writer1

Cəlil Cavanşir

Məqalə sayı

294
clock11:10 calendar-gray 25 Oktyabr 2013 view-gray2116 dəfə oxunub
view-gray2116 dəfə oxunub

O illərin Anarı

Həftəsonu Anarın 1986-cı ildə çap olunmuş “Dünya bir pəncərədir” kitabını oxudum.

Anarın bədii-sənədli yazılarından, esselərindən xeyli yeni məlumatlar öyrəndim.

Kiril qrafikasında çap olunmasına baxmayaraq, kitab o qədər axıcı idi ki, 536 səhifənin bir günə bitirdim.

Həftəsonunu Anara, daha doğrusu onun yaradıcılığına həsr etdim.

Cəmi bir qutu siqaret, 7-8 fincan acı qəhvə, pəncərədən içəri soxulmaq istəyən payız havası və masanın üstündəki “Dünya bir pəncərədir” ...

Kitab üç hissədən ibarətdir və ilk iki hissədə sadəcə özümü üçün qeydlər etdim.

Ərtuğrul Cavid, Ülkər Kürçaylı, Sabit Rəhman, Vaqif Mustafazadə haqqında Anarın yazdıqları məni xeyli silkələdi...

Xalq şairləri Rəsul Rza və Nigar Rəfibəyliyə həsr olunmuş “Sizsiz” xatirə-romanı barədə isə elə ilk səhifələri çevirəndəcə yazmaq ehtiyacı hiss elədim.

Kövrəldiyim, qəhərdən boğazımın düyünləndiyi, dalbadal siqaret yandırdığım məqamlar oldu.

İlk təəssüratım dağılandan sonra, ola bilsin ki, bu əsər haqqında nə vaxtsa yenidən, daha geniş bir yazı yazacağam.

İndi isə diqqətimi çəkən bir məqamdan, xalq şairləri Rəsul Rza və Nigar Rəfibəylinin məktublarından yazmaq istəyirəm.

Bu məktubları oxuduqca tanıdığım həmyaşıdlarının Anar haqqında söhbətlərini xatırladım.

Anarın yeniyetməliyini və gəncliyini təsəvvürümdə canlandırdım.

O illərin Anarı birdən birə mənə olduqca doğmalaşdı.

Onun ilk yaradıcılıq cəhdləri, ilk yazıları, təhsili, çabaları, valideynləri ilə münasibətləri mənə çox səmimi, içdən və doğma göründü.

Bilmirəm, bəlkə də bizim nəslin görmək istədiyi Anar budur.

Sadə, çalışqan, obyektiv, səmimi, “yeyib-içən”, dostcanlı...

Rəsul Rzanın və Nigar Rəfibəylinin məktublardakı “Anari”, “Ani bala”, “Anar bala”, “Anar müəllim”, “Anar bəy” müraciətləri, valideyn gileyləri, məsləhətləri, tövsiyələri məni çox duyğulandırdı...

Qarmaqarışıq, dumanlı düşüncələr arasından gənc yazıçı Anar boylandı. Təsəvvürümdə filmlərdə və köhnə fotolarda gördüyüm o illərin Bakısını, Moskvasını, xəstəxanaları, qatarları, vağzalları, bağ evlərini canlandırdım.

Anarı düşündüm.

İndi onu tənqid edən gəncliyi özünə düşmən hesab edən, 75 yaşlı qocaman Anarı...

Yəqin çoxları razılaşmayacaq. Amma o illərin Anarı mənə nəsildaşım olan gənc yazarlar qədər doğma, əziz göründü.

Qeyri-iradi əlimi telefona atıb, mesaj yazmaq istədim: “Qardaş, vaxt elə görüşək”.

Sonra əl saxlayıb, reallığa qayıtdım...

Anarın valideyinləri ilə bağlı düşüncələri, valideyn itkisinin ağırlığını, dəhşətini ustalıqla ifadə edə bilməsi məni ürpərtdi...

Bu təkcə yazıçı istedadı, sadəcə yazı faktı, sıradan övlad ağrısı deyildi...

Anarın “Sizsiz”dəki kədəri, təəssüfü, dərdi məni elə bürüdü ki, onunla bağlı bütün incikliyimi unutdum...

Anar bu ağrıları yaşayanda, bu dərdini yazıya köçürəndə mən və bir çox qələm dostlarım hələ dünyaya gəlməmişdik.

İlahi, dərdlə biz doğulmamışdan əvvəl tanış olan, dərdi necə çəkməyi bacaran bir adam necə də dəyişərmiş!

Bu kitab məni həqiqətən silkələdi...

Haqlı olaraq tənqid etdiyim bir yazıçının keçmişini sevməyə başladım.

Onu yersiz yerə müdafiə edən, ətrafında olub əl-ayağına dolaşanlardan, özünü “anarpərəst” göstərib arxada qeybət edənlərdən, bizim yazdığımız tənqidlərə cavab verməyi vəzifə borcu bilənlərdən, təqaüd üçün, ev növbəsi üçün yalmananlardan, qabağa getmək üçün quyruq bulayanlardan daha çox sevdim Anarı...

Anarın Amerika həyatından bəhs edən pyesini - ilk əsərini Şuşada yaşadıqları evin eyvanında ailə üzvlərinə oxuması canlandı gözümün qabağında.

Bir də Rəsul Rzanın oğluna – Anara dediyi və onun taleyini həll edən sözlər qulağımda cingildədi : “Sən də yazıçı oldun”

Əlahəzrət oxucu, yazıya necə reaksiya verəcəksiniz, bilmirəm.

Amma imkan tapıb Anarın “Sizsiz”ini hökmən oxuyun!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər – Sərdar Amin yazır...
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020
Mühacirətdə olan yazıçı vəfat etdi
12:34 13 Avqust 2020
Sərdarın atası və əlləri
11:52 13 Avqust 2020
Bizə əl atan qoca müəllim
11:07 13 Avqust 2020
Britaniyalı jurnalistin Xocalıdan yazdığı ssenariyə film çəkildi
10:43 13 Avqust 2020
"Qarabağ hekayələri" özbək dilində nəşr olundu
10:04 13 Avqust 2020
Stalin Rəsulzadəni bu yolla qaçırdı, Səməd Vurğun yaralıları apardı – Ayxan Ayvazın reportajı
09:00 13 Avqust 2020
Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020