Katolik kilsəsinin “qara siyahısı”

Katolik kilsəsinin “qara siyahısı”
3 yanvar 2024
# 12:00

Katolik kilsəsinin 1559-cu ildən 1966-cı ilə qədər qüvvədə olan və daim yenilənən “qadağan olunmuş kitablar” siyahısı protestant reformasiyasını təzyiq altında saxlamaq üçün hazırlanmışdı. Yer kürəsinin kainatın mərkəzi yox, Günəş ətrafında fırlanan adi bir planet olduğunu iddia edən, əxlaqın dinlə əlaqəli olmadığını düşünən kitab müəlliflərinin adları ardıcıl olaraq həmin siyahıya əlavə edilirdi. Son illər tədqiqatçılar üçün açıq elan edilən Vatikan mənbələrindən aydın olur ki, “qadağan olunmuşlar siyahısı” dörd min başlıq altında Qərb dünyasının, demək olar, bütün yazıçı, alim, filosoflarının adlarını və əsərlərini əhatə edir.

Kulis.az katolik kilsəsinin 1559-1966-cı illər arasında kitablarını qadağan etdiyi müəlliflərin siyahısını təqdim edir.

Elmi inqilabın nümayəndələri: Qalileo Qaliley, Nikolay Kopernik, İoahann Kepler, Cordano Bruno, Erasmus Darvin (Çarlz Darvinin babası – red);

Brunoya verilən cəza, sadəcə, əsərlərinin qadağası ilə kifayətlənməmiş, alim 1600-cü ildə Roma meydanında diri-diri yandırılaraq edam edilmişdi.

Fəlsəfi düşüncənin təmsilçiləri: Rene Dekart, Nikkolo Makiavelli, Frensis Bekon, Tomas Hobbs, Devid Yum, Con Lokk, Benedikt Spinoza, İmmanuel Kant, Corc Berkli, Anri Berqson;

Fransız maarifçiləri: Fransua Volter, Jan Jak Russo, Şarl Lui Monteskyö, Deni Didro, Adrian Helvetsi, Pol Anri Holbax;

Qərb dünyasının böyük ədəbiyyat nümayəndələri: Aliqyeri Dante, Mişel de Monten, Onore de Balzak, Viktor Hüqo, Jan de Lafonten, oğul-ata Dümalar, Markiz de Sad, Daniel Defo, Andre Jid, Qustav Flober, Emil Zolya, Haynrix Hayne, Jan Pol Sartr, Simona de Bavuar, Anatol Frans.

Bəli, Vatikan uzun illər boyu azad düşüncəni, elmi, sənəti, ədəbiyyatı, insanlığın bütün təcrübəsini qadağalar və təzyiqlər altında saxlamağa cəhd edib.

Lakin maraqlıdır ki, siyahıda adları çəkilənlər arasında Çarlz Darvinin əsərləri yoxdur. Bəzi tədqiqatçılar bunun səbəbini belə açıqlayırlar ki, vaxtilə yerin Günəş ətrafında fırlanması iddiasına görə Qalileyi məhkum edib, sonradan yanıldığını görən kilsə yenidən eyni səhvi təkrarlamaq istəməyib. Məhz bu hadisədən sonra kilsə elmi kitablara qarşı daha təmkinlə yanaşmağa çalışıb.

Darvinlə yanaşı, kitabları “qara siyahıya” düşməyənlər arasında Fridrix Nitsşenin, Karl Marksın, Fridrix Engelsin, Ziqmund Freydin, Artur Şopenhauerin, Lüdviq Feyerbaxın da adlarını qeyd etmək olar.

Eyni zamanda, Hitlerin “Mənim mübarizəm” əsərinin qadağası məsələsi üç il müzakirə olunsa da, kilsə sonda diktatora qarşı çıxmaqdan çəkinmişdi.

“Aydın yol”

# 3435 dəfə oxunub

Oxşar xəbərlər

19 yaşlı erməni 40 yaşlı Axundova sifariş verə bilərdimi? - İttihama cavab

19 yaşlı erməni 40 yaşlı Axundova sifariş verə bilərdimi? - İttihama cavab

11:25 3 aprel 2025
Anqolanın ilk prezidenti niyə Moskvada öldü? - Tarixin kulisi

Anqolanın ilk prezidenti niyə Moskvada öldü? - Tarixin kulisi

09:00 3 aprel 2025
Mirzə Fətəli Axundov “Hacı Qara” əsərini erməni xanın sifarişi  ilə yazıb - İDDİA

Mirzə Fətəli Axundov “Hacı Qara” əsərini erməni xanın sifarişi ilə yazıb - İDDİA

11:30 2 aprel 2025
Sevgilisi ilə birgə ərini öldürən qadın - Hamamda ölü tapılan reklam qurbanı kim idi?

Sevgilisi ilə birgə ərini öldürən qadın - Hamamda ölü tapılan reklam qurbanı kim idi?

09:00 2 aprel 2025
"O heç vaxt dəyişmədi..." - Sənətdə yaxın döyüşün ustası

"O heç vaxt dəyişmədi..." - Sənətdə yaxın döyüşün ustası

12:00 25 mart 2025
Heydər Əliyevin astaralı agenti – “Alagöz” kim idi?

Heydər Əliyevin astaralı agenti – “Alagöz” kim idi?

10:45 25 mart 2025
# # #