Kulis.az Ceyhun Ərmən Vedilinin "Durna və qarışqa" hekayəsini təqdim edir.
İsti yay günü, soyuq udu* duzsuz suyu olan göl qırağında bir qarışqa yuvası var. Bu yuvaya qarışqalar var-gücü birlə (ilə) çalışır, qış üçün bol davar* yığmaq üçün əllərindən gələni edirdilər. Bu yolla çağ keçir, güz (payız) yaxınlaşır, bu anda da ayrı bir yır-yığış da ağacların budaqlarının arasında baş verirdi. Durnalar da köçmək üçün son işlərini görməyə çalışırdılar. Elə bu an bir durna göyə uçmağa başlamaq istəyərkən, gözü ağacın altında bir balaca qaraltıya dəydi. Ağacdan aşağı enərkən, başa düşdü, sən demə, bu qaraltı qarışqa imiş. Qarışqa öz yuvasına azıqlıq* apararkən, birdən-birə ona yaxınlaşan bir tünlük* get-gedə böyüyürdü. Bu iki ayrı canlı bir-birinə yaxın aralıqda göz yetirdikləri anda bir-birini gözdən keçirməyə başladılar. Biri çox balaca, o birisi böyük. Biri uçur, biri uçmur. Biri isti yerlərə köçərək, özünü qışdan qoruyur, o birisi yuvasına yayda yem daşıyır, qışda torpağın altında istidə yayın ağır işinin yerinə dinclik, şad yaşam yaşayır. Bir dönüm* kisrə* durna qarışqaya yaxınlaşıb, onun yanına qondu. Onlar arasında ikili danışıq başladı:
- Ey balaca varlıq, sizin adınız nədir?
- Qarışqa!
- Ey böyük yaradılan, sizin adınız nədir?
- Durna!
- Sizdə əl, qol yerinə bu iki nəsnələr nədir?
- Qanadlardır. Onların gücünə uça bilirəm.
- Arxanızdakı nədir?
- Bu da qanadlarımın birləşdiyi yerdir. Üstəlik, bu gördüyünüz quyruğa oxşar nəsnəylə uçduğum an yelqarşı yanda əsəndə, məni getdiyim yöndən ayırmasın deyə dəngəmi* qorumaq üçün Uca Yaradan bunu mənə bağışladı.
- Ey qarışqa, siz özünüzdən də ağır yükü daşıyırsınız, bunu edərkən yükün ağırlığı sizin belinizi ağrıtmır?
-Yox. Sizə bunu deyə bilərəm, bu yükü daşımamağım qarşılığında qış aylarınjda ac qala bilərəm. Buna baxmayaraq, mənə bu yükümün ağırlığıyla dözümlü olmağı da Tanrım məni yaradarkən, bu özəlliyi verib.
- Düzdür, bizim ayrı-ayrı yaradılmış canlılar olmağımızla iş bitmir, bizi yoxdan yaradan, Uca Varlıq bizi qabaqcıl bilik, bacarıq, güclərlə bürüyüb. Biz bunu bilib, bizə yaşamağımız üçün var* dür* əlçatanlıq verdiyi üçün bıyanladığımız* durumda* acunun* başçısı olaraq, Yerüzünə göndərilən mənlik keçmişdə də, indi də ona verilən tapşırığı aradabir unudur.
Canlıları incidir, cansızları dağıdır, yandırır, sökür, yox etməyə çalışır.
- Doğrudur! Elə an olub, yuvamızı dağıdırlar, əməkçi yoldaşlarımı öldürürlər. Ama, bu yer təkcə onların yox, bizim də ortaq evimizdir!
udu - və
davar - məhsul
azıqlıq - azuqə
tünlük - kölgə
dönüm - müddət
kisrə - sonra
dəngə - tarazlıq
var - hər
dür - növ
bıyanladığımız - şükür etdiyimiz
durumda - halda
acun - dünya
