news-inner
clock12:10 calendar-gray 19 Sentyabr 2013 view-gray694 dəfə oxunub
view-gray694 dəfə oxunub

Unudulmuş qəzəlxan

İşıq kimi, ruh kimi, səs kimi göylərə çəkilən şair nəfəsi artıq torpağa qovuşmuş, yiyəsi olduğu cismin sonuncu nişanəsi kimi hərdən-hərdən üfüqlərdən boylanır və fasiləsiz olaraq yüklənən yaddaşımızda ani olaraq yanıb-sönür. O ani parıltını sezmək üçün Tanrı insanlara üçüncü göz bəxş edib. Yaddaş dediyimiz o əvəzsiz xəzinə öz varlığına görə həmin üçüncü gözə minnətdar olmalıdır.

Yaddaşımızın üfüqlərində talecə küskün, nakam bir ad dolaşır: Sədi Sani. Tarix üçün an qədər qısa bir ömür yiyəsi. XIX əsrin cəmi dörddə bir çərəyini yaşamağa macal tapmış bu insana Tanrı dünyanın ən bakirə duyğularını biçimləyib şeirə gətirmək qüdrəti bəxş etmişdi.

1854-cü ildə Qarabağın Çinli kəndində doğulmuş Sədi Sani ilk təhsilini Şuşada, sonra isə Türkiyənin Amasiya şəhərində Hacı Mir Həmzə Seyid Nigarinin yanında almışdır. Cəhalət və fanatizm girdabında çabalayan millətin barmaqla sayılacaq qədər azad düşüncəli insanları içərisində elmə və təhsilə meyli ilə seçilən Sədi Sani əruz vəzninin oynaq bəhrlərində incə ruhlu qəzəllər yazarmış. Gözünü açdığı dünyaya heyrət və təəccübünü üzücü gecələrin pəncəsində qıvrıla-qıvrıla ağ vərəqlərə köçürərmiş. Məhvərindən çıxmış ömrünün heç vaxt solmayacaq, vaxta, zamana bac verməyəcək həmişəyaşıl yarpaqları 150 illik uzaqlardan bizə munis bir dost kimi əl yelləyir, duyğularımıza sərinlik çiləyir.

Çox gənc olmasına baxmayaraq, klassik irsi gərəyincə mənimsəmiş, Azərbaycan və fars dillərində poetik nümunələr yazmış Sədi Saninin ədəbi irsinin yalnız bir hissəsi qalıb. Təxminən on il bundan öncə klassik ədəbiyyatı çox yaxşı bilən dostumuz İlqar Fəhmiylə söhbətlərimizdən birində ilk dəfə Sədi Saninin adını eşitdim. İlqar dedi ki, Sədi Sani adında bir şairimiz olub, onun qəzəllərini tap oxu. Xeyli müddət Axundov adına kitabxanada araşdırdım ki, görüm bu Sədi Sani kimdir? Niyə onun adı unudulub... Yadımdadır ki, axtarışlarım uğurla nəticələnəndən sonra “Ulduz” jurnalına Sədi Saninin qəzəllərini təqdim etdim və həmin qəzəllər çap olundu. Bu qəzəllər təmiz Azərbaycan dilində yazılmışdı, qəliz ərəb-fars sözlərindən istifadə olunmamışdı bu qəzəllərdə... Ən çox da bu məqam diqqətimi çəkmişdi.

O dövrdə Şuşada zamanının məşhur şairləriylə yaxınlıq etmiş bu gənc 1879-cu ildə dünyasını dəyişib. Onun qəzəlləri qayıdışsız keçmişin, ötüb getmiş zamanın maddiləşmiş bir hissəsidir.

Sədi Sani 25 illik ömür möhləti içərisində zamanla döyüşdə qalib çıxdı.

Əbədiyyətə doğru yön almış söz karvanında Sədi Sani adlı bir yolçu da var. Hərdən-hərdən o yolçunun səsi üfüqlərin o tayından gəlir...

news-inner-user
Kənan Hacı

193 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər – Sərdar Amin yazır...
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020
Mühacirətdə olan yazıçı vəfat etdi
12:34 13 Avqust 2020
Sərdarın atası və əlləri
11:52 13 Avqust 2020
Bizə əl atan qoca müəllim
11:07 13 Avqust 2020
Britaniyalı jurnalistin Xocalıdan yazdığı ssenariyə film çəkildi
10:43 13 Avqust 2020
"Qarabağ hekayələri" özbək dilində nəşr olundu
10:04 13 Avqust 2020
Stalin Rəsulzadəni bu yolla qaçırdı, Səməd Vurğun yaralıları apardı – Ayxan Ayvazın reportajı
09:00 13 Avqust 2020
Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020