news-inner
clock16:39 calendar-gray 04 Noyabr 2014 view-gray1746 dəfə oxunub
view-gray1746 dəfə oxunub

Əli Kərim məsələsi

Kulis.Az 103 nəfər arasında keçirtdiyi “Azərbaycan poeziyasının ən yaxşı 5 şeiri” sorğusu bir çox cəhətlərə görə əhəmiyyət daşıyır. Hər şeydən qabaq bu sorğu 14 ildir başa çatan XX əsrə bir əlavə, zəruri bir sözardıdır.

Sorğu 103 nəfəri əhatə edən böyük miqyasına görə də xüsusi maraq kəsb edir. Çünki sorğuda XX əsrin 50-ci illərində yazıb-yaratmağa başlayan ədiblərdən tutmuş yaradıcılığa yeni başlayan gənclərin də rəyləri öyrənilərək emal edilmişdir.

Hər şeydən qabaq qeyd etmək lazımdır ki, sorğu elmi xarakter daşımır, lakin bu cür sorğuları da elmiləşdirmək də çox mürəkkəb sosioloji mexanizmlər tələb edir və bu da prinsip etibarı ilə mümkünsüzdür. Bu cür sorğuların təşkil edilməsində əsas prinsip kimi avtoritetlərin rəyi əsas götürülür. Misal üçün Fransanın məşhur “Qallimard” nəşriyyatı dünyanın məşhur 31 romançısından XX əsri təmsil edən romanı seçmələrini xahiş etmişdi. Biz də eyni metoda müraciət etmişik. Sadəcə olaraq sorğuya mümkün qədər çox respondent əlavə edərək onu daha geniş bir areala çıxarmışıq.

Bu sorğuların ən mühüm əhəmiyyəti poeziya həvəskarlarını düzgün istiqamətləndirmək, onların diqqətini kənarda qalmış mətnlərə çəkməkdir. Bu mənada sorğuda adı xatırlanan 219 şeir həm kəmiyyətcə böyük, həm də keyfiyyətcə rəngarəngdir və hər bir şeir oxunmağa, əzbərlənməyə layiqdir.

Sorğuda Mikayıl Müşfiqin ən məşhur şeirinin qalib gəlməsinin səbəbləri haqda, yəqin ki, uzun-uzadı düşünməyə dəyməz. Bu şeir özünün bədii-estetik keyfiyyətlərinə görə çox parlaq bir şeir olmaqla bərabər, daşıdığı inqilabi romantika ilə də məşhurdur. Müşfiqin şeirinə göstərilən bu böyük diqqətin arxasında bizcə Azərbaycan poeziyasının modernizmə olan canatmalarındakı qətiyyət dayanır. Hər nə qədər bizi folklorla manipulyasiya etməyə çalışsalar da, modernist bir şeir siyahıda qalib gəlir. Roman sorğusunda “Qətl günü”nün qələbəsi də bu baxımdan xarakterikdir.

Nəticədə ən çox təəccüb doğuran imza heç şübhəsiz ki, Əli Kərimdir. Onun adı siyahıda düz 62 dəfə çəkilir. Bu göstəricilərə görə Əli Kərim sorğuda birincidir. Və bu 62 səs 17 şeir arasında bölünüb. Yaşı 40-a çatmamış vəfat edən Əli Kərimin Azərbaycan poeziyasına verdiyi töhfəni yəqin ki, bu rəqəmlərdən gözəl heç nə ifadə etmir. Bu qiymət öz yerində, fikrimizcə burda daha vacib məqam Əli Kərim estetikasının aktuallığı, bu gün də öz əhəmiyyətini saxlamasıdır. Çünki Əli Kərim sözün həqiqi mənasında novator idi, lakin ancaq novator da deyildi, poeziyamızın özündən sonrakı inkişaf yoluna işıq salan bir mayak idi, bu mənada Əli Kərimi bu qədər aktuallaşdıran, hətta onu Sabir, Müşfiq kimi nəhənglərdən önə keçirən də bu aktuallıqdır, bu müasirlik, çağdaşlıqdır.

Səməd Vurğunun “Azərbaycan” şeiri isə yəqin ki, Azərbaycan dilində ən məşhur şeirdir, bu şeirdən heç olmasa bir misra belə bilməyən insan təsəvvür edə bilmirəm. Milyonlarla insanın beynində şeir sözü məhz “Azərbaycan”la kodlaşdırılıb. Sanki hər birimiz içinə bu şeir kopyalanmış bir beyinlə anadan olmuşuq. Və bütün bu populyarlıqla bərabər “Azərbaycan” şeiri poetik vüsətinə, epik çalarına görə Azərbaycan ədəbiyyatının ən unikal şeirlərindən biri olaraq qalır, şeirdəki inqilabi romantika da öz ləzzətində, öz yerindədi, öz dadındadı. Eynilə Müşfiqin “Yenə o bağ olaydı” şeirində…

Böyük ad-san yiyəsi olub, müxtəlif adlarla cəmiyyətə manipulyasiya etməyə çalışan şairlərin də acınacaqlı durumu göz önündədir. Məsələ bundadır ki, hər cür qeyri-ədəbi yarlıqlarla, “İstiqlal şairi” kimi epitetlərlə ədəbiyyatda qalmaq mümkün deyildir.

news-inner-user
Qan Turalı

228 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Azərbaycanlı gənc şairin kitabı Təbrizdə çap olundu
18:59 02 Dekabr 2020
Gənc Tamaşaçılar Teatrı dekabr repertuarını təqdim etdi
18:17 02 Dekabr 2020
Bu gecə nəfəsini hiss etdim anidən… - Adilə Nəzərdən yeni şeirlər
17:34 02 Dekabr 2020
Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin direktoru UNESCO-nun Baş katibinə müraciət ünvanladı
16:56 02 Dekabr 2020
Qardaşı oğlu məşhur müğənnini oğurluqda ittiham etdi
16:01 02 Dekabr 2020
Əsgər Fərhadinin dünyaca məşhur aktyoru vəfat etdi
15:47 02 Dekabr 2020
Övladını atan, Adil İsgəndərovla düşmən olan, tamaşaçılar tərəfindən söyülən Xalq artisti
15:10 02 Dekabr 2020
Qələbə sevincinə dözməyib ürəyi dayanan Umud kişi...
14:32 02 Dekabr 2020
Azərbaycanlı fotoqraflar beynəlxalq fəxri adlara layiq görüldü
13:50 02 Dekabr 2020
"Əlləddin" tamaşası onlayn nümayiş olunacaq
13:10 02 Dekabr 2020
Qıyıq gözlü, batıq yanaqlı Xudayarın böyük sirri
12:37 02 Dekabr 2020
Laçınlı rəssam: “Torpağını öpəcəm, daşlarını qucaqlayacam” – Müsahibə
12:01 02 Dekabr 2020
Anamı o yazıçı boşandırdı
11:15 02 Dekabr 2020
Ehtiram Hüseynov Laçından danışdı: "Çətinlik çəkirəm"
10:37 02 Dekabr 2020
İti, qurdu qovmuşuq – Tanınmış şair Ağdama şeir həsr etdi
10:15 02 Dekabr 2020
Susdurulan “Qarabağ bülbülü”, Allahverdi Bağırovun yuxusunu qarışdıran döyüşçüsü, göy satan Gülbazə xalanın göz yaşları – Qaçqın yataqxanasından reportaj
09:00 02 Dekabr 2020
“Xəzər” jurnalının yeni nömrəsi işıq üzü görüb
18:55 01 Dekabr 2020
"DokuBaku" festivalında nümayiş olunacaq filmlərin sayı açıqlandı
18:12 01 Dekabr 2020
44 günlük Vətən müharibəsindən sənədli film çəkildi
17:30 01 Dekabr 2020
Sami Yusif Laçınla bağlı paylaşım etdi - Foto
17:07 01 Dekabr 2020