writer1

Qan Turalı

Məqalə sayı

228
clock17:24 calendar-gray 16 Avqust 2011 view-gray1026 dəfə oxunub
view-gray1026 dəfə oxunub

Ayı ilə dovşanın nigahı

Həmid Herisçi ilə Rafiq Tağı arasındakı polemikanı narahatlıqla izləyirəm.

Adətən redaktorlar bu cür polemikaları böyük həvəslə qarşılayırlar.

Əlbəttə, polemika faydalı polemikadır, lakin bu faydanın davam etməsi və artması üçün müəyyən etik sərhədlərin də gözlənilməsi vacibdir.

Narahatlığım da bu sərhədlərin gözlənilməməsi ilə bağlıdır.

Təəssüf ki, hər iki yazıçımız bu sərhədləri gözləmir.

Polemikaya qoşulmağımın səbəbi isə Həmidin verdiyi bir neçə yanlış bilgininin düzəldilməsindən ibarətdir.

Həmid Herisçinin böyük intellektual potensiala malik olduğunu heç kim inkar etmir.

Lakin Taleyranın “dil insana həqiqəti gizlətmək üçün verilib” cümləsini xatırlayıb onu dəyişdirsək görərik ki, Həmid Herisçi də savadından gerçəyi gizlətmək üçün istifadə edir.

Həmid Herisçinin dediyi kimi Cəmaləddin Əfqaninin Həmədan şəhərində doğulduğu versiyasi mövcuddur, lakin bu mövzuda hakim fikir onun Əfqanıstanda doğulmasıdır.

Əfqani İstanbulda 1897-ci ildə vəfat etmiş və 1944-cü ildə Əfqanıstan hökumətinin xahişi ilə məzarı bu ölkəyə köçürülmüşdür.

Həmid Herisçi onu “maarifçi” adlandırır.

Lakin Cəmaləddin Əfqaninin özünü maarifçi adlandırmadığı, islam reformatoru olduğu, islam ölkələrini reformasiyaya həvəsləndirdiyi, ateizm əleyhinə çoxlu yazılar yazdığı onunla bağlı bütün məqalə və kitablarda qeyd olunubdur.

Bütün bunların maarifçilik demək olmadığını Həmid Herisçi yaxşı bilir.

Maarifçilərin hamısı dinə qarşı idilər, onların tezisinə görə insan zəkasının qarşısını kəsən bütün maneələr, ilk növbədə də din maarifin düşməni idi.

Həmid Herisçi Nərimanovun Əfqaniyə maraq göstərdiyini deyir.

Nərimanovdan bircə sitat göstərsin, Həmid bəy...

Həmidin bəyənmədiyi M.F. Axundovun “Kəmalüddövlə məktubları”nı Nərimanov çap edib, bu Ömər Faiqin xatirələrində yer alır, amma Həmidin qeyd etdiyi fakt deyəsən öz xatirələrinə aiddir.

Məmməd Əmini də “islam maarifçisi” adlandırmaq da Həmid Herisçinin növbəti kəşfi sayıla bilər.

Belə ki, Məmməd Əmin bir müddət sosial demokrat kulislərində olmuş, sonra isə liberal demokratiya ideyasına yaxınlaşmış həyatının heç bir dövründə islam dini ilə siyasət yapmamışdır.

Həmid Herisçi islam sosializmi haqqında sanballı tədqiqatlardan danışır, lakin marksizmin din haqqında baxışlarını bilən adam üçün bu tədqiqatların hər cür sanbaldan uzaq olduğunu bilmək çətin deyil.

İslam sosializmi sadəcə dindar xalqı marksizmə çəkmək üçün qurulmuş bir ideoloji oyun idi.

Ərəb ölkələrinin əksərində yayılmış bu ideyaların nəticəsi o oldu ki, o ölkələrdə də islam qaldı, nə də sosializm...

Bu sadəcə hibrid idi, ayı ilə dovşanın nigahından övlad gözləmək idi.
REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Xalça şərqisi – Rafiq Tağının hekayəsi
21:01 05 Avqust 2021
Mirzə Cəlilin nəvəsi Fransadakı səfirliyimizdə olub
18:54 05 Avqust 2021
Qəbələ Musiqi Festivalı başa çatdı
18:14 05 Avqust 2021
Yaxınları Rafiq Tağını ziyarət etdi - Foto
18:07 05 Avqust 2021
Tanınmış yazıçı ilə görüş keçiriləcək
17:30 05 Avqust 2021
Axına qarşı üzmədən nəyəsə nail olmaq qeyri-mümkündür
17:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda etdiyi bu rəqsə görə Rafet El Romanı topa tutdular - Video
16:14 05 Avqust 2021
Rafiq Tağının qardaşı: “Anam qətlə yetirildiyini bilmirdi, ona qurban demişdi” – Müsahibə
15:21 05 Avqust 2021
Yaponiyada alovlanan olimpiya məşəli və Türkiyədəki meşə yanğınları
14:43 05 Avqust 2021
Nobelli şair məhkəməni uddu
14:01 05 Avqust 2021
"Çocuklar duymasın"ın Havuçu yanğınsöndürənlərə qoşuldu - Fotolar
13:12 05 Avqust 2021
Başı kəsilən Sevinci necə xilas edə bilərdik?
12:26 05 Avqust 2021
Əri evə başqa qadın gətirdi, efirə çıxarmaq üçün ona əxlaqsız təkliflər etdilər, iki uşağıyla ac-susuz qaldı – Səfil həyatı yaşayan xanəndəmiz
12:02 05 Avqust 2021
Flora Kərimovanı hədəfə alanların əsl siması – Sevda yazır...
11:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda yeni musiqi aləti yaradıldı - Foto
10:31 05 Avqust 2021
44 müəllifdən 44 ən yaxşı hekayə - Yeni layihə
10:01 05 Avqust 2021
Kosmik raketlərdən bəhs edən peyğəmbər hədisi – Zamin yazır...
09:00 05 Avqust 2021
Xalq artisti Rafiq Hüseynovun film kimi həyatı - Maraqlı faktlar
21:00 04 Avqust 2021
Amerikalı vokalçının “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
18:45 04 Avqust 2021
Yanğın “Rəcəb İvedik”in evinə yaxınlaşdı – Qalmaqal düşdü
18:01 04 Avqust 2021