writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

541
clock11:16 calendar-gray 17 İyul 2020 view-gray1110 dəfə oxunub
view-gray1110 dəfə oxunub

Savaşa dair

Mirmehdi Ağaoğlunun bir hekayəsi var, müharibə haqqındadır. Mövzunu belə qoyub: müharibə başlasa Facebookda nələr olardı...

Yazıçı fantaziyası cəbhədəki gərginliklərlə reallaşdı sanki. Buna uzaqgörənlikmi deyək, intuisiyamı, yoxsa sadə məntiqmi?

Nəticə dəyişmir.

Bu gün gerçəkdən də Facebook cəbhənin doğru-yalan aynasına çevrilib.

Hər kəs sosial şəbəkənin nəhayətsiz azadlığından istifadə edərək ürəyi istəyəni yazır və paylaşır.

Və biz qələm adamları da beləcə sadə insanların, mürəkkəb insanların cəbhə, müharibə, Qarabağ haqqında fikirlərini, münasibətlərini, emosiyalarını öyrənmiş oluruq.

Adamlar nə düşünür?

Fb istifadəçilərini yazıçı-oxucu qarışıq iki əsas hissəyə bölmək olar:

1. Müharibə tərəfdarları
2. Müharibə əleyhdarları

Hər iki tərəfin də özünə xas arqumentləri var.

Birincilər: necə yəni, müharibə etməyək? Evimiz dağılıb, torpağımız alınıb, qız-gəlinimiz zorlanıb, əsir aparılıb. Adam nə qədər qeyrətsiz olar ki, bütün bu baş verənlərə göz yumub barışıq, qardaşlıq təbliğ eləsin.

İkincilər: İnsan, xüsusilə yazıçı, qələm adamı necə qan, müharibə istəyə bilər? Adamlar ölməsin, qan tökülməsin, analar ağlamasın və s.

Əslində bu münasibətlər əks uclarda yerləşməklə biri-birinə çox yaxındır.

Bir medalın iki üzü söhbəti...

Əsl həqiqət isə bu diametral əksliklərin vəhdətində, qızıl ortadadır.

İnsan bəzən savaşmaq zorunda qalır.

Əgər savaşdan başqa yol varsa, savaşı seçmək yanlışdır.

Ancaq bəzən savaşdan başqa yol qalmır.

Bizdən əvvəl yaşayan ağıllı adamlar bu konuları sistemləşdirib yazıblar.

İstər bədii, istər elmi-publisistik ədəbiyyatda, istərsə də bədii-sənədli filmlərdə müharibə haqqında nə qədər istəsəniz məlumat əldə edə bilərsiniz.

Tarix müharibəni iki yerə ayırır:

1. Ədalətli
2. Ədalətsiz

Sizi inandırım, normal adam nə qədər təbliğata uyur-uysun ədalətli, yoxsa ədalətsiz savaş apardığını çox yaxşı bilir.

İnsan ədalətli savaş aparırkən haqlı, ədalətsiz savaş aparırkən haqsızdır.

Məsələ bu qədər sadədir.

Biz basılan məmləkətimiz, əsir düşən qız-gəlinimiz, günahsız ölən qardaş-bacılarımız üçün ayağa qalxırıqsa, özümüzü müdafiə əzmi göstəririksə bunun bircə adı var: ləyaqət!

İnsan nə qədər müasir olur-olsun, nə qədər qlobal düşünür-düşünsün öz heysiyyətini itirməməlidir.

Təsəvvür edin, rus imperialistləri Əfqanıstana daxil olub görünməmiş vəhşiliklər törədirlər, bir əfqan da çıxıb humanizmdən, kosmopolitizmdən, rus-əfqan qardaşlığından danışır.

Bəzən, tarixi məqam insanın əlindən humanist olmaq imkanlarını alır.

Ona başqa şans vermir, fürsət tanımır.

Belə məqamlarda humanist nağıllar danışmaq bambılılıq kimi görünür.

Adam var, adi tənqidə görə Facebook dostunu bloka atır, amma hər kəsi bu boyda cinayətlər törədən qansızları bağışlamağa səsləyir.

Görünür, belə adamlar nələr baş verdiyini doğru-düzgün anlamayıblar.

Daş dəyən qardaşlarını saman çuvalı hesab ediblər.

Bir var təpiyi efirdə görəsən, bir var qonşuna dəysin, bir də var sənə.

Bunlar ayrı-ayrı şeylərdir.

Ancaq o da var ki, böyük insanlıq savaşın ən qəddar məqamlarında da ədalət hissini itirməməkdir.

Bizim, doğulub-böyüdüyümüz torpaqları geri alanacan, günahsız ölənlərimizin, zorlananlarımızın, əsir alınıb min-bir məşəqqətə məruz qalanlarımızın hesabını günahkarlardan, bir daha təkarar yazıram, məhz GÜNAHKARLARDAN soruşanacan savaşımız haqq savaşıdır.

Necə deyərlər, Azərbaycanın BMT tərəfindən tanınan dövlət sərhədlərinə qədər Tanrı bizimlədir.

Amma o sərhədi keçib başqa bir ölkədə adekvat əməllər törətsək, vəziyyət dəyişəcək, ədalətsiz savaş aparmış olacağıq.

Və Tanrı bizi tərk edəcək.

Şəxsi fikrə qalsa, mən də müharibə istəmirəm.

Yazılarımda savaşa səsləyən bircə cümlə yoxdur.

Təəssüf, həyat gerçəklikləri mənim istəyimdən asılı deyil.

Vəziyyət bizə başqa yol tanımalıdır.

Bu yol varsa, yazın, biz də bilək.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Azərbaycanın klassik 12 instrumental muğamı” kitabı təqdim olundu
18:59 27 Yanvar 2021
Mədəniyyət naziri Fransanın dövlət katibi ilə görüşdü
18:11 27 Yanvar 2021
Qarabağda mina təmizləyənlərdən film çəkildi - Video
17:28 27 Yanvar 2021
Bizim keçmişimiz əl-ələ gəzir - Elvin Bakiroğlunun yeni şeirləri
16:46 27 Yanvar 2021
Di Kaprio ABŞ prezidentinə açıq məktub yazdı
16:01 27 Yanvar 2021
Fərhad Bədəlbəyli: “Bülbülün həyətinə girəndə qorxdum” – Şuşa söhbəti
15:18 27 Yanvar 2021
Çində "Nizami irsi" layihəsinə strat verildi
14:46 27 Yanvar 2021
Klassikanı niyə oxumalıyıq?
14:01 27 Yanvar 2021
Psixoloq: “Media intihar xəbərlərində ehtiyatlı olmalıdır” – Müsahibə
13:20 27 Yanvar 2021
Balaca ifaçımız beynəlxalq mükafat aldı
12:41 27 Yanvar 2021
Valları rekord qırdı, ailəsini atıb "müqəddəs ata" oldu, rahibəylə eşq yaşadı - Azərbaycanlı şairin qeyri-adi həyatı
11:58 27 Yanvar 2021
İki gündən bir ağlaşma quran sənətçilər
11:29 27 Yanvar 2021
“Uşağın duası” işıq üzü gördü
11:09 27 Yanvar 2021
90 yaşlı aktyor ata oldu
10:43 27 Yanvar 2021
Tofiq Bakıxanov “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
10:16 27 Yanvar 2021
Samirə Əşrəfə ağır itki üz verib
10:06 27 Yanvar 2021
Təbrizli yazar: “Nizamini məqbərədən çıxarıb xalqın həyatına qaytarmalıyıq” – Müsahibə
09:01 27 Yanvar 2021
“Ulduz” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
19:20 26 Yanvar 2021
Nizami ilə bağlı müsabiqə elan olundu - Şərtlər
18:42 26 Yanvar 2021
Dəlisov yellərə məndən salam de - Natiq Əlisoyun şeirləri
17:29 26 Yanvar 2021