writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

521
clock13:34 calendar-gray 18 Fevral 2016 view-gray172 dəfə oxunub
view-gray172 dəfə oxunub

Vahid Naxış niyə film çəkə bilmir?

Bu gün 20 Yanvar metrosunda adını yazmaq istəmədiyim gənc bir rejissor tanışımla qarşılaşdım.

“Elmlər Akademiyası” metrosuna qədər ordan-burdan söhbət elədik və axırı gəlib dayandıq Vahid Naxışın “Qanlı yanvar” filminin üstündə.

Və təkcə kino üçün deyil, ümumilikdə sənət üçün əzəli-əbədi qənaətim bir daha möhkəmləndi.

Nədir bu qənaət?

Həmsöhbətim də etiraf etdi ki, Vahid Naxışa kinonu bilmir söyləmək kökündən yanlış olardı. Bilir, özü də yaxşı.

Lütfən burda ANS-ə qarşı kin-küdurəti kənara qoyub Vahid bəyə sadəcə rejissor kimi dəyər verməyə çalışaq.

Dəfələrlə müsahibələrində Tarkovskidən tutmuş Tarantinoya qədər ünlü rejissorlardan ustalıqla söhbət açıb.

Yeri gəlmişkən, ANS Tarantinoun “Kriminal qiraət” filmini çox yaxşı dublyajla təqdim etmişdi. Azərbaycanda bu filmi göstərəcək ikinci telekanal tanımıram. Yəqin indi heç ANS özü də göstərə bilməz.

Vaxtıyla “Seans” verilişində dünyanın ən yaxşı filmləri maraqlı təhlillə təqdim olunurdu. Məsələn, azərbaycanlı tamaşaçılar çoxu “Leon”, “Malena” kimi populyar ekran əsərlərini ANS-dən tanıyıblar.

Elə bu yaxınlarda, Vahid Naxışın “Qanlı yanvar”ından bir gün sonra məşhur qladiator kimi tanıdığımız rejissor-aktyor Rassel Krounun təzəcə vizyona girən “Su axtaran” filmi ANS-də göstərildi. Məlumat üçün bildirim ki, filmdə hadisələr Türkiyə və Avstraliyada cərəyan edir. “Su axtaran”da tanınmış türk aktyorlar Yılmaz Ərdoğan və Cem Yılmaz da Rassel Krou ilə birlikdə rol alıblar.

Bu film də müharibədən bəhs edir.

Baxanda düşündüm ki, görən, Vahid Naxış bu filmə baxmır? Baxırsa, görürmü ki, müharibəni, milli münaqişəni necə çəkərlər?

Sizi əmin edirəm: baxıb və hamımızdan yaxşı bilir!

Özümüzü aldatmayaq.

Kimisə, küçümsəməyək.

Sadəcə, Vahid Naxış da çoxu kimi bildiyinə rəğmən filmi çəkməyi bacarmır.

Ona nə mane olub?

Dövrün konsyukturasımı, milli heysiyyətmi, istedadsızlıqmı – bilmirəm. Hər halda düşünürəm ki, 1995-ci ilin mart hadisələri ilə bağlı o cür sənədli film çəkən adam istedadsız ola bilməz. Amma ola bilər ki, sənədli filmləri alındıra bilir, bədii filmləri yox.

Deməyim odur ki, hər hansı bir sənəti nəzəri cəhətdən bilmək hələ yaradıcılıq deyil. Bunlar ayrı-ayrı işlərdir. Misal üçün, siz də razılaşarsınız ki, Əkrəm Əylislinin ədəbiyyatşünaslıq bilgiləri Yaşar Qarayevdən çox deyildi. Ancaq Yaşar Qarayev ömründə Əkrəmin bir abzasını yaza bilməz.

Yaradıcılıq başqadır.

O, bütünlüklə rasional məntiqə tabe deyil.

Əgər belə olsaydı Yaşar Qarayev hər gün bir hekayə və ya povest yazardı.

Xalq şairləri qocalanda da yaza bilərdilər və s.

Odur ki, tənqidlə məşğul olan insanlar yaradıcı adamlara sayğı ilə yanaşmalı, əsərlərini mütəvaze halda təhlil, yaxud tənqid etməlidirlər. Master klass keçməli deyillər.

Savadıyla, oxuduğu kitablarla öyünən, iki dəqiqədən bir qəliz terminlərlə oxucunun, hətta yazıçının gözündən basmağa çalışan tənqidçiyə bircə kəlmə deyilməlidir: uç burdan!

Ciddi sözümdü...

Dəfələrlə görmüşük, ideal poeziyadan danışan, Füzulinin kubik-rubik kimi söküb-yığan adamlar şeir adına sadəcə sıçaqlayıblar. O zaman belə adamların bilgisi də, səmimiyyəti də, az-çox qabiliyyəti də adamda şübhə doğurur.

Nobelli yazarlar Vargas Lyosanın kitab və yaradıcılıqla bağlı esselərinə, müsahibələrinə baxırsan, Orxan Pamuku bütünlüklə izləyirsən, oxucunu öyrətmək, ədəbi həqiqətə ulaşdırmaq yanğısından başqa heç nə hiss eləmirsən. Söz bizim “oxumuşlara” verilən kimi o saat “risovka”lıq başlayır. Ad çəkmək, termin işlətmək yarışına giriblər elə bil.

Yaradıcı mətn terminlərin, intellektual qazancların tamamilə əriyib dumduru cümlələrə çevrildiyi qatda yazılır. Elmi metodologiya ilə bədii əsər yaratmaq olmaz.

Eləcə də teorik bilgilərlə film alındırmaq mümkün deyil.

Belə olsa, Yaşar Qarayev dahi yazıçı, Ayaz Salayev böyük rejissor olardı.

Vahid Naxış da ən azı bir bədii filmini aldıra bilərdi.

Savadın çoxdursa, elmi kitab yaz, oxuyub intellektimizi artıraq. Status və məqalələrdə “bırcıda-bırcıda” hava atıb şou düzəltmək istəyirsənsə, bayaqkı sözümü təkrar edirəm: UÇ!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Məşhur aktrisa xərçəngdən öldü
18:51 16 İyul 2020
Polşa filmləri Azərbaycanda nümayiş olunacaq
18:15 16 İyul 2020
Vaxtsız ölən xanımının fotosunu cibində gəzdirirdi - Mirzə dayı haqqında bilmədiklərimiz
17:30 16 İyul 2020
Aqşin Yenisey ittihamlara cavab verdi
16:47 16 İyul 2020
Ərini itirən tibb bacısının karantin xoşbəxtliyi – Yeni hekayə
16:02 16 İyul 2020
"Brilliant əl" filminin operatoru öldü
15:14 16 İyul 2020
Tünzalə Ağayeva: “Çox çaşqın vəziyyətdəyəm” – Müsahibə
14:28 16 İyul 2020
Trampın oğlu kitab yazdı - Gülüş hədəfi oldu
13:46 16 İyul 2020
Qarabağ müharibəsi haqqında yeni film - Fotolar
13:08 16 İyul 2020
Müharibənin içimizdə öldürdükləri - Samirə Əşrəf yazır...
12:30 16 İyul 2020
Sonsuzluğa mübtəla olmağın anatomiyası - Mehman Qaraxanoğlu yazır...
11:48 16 İyul 2020
Almaniya ilə ortaq filmimiz Polşada açıq havada nümayiş olunacaq
10:53 16 İyul 2020
Mərhum şairin kitabı işıq üzü görüb
10:20 16 İyul 2020
Koronavirusa tutulmuş Xalq artisti danışdı: “Yaxşıyam”
09:27 16 İyul 2020
Aqşin Yenisey: “Müharibə mədəniyyətin başlanğıcıdır” - Müsahibə
08:58 16 İyul 2020
Ölülər, taun və karantin – Tural İlyas yazır
18:31 15 İyul 2020
Karantində başı xarab olan ər-arvad - Cavid Təvəkkül yazır...
17:52 15 İyul 2020
Şəhid generaldan roman yazılacaq
16:30 15 İyul 2020
Bəhram Bağırzadədən xəbər var
15:44 15 İyul 2020
Həmişə ana söyüşü söyən Çexov: son nəfəsdə dediyi müəmmalı söz nə idi? - Qeyri-adi faktlar
15:02 15 İyul 2020