur gətirməz”

Ədəbiyyat qəzeti “Mən necə yazıçı oldum” layihəsində Saday Budaqlı ilə söhbəti təqdim edir.

- Necə yazıçı oldunuz?

- İçimdəki ağrıların, keçirdiyim hisslərin adını bilmək istədim.

- Sizin üçün yazmaq nədir? Niyə yazırsız?

- Gerçək həyatımdan fərqli olaraq, yazı mənim öz aləmimdir, ora başqalarının əli çatmır. Həyatda eləyə bilmədiklərimi, deyə bilmədiklərimi mən orda eləyə bilirəm. Orda “Tanrı” mənəm, istəyəndə öldürürəm, istəyəndə yaşadıram, duyğularımın, hisslərimin başını buraxıram. Ona görə bu aləmdə yaşamaq mənə daha xoşdur.

- İçinizdə gizli də olsa məşhur olmaq, dünyada tanınmaq hissi varmı, yoxsa yazmaq içinizdəki ağrını boşaltmaqdır?

- İddiasız yazıçı əlinə qələm almaz.

- Markes deyir külək olmasaydı dünyada çox şey dəyişərdi, amma ədəbiyyat olmasaydı heç nə. Sizcə ədəbiyyat olmasaydı dünyada nəsə dəyişərdi, yoxsa Markeslə şəriksiz?

- Musiqi kimi, rəssamlıq kimi, ədəbiyyat da mənəvi aləmimizi zənginləşdirir, gözəlləşdirir. Onlarsız dünya çox kasıb olardı.

- Yazmaq üçün nə lazımdır: müşahidə, mütaliə, yoxsa ancaq yazmaq.

- Sadaladıqlarınızdan başqa, bir də Allah vergisi.

- Yazıçı vərdişiniz, ritualınız varmı ki, onun eləməmiş yaza bilmirsiz?

- Yazı hansısa bir duyğudan, ağrıdan, təəssüratdan yaranır. Əsas onu ifadə eləmək üçün forma tapmaq lazımdı. Formanı tapdınızsa, işə başlamaq olar.

- Uilyam Folkner yazıçılığı məğlubiyyət hesab edirdi? Bəs sizcə yazıçılıq məğlub olmaq deməkdirmi? Hər yeni əsərdən sonra hansı hissləri keçirirsiz?

- Yazıçı götürə bilmədiyi yükün altına girməlidi. Folkner bunu nəzərdə tutub. Çünki o ağır yükü qaldırmaq hər dəfə adama müyəssər olmur. Ancaq qaldıra biləndə “kiçik şedevrlər” yaranır.

- Mario Varqas Lyosa özünün Nobel nitqində deyir: “Yazıçılıq asan məsələ deyil. Bir də görürsən təsəvvür etdiyin əhvalat kağıza köçürüləndə istədiyin alınmır, sözlər ürəyini isitmir. Onları təzədən necə cana gətirəsən? Xoşbəxtlikdən, ustadlar, müəllimlər, nümunə götürüləsi insanlar yanındadı. Flober mənə istedadın intizam və dözüm olduğunu öyrədib. Folkner formanın (üslub və struktur) süjeti zənginləşdirmək qabiliyyətində olduğunu öyrədib. Martorel, Servantes, Dikkens, Balzak, Tolstoy, Konrad, Tomas Mann romanda vüsət və genişliyin üslub və süjet xətlərinin dəqiq işlənməsindən heç də az əhəmiyyətli olmadığını öyrədib. Sartr sözün iş olduğunu, roman, pyes, ya hekayənin müəyyən məqamlarda və müvafiq şəraitdə tarixin gedişatını dəyişmək iqtidarında olduğunu öyrədib. Kamyu və Oruell əxlaqı olmayan ədəbiyyatın insani olmadığını, Malro isə qəhrəmanlıq və eposun "Odissey" və "İliada"nın arqonavtlarının dövründəki kimi mümkün olduğunu öyrədib.” Sizin üçün belə ustadlar varmı və kimlərdir?

- Bəyəndiyim, məni tərpədən əsəri həmişə saf-çürük eləməyə, bu sözün, bu təsvirin, bu duyğunun niyə məndə əks-səda verdiyini, mənim də hisslərimi oyatdığını tapmağa çalışıram. Ona görə əsəri söz-söz, cümlə-cümlə söküb yığıram ki, görüm, bu effekti almaq müəllif hansı yerlərdən keçib gəlib, filan şeyi necə, nə cür edib. Bu dediklərim dostlarımın da əsərlərinə aiddi, sevdiyim dünya şöhrətli yazıçıların da.

- Siz özünüzü hansı cəbhədə hesab edirsiz: Dostoyevskiçi, yoxsa Tolstoyçu?

- Hər ikisi də dünya ədəbiyyatına təsir etmiş dahi yazıçıdı. Onları qarşılaşdırmadan hər ikisini də sevmək olar. Ancaq Tolstoyun mənim ürəyimdə bir ayrı yeri var. Yaşamağım üçün onun dünyasında özüm üçün hər şey tapa bilərəm.

- Hansı bədii əsərdə yaşamaq istərdiniz?

- “Hərb və Sülh”də.

- Əsərlərinizi hansı “izm”ə aid edirsiz?

- “İzm”lər mənlik deyil. O, tənqidçilərin işidi.

- Hazırkı gənclərin çoxu yaradıcılığa demək olar ki, romanla başlayır. Amma nisbətən yaşlı nəsil bunu onlara irad tutur; əvvəl hekayə, sonra roman. Siz də bu fikirdəsizmi? Axı dünyada nə qədər yazıçı adı çəkmək olar ki, yaradıcılığa romanla başlayıb uğur da qazanıblar.

- Gənc nəslə bir iradım var, o da sözə məsuliyyətlə yanaşmamalarıdı. Materialı əsas götürüb, sözü necə gəldi işlətmək onlara uğur gətirməz. Ədəbiyyat söz sənətidi – bunu nahaq deməyiblər.

- İndi hamı kiçik həcmli romanlar yazır. Nə düşünürsüz dövrün tələbidirmi, yoxsa hələ də “Hərb və sülh”, “Sakit Don”, lap elə Murakaminin romanları qalınlığında romanlar yazılmalıdır?

- İnternet, sosial şəbəkələr dünyamızı kiçildib, tanımadan, eləmədən hamı bir-birilə ünsiyyət qurur, ürəyini açır, sözünü deyir. Dünyada indi, az qala, şeir oxunmur. Məncə, böyük romanların vaxtı keçib.

- Sizcə yazıçının köşə yazarlığı, tərcüməçilik kimi kənar işlərlə məşğul olması onun yaradıcılığına kömək edir?

- Yazıçı istəsə də, istəməsə də dolanmaq xatirinə bu işlərlə məşğul olmalıdır...

news-inner-user
Mirmehdi Ağaoğlu

537 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Gəncədə kurqanlardan ibarət arxeoloji park yaradılacaq
17:09 21 Avqust 2019
Dram Teatrında yeni tamaşa nümayiş olunacaq
16:18 21 Avqust 2019
Flora Kərimovanı ağladan, Seymur Baycana yazmamaq üçün qonorar verən Rəşad Məcid – Maraqlı Faktlar
15:31 21 Avqust 2019
Kütlə zay məhsulu sevir... – Ruslan Mollayevin essesi
14:40 21 Avqust 2019
“Matriks” filminin dördüncü hissəsi çəkiləcək
13:23 21 Avqust 2019
Netflix Bill Qeytsin həyatı haqda film çəkir
12:30 21 Avqust 2019
Uşaqların xatirinə kəsmirəm biləklərimi... - Cəlil Cavanşirdən Yeni Şeirlər
11:47 21 Avqust 2019
Azərbaycanlı aktyor hind filminə çəkilir
11:00 21 Avqust 2019
Qadınlar susaraq getməz
10:30 21 Avqust 2019
Son “Rembo” filminin nümayiş vaxtı bəlli olub
09:45 21 Avqust 2019
İsa Muğannanın qızı od püskürdü: “Bu, atama və bizim ailəyə qarşı təhqirdir!” – Müsahibə
08:48 21 Avqust 2019
Xristianlığa meyl edən gənclərimiz - Əsəd Cahangir yazır...
21:00 20 Avqust 2019
Aktyorumuz beynəlxalq mükafat aldı
18:47 20 Avqust 2019
Maestro Niyazinin xatirəsi anılıb
18:06 20 Avqust 2019
Oxuduğuma görə məni döyürdülər
17:34 20 Avqust 2019
AYB sədrliyinə namizəd olan gənc: “Bizə təhdid mesajı gəlib”
16:33 20 Avqust 2019
Xan Şuşinski birinci arvadının istəyi ilə özündən 30 yaş cavan qız almışdı – Maraqlı Faktlar
15:34 20 Avqust 2019
Məşhur sovet rejissoru xəstəxanaya yerləşdirildi
14:16 20 Avqust 2019
Filmimiz daha bir beynəlxalq uğura imza atıb
13:38 20 Avqust 2019
Erkən nikahı çıxış yolu görənlər
12:33 20 Avqust 2019