writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

540
clock15:59 calendar-gray 13 Fevral 2014 view-gray2440 dəfə oxunub
view-gray2440 dəfə oxunub

“Qətl günü” ədəbiyyat deyil

Şərif Ağayarın məqaləsi

Kulis.Az-ın 78 nəfər şair, yazıçı və tənqidçi arasında keçirdiyi "Azərbaycan ədəbiyyatında 3 ən yaxşı roman hansıdır?" sorğusunun nəticələri ilə bağlı müzakirə çərçivəsində yazıçı Şərif Ağayarın məqaləsini təqdim edirik.

Kulisin geniş müzakirəyə səbəb olan əvvəlki layihəsi - “Qısa hekayələr müsabiqəsi” də belə səs-küyə səbəb oldu. Elə fərqli fikirlər, fərqli yanaşmalar ortaya çıxdı ki, oxucular az qala başını itirəcəkdi.

Milli romanla bağlı sorğu da belə bir səs-küyə səbəb oldu. Amma burda problem qısa hekayələrdəki kimi “yığcam” deyil. Söhbət qələm adamlarının neçə min illik tarixi olan bir məmləkətin ən gözəl romanlarını seçməsindən gedir. Nəticələr isə elə qələm adamlarının öz arasında diametral ziddiyyət yaradıb.

Əcəba, kimə inanmalı? Doğrusunu kim bilir? Doğrunu bilib də onu söyləyən kimdir? Doğru bilib səhv danışanı, səhv bilib səmimi fikir ifadə edəni necə tanımalı, necə ayırmalı? Həqiqətə necə vaqif olmalı?

İlk öncə onu deyim ki, ədəbiyyatda sözün mənfi mənasında idman atmosferi yaradıb əsərləri və yazıçıları sıra saylarla təsnifləşdirmək doğru deyil. Dünyada biri-biri ilə mütləq mənada müqayisə olunacaq yazıçı yoxdur. Bu peşəkar yanaşmadır və müzakirəsinə ehtiyac duyulmur. Ancaq bütün yaradıcılıq sahələrinin təbliği, tanıdılması, çoxluğun müzakirəsinə çıxarılması və biznes tərəfinin təşkili üçün bu sıralanmalar dünyanın hər bir yanında var.

Əlbəttə ki, bütün müqayisələr şərtidir. Amma bu, nəticələrin həqiqət payı yoxdur anlamına gəlməz!

“Qətl günü” romanının birinciliyi mənimçün gözlənilməz olmadı. Ancaq ikinci və üçüncü yerlərə çıxan əsərlərlə say fərqi şaşırtıcı idi.

Mən “Qətl günü”nü uzun müddət uğursuz eksperiment hesab etmişəm. Amma bu o zamanlar idi ki, çağdaş romançılıq barədə heç nə bilmirdim və yazıçının “hansı oyunlar çıxardığını” anlamırdım. Sadəcə həmişə özümə qəribə gələn oxucu intuisiyam ilə bu əsərin süniliyini hiss edirdim. Xüsusən dilində və bəzi qondarma ifadələrində…

Sonralar roman sənəti ilə bağlı bir çox məsələlərdən hali oldum. “Qətl günü”nün ciddi ustalıq və zəngin bilgi ilə qələmə alındığını gördüm. Ancaq onun süniliyi və qondarmalığı barədə fikirlərim nəinki dəyişmədi, əksinə getdikcə möhkəmləndi.

“Qətl günü” romanında istifadə olunan əksər fəndlər barədə kifayət qədər bilgim var. Burada terminologiya dəftəri açmaq istəmirəm. Bircə onu deyim ki, həmin bu fəndləri nəzəri şəkildə öyrənmək elə də çətin deyil. Çətini onların bədii həllini vermək, necə deyərlər nəzəriyyəni praktikaya çevirməkdir. Hansı ki, Yusif Səmədoğlunun əsərində də əsas mübahisə doğuran bu məqamdır.

Məncə, “Qətl günü” həmin nəzəri məsələlərin düz 25 il bundan əvvəl irəli sürülməsi baxımından daha dəyərlidir. Bu gün o, ədəbiyyatdan çox ədəbiyyat nəzəriyyəsinə nümunə göstərilə bilər.

“Qətl günü” oxucuların yox, yazıçıların romanıdır.

Ədəbiyyatın başqa, daha geniş idealları var ki, bunu Azərbaycan ədəbiyyatında “Qətl günü”ndən yüksək səviyyədə və uğurla ifadə edən nümunələrə, elə o sorğunun cavablarında rast gəlmək olar.

Məncə, bu gün dünyada ədəbiyyatın az qala tum kimi çırtlanan, hətta artıq köhnəlməkdə olan fəndləri ilə milli romanımız üzərində qələbə çalmaq25 yaşlı “Qətlgünü”nün zəfəri olsa da, çağdaş ədəbiyyatımızın məğlubiyyətidir.

Bəlkə də elə QƏTL GÜNÜDÜR!

Mövzu ilə bağlı digər yazılar:

"Azərbaycan ədəbiyyatında 3 ən yaxşı roman hansıdır?"SORĞU

Üç ən yaxşı Azərbaycan romanı məlum oldu78 NƏFƏRLIK SORĞU

Rasim Qaracadan “Ən yaxşı Azərbaycan romanı”naETİRAZ

“Qətl günü” kopyadırsa, Rasim Qaraca nədir?

Seymur Baycan: ““Qətl günü” mənasız romandır”

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Mən xəbərləri oxuyanda qarşımda avtomatlı əsgər dayanmışdı” - Məşhur diktor 19 yanvar gecəsi AzTV-də baş verənlərdən danışır – Müsahibə
15:11 19 Yanvar 2021
“Arşın mal alan” Düşənbədə təqdim olundu
14:38 19 Yanvar 2021
Xalq artisti dünyasını dəyişdi
14:00 19 Yanvar 2021
Məşhur tarzən müğənnini qınadı: "Şəhid verdiyimiz dövrdə toy oxumusan"
13:17 19 Yanvar 2021
Leonardo da Vinçinin itmiş əsəri tapıldı
12:39 19 Yanvar 2021
Şair-əsgər anası: “Gizlində oğlumun çəkmələrini öpürdüm” – Müsahibə
12:01 19 Yanvar 2021
Məşhur prodüser həbsxanda vəfat etdi
11:25 19 Yanvar 2021
Nizami yenidən tədqiq edilməlidir - İradə Musayeva yazır...
10:52 19 Yanvar 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
10:20 19 Yanvar 2021
Haaqada “20 Yanvar uşaqların gözü ilə” adlı virtual sərgi açıldı
09:55 19 Yanvar 2021
Müasir monqol hekayəsi: Portret - Orijinaldan tərcümə
09:00 19 Yanvar 2021
Nizaminin əsərləri ilə bağlı müsabiqə elan olundu
18:54 18 Yanvar 2021
“Şəhərin qış gecələri” tamaşası onlayn nümayiş ediləcək
18:22 18 Yanvar 2021
İsa Hüseynovun hekayəsi Gürcüstan kitabxanasında
17:58 18 Yanvar 2021
"Üç peyğəmbər" xalçasının müəllifi - Ziyadxan Əliyev yazır...
17:43 18 Yanvar 2021
Dəyişən gerçəkliklərdə gizlənən həyat - Aliyə yazır...
17:01 18 Yanvar 2021
Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
16:19 18 Yanvar 2021
"Şanlı tarix" sərgisi açılacaq
16:09 18 Yanvar 2021
Elçiliyə gecə saat 1-də gedən, Cəfər Cabbarlının qızını alan, baba olduğunu eşidəndə dünyasını dəyişən yazıçı – Maraqlı faktlar
15:27 18 Yanvar 2021
Yeşilçam filmlərinin məşhur aktyoru vəfat etdi
14:46 18 Yanvar 2021