news-inner
clock12:10 calendar-gray 19 Sentyabr 2013 view-gray629 dəfə oxunub
view-gray629 dəfə oxunub

Unudulmuş qəzəlxan

İşıq kimi, ruh kimi, səs kimi göylərə çəkilən şair nəfəsi artıq torpağa qovuşmuş, yiyəsi olduğu cismin sonuncu nişanəsi kimi hərdən-hərdən üfüqlərdən boylanır və fasiləsiz olaraq yüklənən yaddaşımızda ani olaraq yanıb-sönür. O ani parıltını sezmək üçün Tanrı insanlara üçüncü göz bəxş edib. Yaddaş dediyimiz o əvəzsiz xəzinə öz varlığına görə həmin üçüncü gözə minnətdar olmalıdır.

Yaddaşımızın üfüqlərində talecə küskün, nakam bir ad dolaşır: Sədi Sani. Tarix üçün an qədər qısa bir ömür yiyəsi. XIX əsrin cəmi dörddə bir çərəyini yaşamağa macal tapmış bu insana Tanrı dünyanın ən bakirə duyğularını biçimləyib şeirə gətirmək qüdrəti bəxş etmişdi.

1854-cü ildə Qarabağın Çinli kəndində doğulmuş Sədi Sani ilk təhsilini Şuşada, sonra isə Türkiyənin Amasiya şəhərində Hacı Mir Həmzə Seyid Nigarinin yanında almışdır. Cəhalət və fanatizm girdabında çabalayan millətin barmaqla sayılacaq qədər azad düşüncəli insanları içərisində elmə və təhsilə meyli ilə seçilən Sədi Sani əruz vəzninin oynaq bəhrlərində incə ruhlu qəzəllər yazarmış. Gözünü açdığı dünyaya heyrət və təəccübünü üzücü gecələrin pəncəsində qıvrıla-qıvrıla ağ vərəqlərə köçürərmiş. Məhvərindən çıxmış ömrünün heç vaxt solmayacaq, vaxta, zamana bac verməyəcək həmişəyaşıl yarpaqları 150 illik uzaqlardan bizə munis bir dost kimi əl yelləyir, duyğularımıza sərinlik çiləyir.

Çox gənc olmasına baxmayaraq, klassik irsi gərəyincə mənimsəmiş, Azərbaycan və fars dillərində poetik nümunələr yazmış Sədi Saninin ədəbi irsinin yalnız bir hissəsi qalıb. Təxminən on il bundan öncə klassik ədəbiyyatı çox yaxşı bilən dostumuz İlqar Fəhmiylə söhbətlərimizdən birində ilk dəfə Sədi Saninin adını eşitdim. İlqar dedi ki, Sədi Sani adında bir şairimiz olub, onun qəzəllərini tap oxu. Xeyli müddət Axundov adına kitabxanada araşdırdım ki, görüm bu Sədi Sani kimdir? Niyə onun adı unudulub... Yadımdadır ki, axtarışlarım uğurla nəticələnəndən sonra “Ulduz” jurnalına Sədi Saninin qəzəllərini təqdim etdim və həmin qəzəllər çap olundu. Bu qəzəllər təmiz Azərbaycan dilində yazılmışdı, qəliz ərəb-fars sözlərindən istifadə olunmamışdı bu qəzəllərdə... Ən çox da bu məqam diqqətimi çəkmişdi.

O dövrdə Şuşada zamanının məşhur şairləriylə yaxınlıq etmiş bu gənc 1879-cu ildə dünyasını dəyişib. Onun qəzəlləri qayıdışsız keçmişin, ötüb getmiş zamanın maddiləşmiş bir hissəsidir.

Sədi Sani 25 illik ömür möhləti içərisində zamanla döyüşdə qalib çıxdı.

Əbədiyyətə doğru yön almış söz karvanında Sədi Sani adlı bir yolçu da var. Hərdən-hərdən o yolçunun səsi üfüqlərin o tayından gəlir...

news-inner-user
Kənan Hacı

193 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Əməliyyatdan çıxan aktyor danışdı: “Özümü yaxşı hiss edirəm”
12:10 23 Fevral 2020
İvanın uşaqlığı - Yeni hekayə
17:02 22 Fevral 2020
Ölümündən 1 il ötdü - Kamranın şeirləri
16:11 22 Fevral 2020
Əməkdar artist ölümlə üz-üzə - Təcili pul lazımdır
15:01 22 Fevral 2020
Bakıda “Şanson gecəsi”
13:58 22 Fevral 2020
Meyxananı bayağılıqdan xilas edən 5 parça - Video
13:04 22 Fevral 2020
Azərbaycanlı rəssamın əsərləri Moskvada təqdim edildi
12:03 22 Fevral 2020
Ukrayna və Azərbaycan ulduzları eyni səhnədə
11:04 22 Fevral 2020
Reanimasiyaya yerləşdirilən əməkdar artistdən xəbər var
10:08 22 Fevral 2020
Əsərlərini qanıyla paltarlarına yazan, dili kəsilən məşhur yazıçı
09:00 22 Fevral 2020
Göydən yenən şeirlər – Şərif Ağayar yazır...
21:01 21 Fevral 2020
Bakıda yeni Ədəbiyyatşünaslıq Mərkəzi açılıb
19:30 21 Fevral 2020
Manaf Ağayev polisə çağırıldı
18:53 21 Fevral 2020
“Beş manatlıq gəlin”in premyerası olacaq
18:21 21 Fevral 2020
Kimdir güclü qadın? – Sevinc Elsevər yazır...
17:41 21 Fevral 2020
“Müfəttiş” nümayiş olunacaq
17:00 21 Fevral 2020
Tramp "Oskar" alan filmi tənqid etdi
16:21 21 Fevral 2020
Los-Ancelesdə Nəsiminin yaradıcılığına həsr olunmuş tədbir keçirilib
15:39 21 Fevral 2020
Ölümünə səbəb olduğu qızın qardaşına ərə getdi – Xalq artistindən maraqlı faktlar
14:58 21 Fevral 2020
Yaşar Bünyaddan yeni hekayələr kitabı
14:17 21 Fevral 2020