Bu gün niderlandlı rəssam Jan Mankesin (1889–1920) doğum günüdür.
Kulis.az onun məşhur "Bayquşla avtoportret" tablosu haqqında materialı təqdim edir.
Jan Mankes qısa və dramatik ömrünə baxmayaraq, təbiəti, heyvanları və insan ruhunu qeyri-adi bir sükut və incəliklə kətana köçürən ən təsirli simvolist və "sehrli realist" sənətkarlardan biridir.
Əsərlərindəki şəffaf boya qatları, dumanlı işıq və dərin melanxoliya onun rəsmlərini sadəcə vizual təsvir deyil, həm də tamaşaçını daxili meditasiyaya dəvət edən mistik bir aləmə çevirir.
1911-ci ildə çəkilmiş "Bayquşla avtoportret" rəssamın yaradıcılığının ən xarakterik və sirli şah əsərlərindən biri hesab olunur.
Kompozisiyanın mərkəzində dayanan gənc rəssam əlində kiçik bir kənd bayquşu tutaraq diqqətini birbaşa və sualedici baxışlarla tamaşaçıya dikir.
Rəssamın üz cizgiləri və baxışları təbii bir sadəlik daşısa da, onun əlindəki yırtıcı quşla qurduğu qeyri-adi təmas portretə dərhal mistik bir gərginlik qatır.
Qədim simvolizmdə həm müdrikliyin, həm də gecənin, tənhalığın və ölümün rəmzi sayılan bayquş, burada Mankesin öz kövrək daxili dünyasının və erkən ölüm intuisiyasının metaforasına çevrilir.
Əsərin rəng palitrası son dərəcə təmkinli olub, ağ, açıq torpaq və solğun boz tonlarının üstünlüyü ilə sükut və saflıq ovqatı yaradır.
Mankes kətan üzərinə boyanı çox nazik və şəffaf təbəqələrlə çəkərək formaların kəskin sərhədlərini yumşaldır və fiqurlara dumanlı, yuxuyabənzər bir yüngüllük bəxş edir.
Rəssamın əynindəki sadə ağ köynək və başındakı qara papaq personajı hər hansı dövrün dəb və təmtərağından uzaqlaşdıraraq ona demək olar ki, rahibanə bir görkəm verir.
Arxa fondakı neytral divar və minimalist interyer detalları tamaşaçının diqqətini heç bir lüzumsuz əşya ilə yayındırmadan insanla təbiət arasındakı dialoqa yönəldir.
İşıq mənbəyi kəskin kölgələr yaratmaq əvəzinə personajın solğun bənizini və bayquşun zərif tüklərini yumşaq şəkildə aydınladaraq sənətkarın klassik Şimal intibahı ənənələrinə dərin bağlılığını nümayiş etdirir.
Nəticə etibarilə, bu, təkcə fiziki bir avtoportret deyil, insanın öz həssaslığı, təbiətin harmoniyası və qaçılmaz fanilik qarşısındakı fəlsəfi duruşunun vizual təcəssümüdür.
