news-inner
clock11:45 calendar-gray 14 Noyabr 2013 view-gray1497 dəfə oxunub
view-gray1497 dəfə oxunub

İranda filmi qadağan olunan, 6 il həbs cəzası alan azərbaycanlı

Sevda Sultanova

Cəfər Pənahinin “Dairə” filmi ilə publika maraqlansın deyə bir neçə tutarlı fakt demək olar.

Məsələn, film İranda qadağan olunub.

Venesiya festivalının əsas, “Qızıl şir” də daxil olmaqla 6 mükafatını alıb.

Üstəlik, Pənahinin özünün də həyatı dramatikdir.

Hökumət əleyhinə etiraz aksiyalarında iştirak etdiyi üçün 2010-cu ildə 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunub.

Hələ bu azmış kimi kino fəaliyyətinə də qadağa qoyulub.

Pənahi azərbaycanlıdır.

Epizodlardan birində azərbaycanlı aşıqlar “Apardı sellər Saranı” mahnısını oxuyur. Azərbaycan dilində dialoqlar var.

Fəqət, nə yasaq, nə mükafatlar, nə də milli kimlik bu filmin keyfiyyət meyarı deyil.

Çünki, “Dairə” sənət əsəri kimi mənim təsəvvürümdə sadalananlardan öndədir.

“Dairə”nin mövzusu, hər şeydən əvvəl isə müəllifin ona cəsarətli baxış bucağı, radikallığı, xüsusən də təsvir həlli, açıq kino dili poetik tərzdən, metaforalar sistemindən qidalanan ənənəvi İran kinosunun çərçivələrinə sığmır.

Əhvalatın nəqli çox cəlbedici başlayır.

Gənc qadın dünyaya körpə gətirir. Tibb bacısı qadının anasına uşağın qız olduğunu xəbər verir.

Xəbəri alan andan qadını dəhşətdən üzü əyilir, siması donuqlaşır, sanki bütün yer kürəsi onun çiyinlərinə çökür, o, nə edəcəyini bilmir. Çünki qızının əri, ailəsi oğlan uşağı gözləyir.

Və artıq ilk epizodla rejissor bizə filmin problematikasını bəyan edir.

Hərçənd, “Dairə” sosial motiv, gender problemləri səviyyəsinə endirilmir, məsələyə sadəcə hüquq müstəvisindən yanaşılmır. O, qapalı rejimdə insan azadlığı, bir fərdin seçim imkanlarının yoxluğu məsələsini önə çəkir.

Bu film həm də azad sözə görə həbsdə yatan Pənahinin öz taleyidir.

Əl kamerası ilə çəkiliş, personajları təqib filmə maksimal gerçəkilik, sənədlilik verib.

Film bir neçə qadının əhvalatı üzərində qurulub.

Pənahi müxtəlif qadın hekayətlərini orqanikləşdirmək üçün maraqlı fənddən istifadə edib.

Məsələn, ilk səhnədə yenicə ana olmuş gənc qadının kədərdən başını itirən qohumunun fonunda bir neçə gənc qadın görünür.

Kamera rəvan, təbii şəkildə onlara tuşlanır, arxa plandakı bu qadınlar ön plana çıxır.

Və rejissor bizi yenicə tanış olduğumuz personajların arxasınca aparır.

Bütün film boyu bu cür rəvan keçidlər davam edir, kameranın obyektivi müxtəlif taleləri izləyir.

Pənahi qadınların keçmişi, kimliyi, həyatlarının təfərrüatları haqda tamaşaçını məlumatlandırmır. Sadəcə, qısa şəkildə onların arzuları, gizlinləri, problemləri ilə tanış edir. Tamaşaçı hər bir personaja özünü yaxın, doğma hiss edir, onların ağrısını, sarsıntısını eyni həyəcanla yaşayır.

Burdakı uzun planların tempi dinamikdir, gərginliyi, qorxu hissini gücləndirir.

Həbsdən qaçan qadınlardan biri doğulduğu şəhərə kişinin müşayiəti olmadan gedə bilməz. Ərdə olmayan qadın abort etdirməyə məcburdur, amma buna görə ərinin icazəsi lazımdı. Digəri körpə qızını tərk etməyə məcburdur.

Filmin bir yerində hamilə qadın qaytarmağa başlayanda əyilir, ani olaraq kadr boş qalır və biz küçədən gənc ana ilə əlvan rəngli don geyinmiş qızcığazın keçdiyini görürük. Rejissor bu ani kadrla bizi yeni personajlarla- ana-qızla tanışlığa hazırlayır. Kamera bu dəfə onlara fokuslanır.

Filmi roud muvi (yol kinosu, personajlaryolda olur) janrına da aid etmək olar.

Çünki əhvalatlar yolda, küçədə, açıq məkanlarda baş verir. Bu da təsadüfi deyil. Yol həm də insanın dünyada öz yerini tapmaq cəhdi kimi də qəbul olunur.

Finalda qadınları yenidən dəmir barmaqlıqlar arxasında görürük.

Ümidsiz, çarəsiz, kədərli...

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Bizim üçün qızılgül – Cavanşir Yusifli yazır...
17:30 07 İyul 2020
Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək?
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020
Azərbaycanda pandemiyadan film çəkildi – Video
17:15 06 İyul 2020
Yaşından otuz il qoca görünən, qurultayda bircə səs qazanan, AYB-nin qarşısında dünyasını dəyişən məşhur şairimiz – Maraqlı faktlar
16:33 06 İyul 2020