news-inner
clock11:03 calendar-gray 11 Mart 2014 view-gray1240 dəfə oxunub
view-gray1240 dəfə oxunub

Markesin təriflədiyi zəif roman

Elə əsərlər var ki, onları oxumasaq belə necə əsər olduğunu əvvəldən bilirik. Misal üçün “İtirilmiş zamanın axtarışında”, “Uliss”, “Buddenbroklar”, “İdeal” kimi əsərlər. Onlar haqqında artıq kifayət qədər fikirlər yazılıb-söylənilib və o əsərləri nə vaxtsa oxuyana qədər artıq onlar haqqında bizdə olduqca pozitiv fikir formalaşır.

Xuan Rulfonun “Pedro Paramo” əsəri də belələrindəndi. 1955-ci ildə çap olunmuş təqribən 100 səhifəlik roman Latın Amerikası nəsrinin mayakına çevrilib. “Pedro Paramo” sayəsində oxucular Latın Amerikası ədəbiyyatına istiqamətləniblər.

“Pedro Paramo” maqik realizm janrında yazılmış ilk romanlardan hesab olunur. Bu romandan Latın Amerikası nəsri yeni məcraya yönəlib, “Pedro Paramo”nun sehrli realizm bulağından su içmiş neçə-neçə ədəbiyyat incisi ortaya çıxıb. Qabriel Qarsiya Markes, Xulio Kortasar, Karlos Fuentes, Xorxe Luis Borxes kimi yazarlar Xuan Rulfonun yaradıcılığından təsirləniblər.

“Pedro Paramo” XX əsr Latın Amerikası nəsrinin nəhəng əsərlərindən, Xuan Rulfo isə adı ədəbiyyat tarixinə düşən yazıçılardandır.

“Pedro Paramo”nun Yaşarın tərcüməsində “Qanun” nəşriyyatında çap olunması xəbərini eşidəndə çox sevinmişdim. Nəhayət ki, adı dillər əzbəri olan bu kitabı oxuya biləcəkdim. Sevinirdim. Çünki “Pedro Paramo” haqqında o qədər yüksək fikirlər eşitmişdim ki, kitabı oxumağa başlayanda qəlbimdə zərrə qədər tərəddüd, zərrə qədər şübhə yox idi.

Təəssüf ki, belə olmadı. Kitabdan gözlədiyim nəticəni ala bilmədim. Və buna çox mütəəssir oldum. Bunun qəbahətini təbii ki, özümdə gördüm. Dedim, yəqin diqqətlə oxumamışam, odur ki, təkrar vərəqlədim. Amma yenə də bir nəticəsi olmadı.

Xuan Presiadonun anasının ölüm ayağında oğluna Komala kəndinə gedib atasını tapmağı tapşırır. Xuan Komalaya gedir, lakin kənddə artıq heç kəs sağ deyil, hər kəs ölüb. O özü də hiss etmədən ölür və ölülərlə söhbətində atası Pedro Paramonun gerçək kimliyini öyrənir.

Deyirlər Qabriel Qarsiya Markes bu əsərdən çox təsirlənib. Elə “Yüz ilin tənhalığı”nı oxuyanlar da bu təsiri sezə bilərlər.

Bəlkə də bunun səbəbi Latın Amerikası ədəbiyyatı ilə tanışlığımın xronoloji ardıcıllıqla olmamağındadır. “Pedro Paramo”nu Latın Amerikası ədəbiyyatının digər nümayəndələrindən tez tanısaydım, bu məyusluq olmazdı.

Bir misal; Qodarın “Yeni dalğa”nın başlanğıcı sayılan “Son nəfəsdə” filminə baxanda tarixi kontekstdən yanaşmasan heç bir yeni şey görə bilmirsən. Çünki sonrakı filmlərdə “yeni dalğa”nın texnikası sıradan bir kinematoqrafik detala çevrildiyi üçün “Son nəfəsdə” təsadüfən qarşına çıxsa onun önəmini anlaya bilməzsən.

Yaşarın bu sevimli əsərini sevə-sevə tərcümə etməsi də göz qabağındadır. Amma yenə də şeytan qəlbimə girdi; bəlkə tərcümədə ispan dili özü qüdrətini itirib, buna görə Xuan Rulfonun dühasını görə bilmirik.

“Səs-küy və hiddət”ə kimsə mənim əsərim deyil, Folknerə kimsə mənim yazıçım deyil deyə bilər. Bununla belə heç kim bu əsərin möhtəşəmliyini dana bilməz.

Qısacası, “Pedro Paramo” məni mütəəssir edən, təəccübləndirən, pis mənada heyrətləndirən bir əsər oldu. İnsanı inandıqları məyus edəndə xəyal qırıqlığına uğrayır, düşüncələri alt-üst olur. Bizim ədəbiyyatdan başqa inanılası nəyimiz var ki...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021
"Netflix"in abunəçilərinin sayı rekord həddə çatdı
18:15 21 Yanvar 2021
Filipp Kirkorov bu ölkəni məhkəməyə verir
17:39 21 Yanvar 2021
Bizdən istifadə edən qəddar sənətkarlar – Mehman Qaraxanoğlu yazır...
17:19 21 Yanvar 2021
"Bu nə deməkdir?" - Qismət nazirliyin keçirdiyi müsabiqəni tənqid etdi
16:38 21 Yanvar 2021
Makgregor Porye qarşıdurmasına 1xBet-dən "Risk etmədən mərc"
16:23 21 Yanvar 2021
Tanınmış müğənni şəhid baş leytenanta mahnı həsr etdi - Video
15:40 21 Yanvar 2021
Sən istə, sənin üçün batım hər günaha mən – Orxan Bahadırsoydan yeni şeirlər
15:01 21 Yanvar 2021
"Min bir gecə" Mariinski Teatrında anşlaqla nümayiş olundu - Foto
14:20 21 Yanvar 2021
Ədəbiyyat müsabiqəsinin qalibləri bəlli oldu
13:41 21 Yanvar 2021
Əsgər payına göz dikənlər
13:17 21 Yanvar 2021
Moskvada teatr və kinoteatrlar açılır
12:43 21 Yanvar 2021
O doğulmamış atası Sibirə sürgün edildi, ömrünü mənfi rollara həsr etdi, “baş yaramaz” adını qazandı – Kinomuzun “Göygöz kosa”sı
12:07 21 Yanvar 2021
Qar yağır - Günün şeiri
11:34 21 Yanvar 2021
21-ci əsrin 21-ci ilinin 21-ci günü – Bu gün nə baş verəcək?
11:03 21 Yanvar 2021
Tünzalə Ağayeva Şuşa haqqında klip çəkdirdi - Foto
10:34 21 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ-dakı sərgisi beynəlxalq mətbuatda
10:14 21 Yanvar 2021
Vətəni söyməyə nə var? - Aqşin Yenisey qürbətdə aşağılanmaqdan yazır...
08:58 21 Yanvar 2021
Filarmoniyada 20 Yanvar faciəsi qurbanlarının xatirəsi yad olunub
17:10 20 Yanvar 2021
Eynşteyn əsrin ixtirasına görə bu romanlara borcludur - Ən sevdiyi 5 kitab
16:20 20 Yanvar 2021