news-inner
clock11:58 calendar-gray 19 Fevral 2013 view-gray1693 dəfə oxunub
view-gray1693 dəfə oxunub

Dəvələr aktyorlardan yaxşı oynadı

”Bu yaxınlarda “Nizami” kinoteatrında premyerası olmuş, Şamil Əliyevin “Çölçü” filmini izlədim və personajlar danışmağa başlayanda düşündüm ki, bəlkə, biz filmləri hələlik səssiz çəkək? Dialoqsuz-musiqisiz. Qəhrəmanlar danışmasın, rejissor nəzərdə tutduğu fikri ancaq təsvirlərlə ifadə etsin. Əks halda personajların yerinə oturmayan, qeyri-təbii intonasiyası filmlə tamaşaçı arasında baryer yaradır. Və təəssüf ki, bu yeganə baryer deyil.

Məsələn, musiqidən ümumiyyətlə istifadə olunmasın. Digər filmlərdə olduğu kimi “Çolçü”də də analoji problem-musiqinin təsviri əzməsi, onunla orqanikləşməmək problemi var. Bu problem tamaşaçıya filmi izləmə prosesində narahatlıq gətirir...

“Çölçü” aktyor Vidadi Həsənovun ssenarist kimi debütüdür. Mal-mülkləri dəvə sürüsü və daxmadan ibarət olan ulu çölçü (Vidadi Həsənov) və cavan çölçü (Bəhruz Vaqifoğlu) çöldə ibtidai şərtlərlə yaşayır. Ulu çölçünün ölümündən sonra cavanın həyatında şəhərli qız (Salome Demurla-gürcü aktrisası) peyda olur.

Cavan çölçü mizantropdur, şəhər həyatından uzaqda, təbiətlə ünsiyyətdə tək-tənha yaşayır. Sevgilisi tərəfindən rədd edilən, həyatına qəfil daxil olan şəhərli qıza şübhəli yanaşır, ona güvənmir, həyatının ritmini pozan “yad ünsür-xaos” kimi baxır. Amma sonradan onun qaydalarına uyğunlaşan qıza vurulur.

Çölçünün əxlaqi dəyərlərinin yüksək təsviri mübaliğəli görünür. Hətta o qədər mübaliğəlidir ki, onun qadını qəbul etməməsi, ifrat skeptikliyi bir növ vəhşiyanə davranış təəssüratı yaradır.

Başqa bir epizodda isə şütüyən maşınlara çölçünün təəccüblə baxması sivilizasiyanı ilk dəfə görəndə eyni reaksiyanı verən Tarzanı yada saldı. Hərçənd hadisənin gedişatında aydınlaşır ki, çölçü insan arasına da çıxır, marketə də gedir, alış-veriş də edir. Yəqin müəllif qəhrəmanın şəhərin dağıdıcı tempinə uyuşa bilməməsini ifadə etmək istəyib. Amma alınmayıb.

Filmdə digər əsas personaj dəvələr idi. Premyeradan sonra dost-tanışlardan filmə münasibəti öyrənəndə yarızarafat-yarıgerçək bircə bunu dedilər: “dəvələr yaxşı oynadı”. Çünki film boyu dəvələr obrazların davranışına sanki reaksiya verir, hətta onların iştirakı ilə kişi və qadın arasında cinsi akt yaşanır. Daha maraqlısı, bakirliyini itirən kişinin sevincinə zalda bir qisim tamaşaçının alqışları ilə şərik olması idi.

Aydındır ki, rejissor konflikti urbanist mədəniyyətlə kənd mədəniyyətinin qarşıdurması üzərində qurur. Sovet dövründə də Azərbaycan romanlarının əsas mövzularından biri kəndlə şəhər mədəniyyəti arasındakı konflikt idi. Bir qayda olaraq yazıçıların əsərlərində şəhər obrazı, şəhər adamları aşağılanır, kənd mənəvi cəhətdən üstün göstərilirdi. Yəni şəhər dağıdıcıdır, təkəbbürlüdür, təbiətlə, torpaqla ünsiyyət isə insanı iddiasız, humanist, vicdanlı edir.

Bəlli tendensiya (eyni zamanda güvənsizlik, şübhə motivləri, “şəhər-xaos” məfhumlarının identikliyi) Yavər Rzayevin “İlahi məxluq” filmində də çözülür və Ş. Əliyevin “Çölçü”sü kontekstinə görə ümumilikdə ondan fərqlənmir.

Onların təqdimatında şəhərləşmə həm də vesternizasiyanı, yadlaşmanı, kənd çöllü-biyaban şərqi, kökə bağlılığı ifadə edir. Çox güman ki, dəvə də şərqi simvolizə edən, aza qane olan, dözümlülük metaforudur.

Əslində şəhər-kənd mövzusu tükədilib, köhnəlib və adını çəkdiyim filmlər də sovet dövrünün romanlarından fərqli nəsə demir. Məgər meqapolislərdə tənhalaşmanın, yadlaşmanın çətinliyini yaşayan, nəhəng sənayeləşmənin, texnikanın əsarəti altında əzilən insanın problemlərini danışmaq daha aktual olmazmı?

Əgər müasir kinomuzda 3-4 film məlum motivlərdən qaynaqlanırsa, deməli, stereotip əmələ gəlir, ondan ya qurtulmaq lazımdır, ya da müəlliflər mövzuyla bağlı yeni ekran həlli təklif etməlidir.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020