writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

521
clock11:46 calendar-gray 11 Mart 2013 view-gray1891 dəfə oxunub
view-gray1891 dəfə oxunub

Milli mazoxizm

“Danabaş kəndinin əhvalatları” povestində ilginc bir məqam var... İlginc məqamlar çoxdur da, mən yalnız birindən bəhs etmək istəyirəm.

Əsərin baş qəhrəmanı Xudayar bəy Zeynəblə kəbin kəsdirmək üçün qazının yanına gedir. Qazı bu naqolay işin müqabilində ondan bir kəllə qənd istəyir. Bəyin pulu yoxdur... Amma şirin dilinə salıb milliyyətcə erməni olan Karapet ağadan nisyə qənd alacağını düşünür.

Bu da Karapetin dükanı... Xudayar bəy söhbətə körpü salmaqdan ötəri Karapet ağadan çubuğunu yandırmaq üçün od istəyir.

Karapet ağa onun üstünə acıqlanıb dükandan qovur. Ancaq Xudayar bəy getmir, xoruz ədasıyla “mən elə-belə adam deyiləm, filan kəndin katdasıyam”,- deyir. Karapet ağa daha da əsəbiləşir: “Başlaram sənə də, sənin kəndinə də!”

Əlindəki şallağın burda işləməyəcəyini anlayan bəy anındaca çevik beynini işə salır, yağlı müştəri olduğuna işarə vurur. Bu zaman erməni (xarakterə diqqət!) yüz səksən dərəcə dönür...

Elə ki, Xudayar bəyin qəndi nisyə almaq istədiyini bilir, çıxış vəziyyətinə qayıdır və deyir: "Di get, çıx get! Tez ol get burdan! Elә bu saat çıx get."

Mirzə Cəlilin əsərlərinin motivləri ilə çəkilmiş “Qəm pəncərəsi” filmində isə (ssenari müəllifi və rejissoru Anar) Səyavuş Aslanın canlandırdığı Karapet ağa belə deyir:

“Rədd ol burdan, supa oğlu supa!”

Mirzə Cəlil yaratdığı situasiyada yazıçı təmkinini pozmur, amma Anarı əsəbiləşdirir.

Açığını deyim ki, mən bu məsələdə hörmətli baş yazarımız Anar müəllimin tərəfindəyəm! Nədən ki, bu əsəri qəzəb ifadə etmədən oxumaq olmur. Bax, elə götürək Zeynəbin biricik oğlu, Xudayar bəyin qızının nişanlısı Vəliqulunu. Onun anasını sürüyüb bu qurumsaq adamın ayaqları altına sərməyinə səbirlə yanaşmaq imkansızdır. İstər-istəməz içindən keçirirsən: “Boyuna boz ip ölçüm, ay belə oğul!”

Xudayar bəy göz görə-görə Zeynəbin və Məmmədhəsən əminin ailəsini, eyni zamanda öz külfətini zəlil günlərə qoyduğu, o boyda Danabaş kəndinin əhli-əyalını şallağı başının üstündə fırlayaraq heyvan kimi qabağına qatıb istədiyi yerə sürdüyü halda rus məmurlarına yaltaqlanır, onların qarşısında quyruq bulamağı özünə şərəf sayır. Üstəlik, adi bir mağaza müdirinin qarşısında aciz qalır. Çünki o, ermənidir!

Məncə, Mirzə Cəlil bu ilginc məqamla çox dərin bir mətləbə işarə vurur: biz yalnız öz üzərimizdə qələbə çalanlardan, özümüz özümüzü zəbun edənlərdənik! Bir xalq göstərə bilməzsiniz ki, əlimizdən bizar olsun. Və bir xalq göstərə bilməzsiniz ki, dünya malı üçün özünü başqalarından daha artıq bizar etsin. Bizim şətəl yalnız özümüzə keçir.

Bu barədə Sabir də yazıb: “Öz qövmümüzün başına əngəl-kələfiz biz”

Mən isə bunu mazoxizm adlandırardım. Milli mazoxizm!

Unutmayın, mazoxizm həm də xəstəlikdir!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Azərbaycanlı alimin kitabı Avropa dillərində nəşr olunacaq
18:37 09 İyul 2020
Uşaqlar üçün tamaşa
17:56 09 İyul 2020
Təranə Vahidin Türkiyədə çap olunan hekayəsi: "Durna adam"
17:15 09 İyul 2020
Qızını ərə verən atanın ölümü
16:26 09 İyul 2020
İspaniyada Haqverdiyevə həsr olunmuş poçt markaları buraxıldı
15:47 09 İyul 2020
Mikayıl Müşfiq qadına görə öldürülüb - İddia
15:08 09 İyul 2020
Məşhur sənətçi prezidentliyə namizəd olacaq
14:19 09 İyul 2020
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır - Qorxmaz Quliyev yazır...
13:30 09 İyul 2020
Uşaq təbəssümü
12:53 09 İyul 2020
Qorxu və təşviş insanı necə formalaşdırır? – Nazlı Əmirova ekzistensializmdən yazır...
12:30 09 İyul 2020
Bəhram Bağırzadənin həyat yoldaşı: "Hələ danışa bilmir"
11:48 09 İyul 2020
Cinsi yanğısını Facebookda söyüşlə soyudanlar
11:19 09 İyul 2020
Son 200 ilin ən yaxşı qəzəli – Mətn
10:46 09 İyul 2020
Elton Conun şərəfinə sikkə hazırlandı
10:09 09 İyul 2020
Sovet ordusunda üsyan edib almanlar tərəfə keçən azərbaycanlı - Amerikadan yazırlar...
09:01 09 İyul 2020
Moskvada teatrlar avqustun 1-dən açılır
18:54 08 İyul 2020
Uşaq tabutunda basdırılan kişi - Günel Natiqdən yeni hekayə
18:22 08 İyul 2020
Son 10 ilin ən yaxşı qorxu filmləri - Siyahı
17:49 08 İyul 2020
Venesiya Film Festivalı əvvəlki qaydada keçiriləcək
17:10 08 İyul 2020
Qarabağda “iki” alıb, sinifdə qaldığım Vətən - Ramiz Qusarçaylıdan şeirlər...
16:23 08 İyul 2020