news-inner
clock11:03 calendar-gray 11 Mart 2014 view-gray935 dəfə oxunub
view-gray935 dəfə oxunub

Markesin təriflədiyi zəif roman

Elə əsərlər var ki, onları oxumasaq belə necə əsər olduğunu əvvəldən bilirik. Misal üçün “İtirilmiş zamanın axtarışında”, “Uliss”, “Buddenbroklar”, “İdeal” kimi əsərlər. Onlar haqqında artıq kifayət qədər fikirlər yazılıb-söylənilib və o əsərləri nə vaxtsa oxuyana qədər artıq onlar haqqında bizdə olduqca pozitiv fikir formalaşır.

Xuan Rulfonun “Pedro Paramo” əsəri də belələrindəndi. 1955-ci ildə çap olunmuş təqribən 100 səhifəlik roman Latın Amerikası nəsrinin mayakına çevrilib. “Pedro Paramo” sayəsində oxucular Latın Amerikası ədəbiyyatına istiqamətləniblər.

“Pedro Paramo” maqik realizm janrında yazılmış ilk romanlardan hesab olunur. Bu romandan Latın Amerikası nəsri yeni məcraya yönəlib, “Pedro Paramo”nun sehrli realizm bulağından su içmiş neçə-neçə ədəbiyyat incisi ortaya çıxıb. Qabriel Qarsiya Markes, Xulio Kortasar, Karlos Fuentes, Xorxe Luis Borxes kimi yazarlar Xuan Rulfonun yaradıcılığından təsirləniblər.

“Pedro Paramo” XX əsr Latın Amerikası nəsrinin nəhəng əsərlərindən, Xuan Rulfo isə adı ədəbiyyat tarixinə düşən yazıçılardandır.

“Pedro Paramo”nun Yaşarın tərcüməsində “Qanun” nəşriyyatında çap olunması xəbərini eşidəndə çox sevinmişdim. Nəhayət ki, adı dillər əzbəri olan bu kitabı oxuya biləcəkdim. Sevinirdim. Çünki “Pedro Paramo” haqqında o qədər yüksək fikirlər eşitmişdim ki, kitabı oxumağa başlayanda qəlbimdə zərrə qədər tərəddüd, zərrə qədər şübhə yox idi.

Təəssüf ki, belə olmadı. Kitabdan gözlədiyim nəticəni ala bilmədim. Və buna çox mütəəssir oldum. Bunun qəbahətini təbii ki, özümdə gördüm. Dedim, yəqin diqqətlə oxumamışam, odur ki, təkrar vərəqlədim. Amma yenə də bir nəticəsi olmadı.

Xuan Presiadonun anasının ölüm ayağında oğluna Komala kəndinə gedib atasını tapmağı tapşırır. Xuan Komalaya gedir, lakin kənddə artıq heç kəs sağ deyil, hər kəs ölüb. O özü də hiss etmədən ölür və ölülərlə söhbətində atası Pedro Paramonun gerçək kimliyini öyrənir.

Deyirlər Qabriel Qarsiya Markes bu əsərdən çox təsirlənib. Elə “Yüz ilin tənhalığı”nı oxuyanlar da bu təsiri sezə bilərlər.

Bəlkə də bunun səbəbi Latın Amerikası ədəbiyyatı ilə tanışlığımın xronoloji ardıcıllıqla olmamağındadır. “Pedro Paramo”nu Latın Amerikası ədəbiyyatının digər nümayəndələrindən tez tanısaydım, bu məyusluq olmazdı.

Bir misal; Qodarın “Yeni dalğa”nın başlanğıcı sayılan “Son nəfəsdə” filminə baxanda tarixi kontekstdən yanaşmasan heç bir yeni şey görə bilmirsən. Çünki sonrakı filmlərdə “yeni dalğa”nın texnikası sıradan bir kinematoqrafik detala çevrildiyi üçün “Son nəfəsdə” təsadüfən qarşına çıxsa onun önəmini anlaya bilməzsən.

Yaşarın bu sevimli əsərini sevə-sevə tərcümə etməsi də göz qabağındadır. Amma yenə də şeytan qəlbimə girdi; bəlkə tərcümədə ispan dili özü qüdrətini itirib, buna görə Xuan Rulfonun dühasını görə bilmirik.

“Səs-küy və hiddət”ə kimsə mənim əsərim deyil, Folknerə kimsə mənim yazıçım deyil deyə bilər. Bununla belə heç kim bu əsərin möhtəşəmliyini dana bilməz.

Qısacası, “Pedro Paramo” məni mütəəssir edən, təəccübləndirən, pis mənada heyrətləndirən bir əsər oldu. İnsanı inandıqları məyus edəndə xəyal qırıqlığına uğrayır, düşüncələri alt-üst olur. Bizim ədəbiyyatdan başqa inanılası nəyimiz var ki...

news-inner-user
Mirmehdi Ağaoğlu

537 məqalə

Paylaş

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Uşaqların xatirinə kəsmirəm biləklərimi... - Cəlil Cavanşirdən Yeni Şeirlər
11:47 21 Avqust 2019
Azərbaycanlı aktyor hind filminə çəkilir
11:00 21 Avqust 2019
Qadınlar susaraq getməz
10:30 21 Avqust 2019
Son “Rembo” filminin nümayiş vaxtı bəlli olub
09:45 21 Avqust 2019
İsa Muğannanın qızı od püskürdü: “Bu, atama və bizim ailəyə qarşı təhqirdir!” – Müsahibə
08:48 21 Avqust 2019
Xristianlığa meyl edən gənclərimiz - Əsəd Cahangir yazır...
21:00 20 Avqust 2019
Aktyorumuz beynəlxalq mükafat aldı
18:47 20 Avqust 2019
Maestro Niyazinin xatirəsi anılıb
18:06 20 Avqust 2019
Oxuduğuma görə məni döyürdülər
17:34 20 Avqust 2019
AYB sədrliyinə namizəd olan gənc: “Bizə təhdid mesajı gəlib”
16:33 20 Avqust 2019
Xan Şuşinski birinci arvadının istəyi ilə özündən 30 yaş cavan qız almışdı – Maraqlı Faktlar
15:34 20 Avqust 2019
Məşhur sovet rejissoru xəstəxanaya yerləşdirildi
14:16 20 Avqust 2019
Filmimiz daha bir beynəlxalq uğura imza atıb
13:38 20 Avqust 2019
Erkən nikahı çıxış yolu görənlər
12:33 20 Avqust 2019
Anardan Firudin Qurbansoya etiraz gəldi
12:01 20 Avqust 2019
Ədəbiyyat insanı əqli inkişafdan saxlayır
11:22 20 Avqust 2019
"İmtahan" serialının Eldarı insult keçirdi
10:25 20 Avqust 2019
Atalığının döyə-döyə öldürdüyü Murad
10:21 20 Avqust 2019
Yeni beynəlxalq teatr festivalı təsis olunub
09:32 20 Avqust 2019
“Hamilə qadın görəndə ikrah hissi keçirirəm”
09:00 20 Avqust 2019