Bu gün tanınmış britaniyalı yazıçı Coan Roulinqin doğum günüdür.
Kulis.az onun həyatı və yaradıclığı haqqında maraqlı faktları təqdim edir.
Bəzi yazıçılar var ki, sadəcə kitab yazmırlar — onlar tamamilə yeni nəslin təxəyyül xəritəsini yaradırlar.
Coan Roulinq təkcə sehrbaz oğlan - "Harri Potter"in hekayəsini deyil, həm də sıfırdan zirvəyə ucalan humanizm və iradə dastanını qələmə alan müasir klassikdir.
Roulinq ilk hekayəsini cəmi 6 yaşında ikən qələmə alıb. "Dovşan" adlı bu nağılın baş qəhrəmanı qızılca xəstəliyinə tutulmuş dovşan idi.
Harri Potter obrazı 1990-cı ildə Mançesterdən Londonun Kinqs Kross stansiyasına gedən, dörd saat gecikən qatarda anidən yazıçının ağlına gəlib. Qələmi olmadığı üçün ideyanı unutmamaq üçün saatlarla yalnız ağlında canlandırıb. Potterin sehr dünyasına açılan "9 ¾ Platforması"nın yerləşdiyi Kinqs Kross stansiyası yazıçı üçün şəxsi rəmzdir - onun valideynləri məhz Şotlandiyaya gedən həmin vağzal qatarında tanış olublar.
Herimona Qreyncer obrazı yazıçının öz gənclik illərinin bilavasitə portretidir. Roulinq etiraf edir ki, 11 yaşında o da Hermiona kimi bilik hərisi, bir qədər narahat və özünə qapanıq bir qız idi.
Geniş yayılan şayiənin əksinə, o, birinci kitabı salfet üzərində yazmayıb. Lakin Edinburq kafesində oturarkən kağız vərəqi bitdiyi üçün bəzən unikal fikirlərini kağız dəsmal üzərində qeyd etdiyi doğrudur.
Anası Enn Roulinq 45 yaşında dağınıq sklerozdan vəfat edəndə yazıçı ilk kitabı təzəcə yazırdı. Əsərdəki dərin kədər, itki hissi və sehrli dünyada valideyn həsrəti məhz bu şəxsi faciənin əks olunmasıdır.
Potter aləminin ən qorxunc varlıqları olan "Ruhəmənlər" ("Dementors") uydurma bədii varlıqlar deyil. Onlar Roulinqin həyatının ən qaranlıq dövründə keçirdiyi klinik depressiyanın və daxili boşluq hissinin rəmzidir.
"Harri Potter və fəlsəfə daşı" əlyazması tam 12 nəşriyyat tərəfindən rədd edilib. Redaktorlar kitabın uşaqlar üçün "həddindən artıq uzun və mürəkkəb" olduğunu bildirirdilər.
Kitabı çap etməyə razılaşan "Bloomsbury" nəşriyyatının rəhbəri əlyazmanı evə apararaq 8 yaşlı qızı Alisaya oxumaq üçün verib. Qızın ilk fəsildən sonra "Ata, bu möhtəşəmdir, davamı var?" deməsi əsərin taleyini həll edib.
Roulinq müasir tarixdə yalnız kitab yazmaqla dollar milyarderinə çevrilən ilk şəxsdir. Lakin o, böyük xeyriyyəçilik fəaliyyətlərinə görə sonradan rəsmi milyarder statusundan aşağı düşüb.
Yazıçının adında rəsmi olaraq "K" hərfi yoxdur. Nəşriyyat oğlan oxucuların qadın müəllifin kitabını oxumaqdan çəkinəcəyini düşünərək ondan inisial istifadə etməsini istəyib. O da nənəsinin şərəfinə "Ketlin" (Kathleen) adının baş hərfini seçib.
Coan Roulinq və Harri Potter eyni gündə — 31 iyulda anadan olublar.
Exeter Universitetində klassik filologiya (Klassik dillər və latın dili) təhsili alması ona roman boyu sehrli sözləri və orfoqrafiyanı (məsələn, Expelliarmus, Lumos) yaradarkən böyük kömək olub.
Sehrli dərsliyin botanika bölməsindəki bitki adlarının əksəriyyəti uydurma deyil. Yazıçı XVII əsr ingilis botaniki Nikolas Kalpeperin kitablarından real, lakin unudulmuş bitki adlarını istifadə edib.
"Kvadriç" oyunundakı süpürgə markaları ("Cleansweep", "Comet") uşaqlığında oxuduğu avtomobil və velosiped reklamlarının poetik adaptasiyasıdır.
Dastan hələ yeni başlayanda, o, final döyüşünün və epiloqun ("19 il sonra") əsas xətlərini artıq dəftərçəsində yazmışdı.
Bütün kitablarını ilk olaraq kompyuterdə deyil, vərəqdə, mütləq qara mürəkkəbli qələmlə yazmağa üstünlük verib.
Əfsanəvi seriyanın sonuncu kitabı olan "Harri Potter və ölüm hədiyyələri"ni tamamlayarkən o, Edinburqdakı "Balmoral" otelinin 552-ci otağına çəkilib və son cümləni bitirdikdən sonra oradakı mərmər büstün arxasına xatirə yazısı həkk edib.
Bir çox oxucunun "Fəlsəfə daşı"nda heyran qaldığı nəhəng sehrli şahmat oyunu təsadüfi həmlələrdən ibarət deyil; yazıçı real şahmat ustasının tərtib etdiyi dəqiq partiyanı mətnoqrafik şəkildə canlandırıb.
İlk qaralamalarda Hermionanın "Mopslı" familiyalı kiçik bir bacısı var idi. Lakin süjetə uyğun gəlmədiyi üçün yazıçı sonradan bu obrazı tamamilə çıxarmalı oldu.
Əsərdəki əlkimyaçı Nikolas Flamel uydurma deyil. O, XIV əsrdə Parisdə yaşamış real fransız bibliofili və əlkimyaçısı olub.
Detektiv janrına keçərkən oxucuların və tənqidçilərin qərəzsiz rəyini almaq üçün "Robert Qalbreyt" təxəllüsü ilə "Ququ quşunun çağırışı" ("The Cuckoo's Calling") romanını nəşr etdirdi. Məfhumun arxasında Roulinqin durduğu bilinəndən sonra kitabın satışı 4000% artdı.
Məşhur seriyadan sonra böyüklər üçün qələmə aldığı ilk sosial-realist romanı ingilis əyalətindəki ziddiyyətləri, bürokratik daxili çürüməni və sinfi bərabərsizliyi çılpaqlığı ilə göstərdi.
O, "Lumos" adlı beynəlxalq təşkilat quraraq dünyada kimsəsiz uşaqların uşaq evlərindən ailə mühitinə qaytarılması üçün milyonlarla dollar vəsait ayırır.
Statistikaya görə, dünyada hər 30 saniyədən bir haradasa bir nəfər "Harri Potter" kitabını alır.
Edinburqdakı "The Elephant House" kafesi hazırda Roulinqin ilk səhifələri yazdığı məkana çevrildiyi üçün bütün dünyadan gələn kitabsevərlərin ziyarətgahıdır.
Onun əsərləri 80-dən çox dilə, o cümlədən qədim yunan və latın dilinə tərcümə olunaraq dünya ədəbiyyatında analoqu az olan tiraj göstəricisinə çatıb.
Alimlər kəşf etdikləri yeni hörümçək (Eriovixia gryffindori), dinozavr (Dracorex hogwartsia) və arı tullantısı növlərinə onun kitablarındakı obraz və məkan adlarını veriblər.
Roulinq yaradıcılığının əsas ana xəttini belə yekunlaşdırır: "Bizim kim olduğumuzu bacarıqlarımızdan çox, etdiyimiz seçimlər göstərir".
Məhz bu sadə, lakin dərin həqiqət onun əsərlərini bütün zamanların ən təsirli ədəbi irslərindən birinə çevirib.
