writer1

Şərif Ağayar

Məqalə sayı

541
clock11:46 calendar-gray 11 Mart 2013 view-gray1979 dəfə oxunub
view-gray1979 dəfə oxunub

Milli mazoxizm

“Danabaş kəndinin əhvalatları” povestində ilginc bir məqam var... İlginc məqamlar çoxdur da, mən yalnız birindən bəhs etmək istəyirəm.

Əsərin baş qəhrəmanı Xudayar bəy Zeynəblə kəbin kəsdirmək üçün qazının yanına gedir. Qazı bu naqolay işin müqabilində ondan bir kəllə qənd istəyir. Bəyin pulu yoxdur... Amma şirin dilinə salıb milliyyətcə erməni olan Karapet ağadan nisyə qənd alacağını düşünür.

Bu da Karapetin dükanı... Xudayar bəy söhbətə körpü salmaqdan ötəri Karapet ağadan çubuğunu yandırmaq üçün od istəyir.

Karapet ağa onun üstünə acıqlanıb dükandan qovur. Ancaq Xudayar bəy getmir, xoruz ədasıyla “mən elə-belə adam deyiləm, filan kəndin katdasıyam”,- deyir. Karapet ağa daha da əsəbiləşir: “Başlaram sənə də, sənin kəndinə də!”

Əlindəki şallağın burda işləməyəcəyini anlayan bəy anındaca çevik beynini işə salır, yağlı müştəri olduğuna işarə vurur. Bu zaman erməni (xarakterə diqqət!) yüz səksən dərəcə dönür...

Elə ki, Xudayar bəyin qəndi nisyə almaq istədiyini bilir, çıxış vəziyyətinə qayıdır və deyir: "Di get, çıx get! Tez ol get burdan! Elә bu saat çıx get."

Mirzə Cəlilin əsərlərinin motivləri ilə çəkilmiş “Qəm pəncərəsi” filmində isə (ssenari müəllifi və rejissoru Anar) Səyavuş Aslanın canlandırdığı Karapet ağa belə deyir:

“Rədd ol burdan, supa oğlu supa!”

Mirzə Cəlil yaratdığı situasiyada yazıçı təmkinini pozmur, amma Anarı əsəbiləşdirir.

Açığını deyim ki, mən bu məsələdə hörmətli baş yazarımız Anar müəllimin tərəfindəyəm! Nədən ki, bu əsəri qəzəb ifadə etmədən oxumaq olmur. Bax, elə götürək Zeynəbin biricik oğlu, Xudayar bəyin qızının nişanlısı Vəliqulunu. Onun anasını sürüyüb bu qurumsaq adamın ayaqları altına sərməyinə səbirlə yanaşmaq imkansızdır. İstər-istəməz içindən keçirirsən: “Boyuna boz ip ölçüm, ay belə oğul!”

Xudayar bəy göz görə-görə Zeynəbin və Məmmədhəsən əminin ailəsini, eyni zamanda öz külfətini zəlil günlərə qoyduğu, o boyda Danabaş kəndinin əhli-əyalını şallağı başının üstündə fırlayaraq heyvan kimi qabağına qatıb istədiyi yerə sürdüyü halda rus məmurlarına yaltaqlanır, onların qarşısında quyruq bulamağı özünə şərəf sayır. Üstəlik, adi bir mağaza müdirinin qarşısında aciz qalır. Çünki o, ermənidir!

Məncə, Mirzə Cəlil bu ilginc məqamla çox dərin bir mətləbə işarə vurur: biz yalnız öz üzərimizdə qələbə çalanlardan, özümüz özümüzü zəbun edənlərdənik! Bir xalq göstərə bilməzsiniz ki, əlimizdən bizar olsun. Və bir xalq göstərə bilməzsiniz ki, dünya malı üçün özünü başqalarından daha artıq bizar etsin. Bizim şətəl yalnız özümüzə keçir.

Bu barədə Sabir də yazıb: “Öz qövmümüzün başına əngəl-kələfiz biz”

Mən isə bunu mazoxizm adlandırardım. Milli mazoxizm!

Unutmayın, mazoxizm həm də xəstəlikdir!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Qətibə İnanc” tamaşası nümayiş olunacaq
18:55 22 Yanvar 2021
Məşhur aparıcılar AzTV-də "ər-arvad" oldu - Foto
18:16 22 Yanvar 2021
Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş sərgi açılıb
17:35 22 Yanvar 2021
Hayl Hitler! - Qısa hekayə
16:55 22 Yanvar 2021
Zəfər Muzeyi harda olacaq? - Rəsmi açıqlama
16:23 22 Yanvar 2021
Bakıda Fransa filmləri festivalı başladı
15:55 22 Yanvar 2021
Birinci yerə layiq görülən yazar: “Bizdə müsabiqələr hamının könlünü almağa hesablanır” – Müsahibə
15:18 22 Yanvar 2021
Məşhur aktrisa vəfat etdi
14:37 22 Yanvar 2021
Bağırov onu Müdafiə naziri təyin etdi, erməni general sui-qəsd törətdi, vəzifəyə gəlməyinə bir gün qalmış qətlə yetirdilər – Həzi Aslanovun müəmmalı ölümü
14:02 22 Yanvar 2021
Ceyms Bond silsiləsindən yeni filmin premyerası yenə təxirə salındı
13:29 22 Yanvar 2021
Azərbaycanda Böyük Britaniya film festivalı başlayır
12:44 22 Yanvar 2021
Tənqidin tənqidi – Ağalar Qutdan yeni esse
12:08 22 Yanvar 2021
Yazıçılar Donald Trampa kitab qadağası qoydular
11:32 22 Yanvar 2021
Seks dəlisi olan qadınlar haqqında bir neçə cümlə
10:58 22 Yanvar 2021
Alen Delonun xanımı dünyasını dəyişdi
10:30 22 Yanvar 2021
Şairimiz Özbəkistanda qalib oldu - Ölümündən sonra
09:59 22 Yanvar 2021
Mirzə Cəlilin əsəri əsasında çəkilmiş serial – Sevda Sultanova İTV-nin yeni layihəsini tənqid etdi
09:00 22 Yanvar 2021
Oğlunun ölümünü ondan 40 gün gizlədilər – Xalq artisti haqqında maraqlı faktlar
21:13 21 Yanvar 2021
Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim” - Müsahibə
20:00 21 Yanvar 2021
Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021