Bu gün tanınmış ingilis rəssam və heykəltəraş Corc Frederik Vattsın anım günüdür.

Kulis.az Sevinc Mürvətqızının təqdimatında sənətkarın məşhur "Tufandan sonra" tablosu haqqında materialı təqdim edir.

Viktoriya dövrünün ən intellektual ingilis rəssam və heykəltəraşlarından olan Corc Frederik Vatts müasirləri arasında "İngilis Mikelancelosu" rütbəsi ilə anılan sənətkar, rəsmlərində formal gözəllikdən ziyadə, insan ruhunun dərinliklərini, ümidi, ölümü və kosmik nizamı simvolların dili ilə ifadə etməyə çalışmışdır. O, impressionizmin və realizmin səthi reallıq bəhslərindən uzaqlaşaraq, rənglərin mücərrəd gücü və alleqorik təfəkkür vasitəsilə sənətdə didaktik və ali bir missiya formalaşdırmağı hədəfləmişdir. Onun sənət fəlsəfəsi, görünən dünyanın arxasındakı gizli ilahi harmoniyanı və insanlığın universal ağrıları ilə təkamülünü kətan üzərinə köçürmək prinsipinə əsaslanır.

"Tufandan sonra" rəsmi, Bibliyadakı Nuh tufanından sonrakı ilk anı təsvir edərək, bəşəriyyətin və təbiətin böyük bir kataklizmdən sonra yenidən doğulmasını simvollaşdıran şedevr hesab olunur.

Bu kompozisiya, ənənəvi bədii fiqurlardan imtina edərək, formanın mücərrədləşməsi və rəngin təmiz enerjiyə çevrilməsi baxımından dövrünün çox irəlisində dayanan bir vizuallıq nümayiş etdirir.

Rəsmin mərkəzini tamamilə örtən və kətanın sərhədlərini aşan monumetal qızılı günəş, sadəcə bir göy cismi deyil, varlığın xaos üzərindəki qətiyyətli qələbəsini və ilahi iradənin yenidən bərqərar olmasını ifadə edən metafizik bir işıq mənbəyidir.

Vatts fırça zərbələrinin burulğanlı və teksturalı quruluşu vasitəsilə tufanın yaratdığı atmosferik rütubəti və dağıdıcı enerjinin hələ tam soyumamış daxili vibrasiyasını tamaşaçıya fiziki olaraq hiss etdirir.

Fəlsəfi baxımdan əsər Şopenhauer və ya Nitsşe yaradıcılığında rast gəlinən, köhnənin məhvi olmadan yeninin və pakın doğula bilməyəcəyi fikrini – yəni destruktiv və konstruktiv qüvvələrin əbədi dialektikasını təcəssüm etdirir.

Tablonun alt qatındakı tünd, sönük rənglər keçmişin və suyun altında qalan qaranlıq dünyanın materializmini təmsil edərkən, yuxarıya doğru yüksələn parlaq sarı və narıncı tonlar ruhun maddiyyatdan qurtulub transsendent sferaya keçidini simvolizə edir.

Ədəbi və poetik kontekstdə bu rəsm, Cozef Ternerin romantik işıq fəlsəfəsi ilə Con Miltonun "İtirilmiş Cənnət" dastanındakı apokaliptik və epik atmosferin sənətşünaslıq müstəvisindəki vizual sintezidir.

İnsan simasının və ya hər hansı bir canlının bu kompozisiyada birbaşa yer almaması, sənətkarın fərdiyyətçilikdən uzaqlaşaraq bəşəriyyətin taleyinə daha makro, universal və panteist bir prizmadan baxdığını sübut edir.

Günəş şüalarının buludları yararaq üfüqü işıqlandırması, fəlsəfi mənada idrakın cəhalət üzərindəki zəfərini və bəşəriyyətin hər bir böhrandan sonra sığınacağı yeganə sığınacağın "ümid" olduğunu bəyan edir.

Nəticə etibarilə, "Tufandan sonra" vizual bir təsvir olmaq hüdudlarını aşaraq, rənglərin simfoniyası ilə yazılmış mənəvi bir manifest, xaosdan nizama keçidin sonsuz estetik dramıdır.

• Güvəc Alyoşa - Lev Tolstoyun hekayəsi
• "Ana kitabımızın hafizi və yorulmaz təfsirçisi..." - Əcəba, əbədiyyət yaddaşsızlıq deməkdirmi?...
• ADA Universitetində şanlı zəfər tariximiz “Zəfər Rəqsi” filminin nümayişi ilə anıldı