Bu gün tanınmış fransız rəssam Anri Russonun anım günüdür.

Kulis.az “Palitra” rubrikasında boyakarın “Yatmış qaraçı qadın” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Postimpressionizm dövrünün özünəməxsus nümayəndələrindən biri olan fransız rəssamı Anri Russo Laval şəhərində anadan olmuş və peşəkar incəsənət təhsili almadan, tamamilə özünütəhsil yolu ilə rəngkarlığın sirlərinə yiyələnmişdir.

Uzun illər Paris gömrük idarəsində məmur kimi çalışdığı üçün "Gömrükçü" ləqəbi ilə tanınan sənətkar yalnız 49 yaşında təqaüdə çıxdıqdan sonra bütün həyatını rəngkarlığa həsr etmişdir.

Akademiya qaydalarından azad olan Russo perspektiv, işıq-kölgə və anatomik dəqiqlik prinsiplərini arxa plana keçirərək primitivizm cərəyanlarının bayraqdarına çevrilmişdir.

O, heç vaxt Fransadan kənara çıxmasa da, Parisin botanika bağlarından, zooparklardan və illüstrasiyalı kitablardan ilhamlanaraq ekzotik cəngəlliklər, mistik mənzərələr və nağılvari süjetlərlə zəngin kətanlar yaratmışdır.

İlk illərdə akademik tənqidçilər tərəfindən uşaqcasına və qeyri-peşəkar hesab olunaraq məsxərəyə qoyulsa da, sonradan Pol Qogen, Pablo Pikasso və sürrealistlər tərəfindən böyük düha kimi qəbul edilmişdir.

1910-cu ildə Parisdə vəfat edən Russonun yaratdığı fantastik və intuitiv vizual dil modern incəsənətin və sürrealizmin əsas ilham mənbələrindən birinə çevrilmişdir.

"Yatmış qaraçı qadın"

Anri Russonun poetik və mistik yaradıcılığının zirvəsi sayılan "Yatmış qaraçı qadın" 1897-ci ildə tamamlanmış və həmin il Parisin "Müstəqillər salonu"nda nümayiş edilmişdir.

Rəssam bu əsəri doğulduğu Laval şəhərinin bələdiyyəsinə satmaq istəmiş və merə yazdığı məktubda əsəri "bir avara mandolina çalanın səhrada dərin yuxuya getməsi və onu iyləməsi" kimi təsvir etmişdi.

Lakin bələdiyyə əsəri qəbul etmədi və kətan uzun illər unutduruldu.

Yalnız 1920-ci illərdə sürrealistlər tərəfindən yenidən kəşf edilən şah əsər hazırda Nyu-Yorkun Mədəniyyət və Modern İncəsənət Muzeyində saxlanılır.

Əsərdəki hadisə tamamilə sehrli, yuxuvari və zamansız bir səhranın ortasında cərəyan edir.

Bədəni rəngarəng zolaqlı geyimə bürünmüş qaraçı qadın qumların üzərində başını döşəkcəyə qoyaraq dərin yuxuya gedib.

Onun böyründə bir su stəkanı və mandolina aləti var.

Qadının üzərində dayanan böyük şir isə maraqla onu iyləyir, lakin ona hər hansı zərər vurmur.

Əsərdəki aydın ay işığı, arxadakı tünd göy səma və sakit su zolağı məkana mistik sükut bəxş edir.

Russo bu rəsmdə yırtıcı heyvanla müdafiəsiz insan arasındakı təhlükəni deyil, ilahi harmoniyanı, yuxunun və şüuraltının toxunulmazlığını nümayiş etdirir.

Qaraçı qadının mənşəyi və şirin gözlənilməz davranışı tabloya sürrealist sirr qatır.

• Tahir Salahov: "Heydər Əliyev həmişə maddi nemətlərin fövqündə idi...." - Tarixi Şəxsiyyət
• Sədaqət, itaət və andın ciddiliyi... - Edmund Leytondan "Cəngavər əməli"
• Qonkur Akademiyasının ilk qadın prezidenti - Kolettin qalmaqallı həyatı haqqında maraqlı faktlar