writer1

Azad Qaradərəli

Məqalə sayı

41
clock11:41 calendar-gray 23 Aprel 2014 view-gray806 dəfə oxunub
view-gray806 dəfə oxunub

Despedida, don Markes!

Bürkülü bir yay gecəsi. Bayırdan gələn tək-tük çaqqal ulartısı, qurbağa qurultusu nəzərə alınmazsa, ölü bir sükut var. Ot biçinindən sonra ağır yorğunluq və bu yorğunluğun basdığı hüzn məni dibsiz bir burulğana sürükləyir. Belə olanda içki yeganə xilas yolu olsa da, bu istidə o da yaramır. Və...

...rəfdən Markesin dönə-dönə açıb oxuduğum, hər dəfə də sehrli bir əşya kimi büküb rəfin ən hündür yerinə qoyduğum “Yüz ilin tənhalığı” kitabının ruscasını götürürəm. O qorxunc, o sehrkar, o vahiməli cümlələr məni çəkib harasa aparır...

...bir də onda özümə gəlirəm ki, səhərin açılmasına çox az qalıb. İnanın, düşdüyüm o ağır vəziyyətdən əsər-əlamət yoxdur. İçim ləbaləb sevgiylə, hələ desəm yazmaq eşqilə doludur və bir də görürəm ki, qələmi götürüb neçə gündən bəri kənd yerinin fiziki yorğunluq gətirən (mənim böyük təsərrüfatım vardı) və yazıçıya çox mane olan, yazmaq atəşini ləngidən yorğunluğu yenib yeni hekayəmi yazmağa başlamışam...

Bu hekayə mənə doğrudan da, ədəbi mühitdə yaxşı bir məşhurluq gətirən “Soyxa” idi. (Bu “məşhurluq” sözünə görə oxuculardan üzr istəyirəm, başqa cür ifadə edə bilmədim.)

...və “Polkovnikə məktub yoxdur” əsəri. Bunu dilimizə çevirən öz Markesimiz Əkrəm Əylisli əslində o zaman hələ ədəbiyyatda süd dişləri çıxardan biz gənclərə o dahi kişini təzədən tanıtdı. Bu kitabın üstündə tək olmayan bu cümlə idi: “Ay xalası göyçəklər, ya belə yazın, ya da gedin aşığınızı atın.”

Həmin əsərin ilk çapının nüsxələrindən biri var bizim evdə. Bizdə demək olar ki, hamı onu oxuyub. Kim neçə dəfə, bunu bilmirəm. Bildiyim odur ki, Markes tək yazıçıların yazıçısı deyildi...

...və kənddə hərdən adamsızlıqdan dəli olmaq dərəcəsinə gəlirdim. Nə yazdığını oxumağa biri var (kaş sənə qulaq asıb söyüş söyəydi), nə fikrini bölüşməyə kimsə. Belə vaxtlarda Əkrəm Əylislinin, Eldar Baxışın, İsa İsmayılzadənin mənim məktublarıma yazdıqları cavabı təzədən oxuyur və özümə inamımı bərpa edirdim. Bir gün həmin məktubların içərisindən Markesin təmiz Azərbaycan türkcəsində yazdığı məktubu əlimə keçdi. Qorxa-qorxa, çəkinə-çəkinə, vahimələnə-vahimələnə zərfi cırıb mənə ünvanlanmış məktubu oxumağa başladım.

“Sizin mənə göndərdiyiniz hekayələri oxudum. Fikirləşdim ki, bu barədə bir məqalə də yazam. Amma mən bir az bu sarıdan o söz. Sizə isə bir məsləhətim var: kəndinizdən muğayat olun. Oranın magiyasını, oranın suyunu, torpağını sevin. Orada yaşayıb yazıçı olmamaq mümkün deyil. Bir öncəgörən kimi deyə bilərəm ki, bu yerin magiyası çoxlarını havalandırıb. Hə, bir də romana keçə bilərsiniz... Eşitdiyimə görə, oradakı 60-cılar öz ədəbiyyat imperiyalarını elan ediblər. Siz gənclərə bu baryeri keçmək üçün mütləq magik realizm və mənim özümün də yaxşı başa düşmədiyim postmodernizm lazım ola bilər. O divarları dağıtmaqdan çəkinməyin. Yenini qurmaq üçün köhnəni (qədimi yox, məhz köhnəni, köhnəlmişi) mütləq dağıtmalısan.

Por el momento Q.Q.Markes”

Tarix pozulmuşdu. Ha elədim, oxuya bilmədim. Bu vaxt kimsə məni çağırdı. Yuxudan hövlnak ayıldım. Qızım kompüterin ekranını mənə tərəf çevirib təəssüf içində dedi: “Ata, Markes öldü.”

Mürgülədiyim divanda qurcuxub qalxdım. Ustadın gülər çöhrəsinə key-key baxdım və “ola bilməz – dedim - axı o, indicə mənə məktub yazmışdı.”

Elektron tərcüməçidən ispanca “əlvida” sözünün mənasını öyrənib dodaqlarım əsə-əsə dedim:

“Despedida, don Markes!”

18.04.2014, səhər saat 7-30

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020