news-inner
clock13:15 calendar-gray 25 Avqust 2015 view-gray163 dəfə oxunub
view-gray163 dəfə oxunub

İstanbulun azansız günü

1453-cü ilfəthindən bəri bir gün belə olmayıb ki, İstanbulda azan səsləri kəsilsin, məscidlərdə namaz qılınmasın. Hətta işğal zamanı belə İstanbul məscidlərində azanlar verilmiş, namazlar qılınmışdı.

Yalnız o gündən başqa...

1730-cu il, 29 sentyabr. O gün Osmanlı imperiyasının tarixində bir ilk yaşandı. Məscidlər bağlandı, azan oxumaq qadağan edildi. Qadağanın səbəbi isə üsyan idi.

Pasarofça müqaviləsindən Patron Xəlil Üsyanına qədər olan 12 illik müddət Osmanlı tarixində “Lalə dövrü” adlanır. Dövrün ən vacib hadisələrindən biri Sədrəzəm İbrahim Paşanın öldürülməsi və III Əhmədin taxtdan salınmasıdır. Bu dövrdə mədəniyyət, ədəbiyyat və incəsənət sahəsindəki yüksəliş olmuş, Avropadan gətirilən texniki yeniliklər zamana öz damğasını vurmuşdu. Parisdə elçi olan Sait Əfəndi və İbrahim Müteferrika 16 dekabr 1727-ci ildə İstanbula ilk mətbəəni gətirmişdilər.

“Lalə dövrü”ndə Osmanlı imperiyasında dövlətin idarəetmə başlı-başına buraxılmış, rüşvətxorluq bütün sahələrə yayılmışdı. Nəticədə dövlət iqtisadi böhran yaşayırdı, bahalaşma şiddətli hal almışdı. Xalq arasında narazılıq artmışdı.

Üsyan belə bir dövrdə başladı. Bəyazid hamamının kisəçilərindən olan Patron Xəlilin rəhbərliyində küçəyə çıxan üsyançılar bir neçə dəqiqə içində minlərlə tərəfdar topladılar. Bu vaxt yeniçərilər də üsyana qoşuldular.

Üsyan xəbərləri sarayda ciddi qəbul edilməsə də səhəri gün Patron Xəlilin üsyançıları ilə yeniçəri rəhbərləri görüşdülər. Bu ərəfədə Dəli İbrahim adında bir din xadimi də üsyançıların rəhbərlərinə qoşuldu. Dəli İbrahim üsyançılara mübarək bir mübarizəyə başladıqlarını dedi: “Belə bir gündə azan verilməz, namaz qılınmaz”.

Dəli İbrahimin fitvası ilə o gün məscidlər bağlandı, azan oxumaq və məscidlərdə namaz qılmaq qadağan edildi. Beləliklə 1730-cu ilin 29 sentyabr günü tarixə “İstanbulda fəthdən bu yana azan oxunmayan yeganə gün” kimi tarixə keçdi.

Yeniçərilər saraya girib Üçüncü Əhmədi taxtdan saldılar. Onun yerinə taxta I Mahmud çıxdı. İbrahim paşa edam olunandan sonra cəsədi parça-parça edildi. Üsyan 29 davam etdi.

Alban Xəlilin təşkil etdiyi üsyan yatırıldıqdan, şəhər sakitləşəndən sonra Birinci Mahmud İstanbul qazisinə fərman göndərdi: “Üsyanı xatırlatdığına görə bundan sonra hamamlarda alban kisəçilər işlədilməsin”.

Yeniçərilər Osmanlı tarixi boyunca dəfələrlə üsyan etmişdilər. Bəzən sultanları taxtdan saldılar, bəzən də sədrəzəmləri, şeyxülislamları, vəzirləri edam etdilər. Ən böyük və qanlı üsyanlardan olan 1730-cu il üsyanı tarixdə “Patron Xəlil Üsyanı” adı ilə qaldı.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Xalq artistinin oğlu vəfat etdi
01:53 10 İyul 2020
Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Qadına görə başına bəla gələn məşhurlar: onların arasında Müşfiq də var
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020