writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

550
clock13:34 calendar-gray 18 Fevral 2016 view-gray294 dəfə oxunub
view-gray294 dəfə oxunub

Vahid Naxış niyə film çəkə bilmir?

Bu gün 20 Yanvar metrosunda adını yazmaq istəmədiyim gənc bir rejissor tanışımla qarşılaşdım.

“Elmlər Akademiyası” metrosuna qədər ordan-burdan söhbət elədik və axırı gəlib dayandıq Vahid Naxışın “Qanlı yanvar” filminin üstündə.

Və təkcə kino üçün deyil, ümumilikdə sənət üçün əzəli-əbədi qənaətim bir daha möhkəmləndi.

Nədir bu qənaət?

Həmsöhbətim də etiraf etdi ki, Vahid Naxışa kinonu bilmir söyləmək kökündən yanlış olardı. Bilir, özü də yaxşı.

Lütfən burda ANS-ə qarşı kin-küdurəti kənara qoyub Vahid bəyə sadəcə rejissor kimi dəyər verməyə çalışaq.

Dəfələrlə müsahibələrində Tarkovskidən tutmuş Tarantinoya qədər ünlü rejissorlardan ustalıqla söhbət açıb.

Yeri gəlmişkən, ANS Tarantinoun “Kriminal qiraət” filmini çox yaxşı dublyajla təqdim etmişdi. Azərbaycanda bu filmi göstərəcək ikinci telekanal tanımıram. Yəqin indi heç ANS özü də göstərə bilməz.

Vaxtıyla “Seans” verilişində dünyanın ən yaxşı filmləri maraqlı təhlillə təqdim olunurdu. Məsələn, azərbaycanlı tamaşaçılar çoxu “Leon”, “Malena” kimi populyar ekran əsərlərini ANS-dən tanıyıblar.

Elə bu yaxınlarda, Vahid Naxışın “Qanlı yanvar”ından bir gün sonra məşhur qladiator kimi tanıdığımız rejissor-aktyor Rassel Krounun təzəcə vizyona girən “Su axtaran” filmi ANS-də göstərildi. Məlumat üçün bildirim ki, filmdə hadisələr Türkiyə və Avstraliyada cərəyan edir. “Su axtaran”da tanınmış türk aktyorlar Yılmaz Ərdoğan və Cem Yılmaz da Rassel Krou ilə birlikdə rol alıblar.

Bu film də müharibədən bəhs edir.

Baxanda düşündüm ki, görən, Vahid Naxış bu filmə baxmır? Baxırsa, görürmü ki, müharibəni, milli münaqişəni necə çəkərlər?

Sizi əmin edirəm: baxıb və hamımızdan yaxşı bilir!

Özümüzü aldatmayaq.

Kimisə, küçümsəməyək.

Sadəcə, Vahid Naxış da çoxu kimi bildiyinə rəğmən filmi çəkməyi bacarmır.

Ona nə mane olub?

Dövrün konsyukturasımı, milli heysiyyətmi, istedadsızlıqmı – bilmirəm. Hər halda düşünürəm ki, 1995-ci ilin mart hadisələri ilə bağlı o cür sənədli film çəkən adam istedadsız ola bilməz. Amma ola bilər ki, sənədli filmləri alındıra bilir, bədii filmləri yox.

Deməyim odur ki, hər hansı bir sənəti nəzəri cəhətdən bilmək hələ yaradıcılıq deyil. Bunlar ayrı-ayrı işlərdir. Misal üçün, siz də razılaşarsınız ki, Əkrəm Əylislinin ədəbiyyatşünaslıq bilgiləri Yaşar Qarayevdən çox deyildi. Ancaq Yaşar Qarayev ömründə Əkrəmin bir abzasını yaza bilməz.

Yaradıcılıq başqadır.

O, bütünlüklə rasional məntiqə tabe deyil.

Əgər belə olsaydı Yaşar Qarayev hər gün bir hekayə və ya povest yazardı.

Xalq şairləri qocalanda da yaza bilərdilər və s.

Odur ki, tənqidlə məşğul olan insanlar yaradıcı adamlara sayğı ilə yanaşmalı, əsərlərini mütəvaze halda təhlil, yaxud tənqid etməlidirlər. Master klass keçməli deyillər.

Savadıyla, oxuduğu kitablarla öyünən, iki dəqiqədən bir qəliz terminlərlə oxucunun, hətta yazıçının gözündən basmağa çalışan tənqidçiyə bircə kəlmə deyilməlidir: uç burdan!

Ciddi sözümdü...

Dəfələrlə görmüşük, ideal poeziyadan danışan, Füzulinin kubik-rubik kimi söküb-yığan adamlar şeir adına sadəcə sıçaqlayıblar. O zaman belə adamların bilgisi də, səmimiyyəti də, az-çox qabiliyyəti də adamda şübhə doğurur.

Nobelli yazarlar Vargas Lyosanın kitab və yaradıcılıqla bağlı esselərinə, müsahibələrinə baxırsan, Orxan Pamuku bütünlüklə izləyirsən, oxucunu öyrətmək, ədəbi həqiqətə ulaşdırmaq yanğısından başqa heç nə hiss eləmirsən. Söz bizim “oxumuşlara” verilən kimi o saat “risovka”lıq başlayır. Ad çəkmək, termin işlətmək yarışına giriblər elə bil.

Yaradıcı mətn terminlərin, intellektual qazancların tamamilə əriyib dumduru cümlələrə çevrildiyi qatda yazılır. Elmi metodologiya ilə bədii əsər yaratmaq olmaz.

Eləcə də teorik bilgilərlə film alındırmaq mümkün deyil.

Belə olsa, Yaşar Qarayev dahi yazıçı, Ayaz Salayev böyük rejissor olardı.

Vahid Naxış da ən azı bir bədii filmini aldıra bilərdi.

Savadın çoxdursa, elmi kitab yaz, oxuyub intellektimizi artıraq. Status və məqalələrdə “bırcıda-bırcıda” hava atıb şou düzəltmək istəyirsənsə, bayaqkı sözümü təkrar edirəm: UÇ!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Mədəniyyət Nazirliyindən yeni kampaniya
18:44 23 İyun 2021
Dodaqların əriyən şamdır - Yeni şeirlər
18:03 23 İyun 2021
Bəsit forma oyunları – Gənc şairləri tənqid etdilər
17:15 23 İyun 2021
Filmimiz beynəlxalq mükafata layiq görülüb
16:28 23 İyun 2021
Ukraynanın yumor şousunda Bakı komandası da yer aldı
15:47 23 İyun 2021
Rəngkarlıq Muzeyində gənclər üçün ustad dərsləri davam edir
15:01 23 İyun 2021
Azyaşlı qızla evləndi, arvadı onu yatdığı yerdə tərk elədi, eyvandan yıxılıb öldü – “Arşın mal alan”ın talesiz Soltan bəyi
14:20 23 İyun 2021
Azərbaycan Beynəlxalq Film Festivalında təmsil olunub
13:41 23 İyun 2021
Nazirlik Qarabağdan film çəkmək istəyirsə... – Sevda Sultanova yazır
12:59 23 İyun 2021
"Fəlakət" boşandı
12:49 23 İyun 2021
Fərid Hüseynin kitabı Moldovada çap olunub
12:25 23 İyun 2021
Xanım şairimizin ən gözəl sevgi şeiri – Mətn
11:50 23 İyun 2021
Yaşı keçmiş subay kişilərin qorxuları - Günel Natiq yazır...
11:12 23 İyun 2021
Millət vəkilindən ilginc açıqlama: “Hüseyn Cavidi oxuya bilmədim”
10:38 23 İyun 2021
“Yaxından” adlı sərgi açılıb
10:04 23 İyun 2021
Qənirə Paşayeva: “Vaqif Səmədoğluna dedim, bir də məni belə məclislərə çağırmayın” – Müsahibə
09:01 23 İyun 2021
"Yeddi oğul istərəm" filminə çəkildiyinə görə peşman olub ağlayan Xalq artisti - Maraqlı faktlar
21:00 22 İyun 2021
Bakı Musiqi Akademiyasının 100 illiyi qeyd edilib
19:30 22 İyun 2021
Şuşa ilə bağlı yeni qurum yaradıldı
18:47 22 İyun 2021
Dinlə, gör nə deyir bu dəli-dəli...
18:02 22 İyun 2021