news-inner
clock12:45 calendar-gray 06 Aprel 2021 view-gray2067 dəfə oxunub
view-gray2067 dəfə oxunub

Rəhmətlik Seymur Baycan – Sərdar Amin yazır...

Onu daha çox “Quqark” romanı və o romandakı yaralı gənclərin açıq yaşıl yarpaqlara sürtülmüş qanı ilə xatırlayıram, ardınca da bu cümlə: “19 yaşında ölmək dəhşətlidir, özü də baharda...”

Seymur Baycanın da digər nəsildaşları kimi Azərbaycanda aşdıqları və aşırdıqları steriotiplərə, publisistik əziyyətlə yumruqladıqları üfüqlərə toxunmasaq belə, yerdə bir yazıçı Seymur Baycan qalırdı...

Seymur Baycanın romanları, hekayələri Azərbaycanda ən çox oxunan çağdaş bədii əsərlərdən idi və eyni zamanda ən çox tənqid olunan, ağız büzülən, bəyənilməyən də yenə bu mətnlər olurdu. Onun kitabı çıxanda gələn reaksiyalara baxsan, düşünərdin ki, bu qədər yerə vurulan, tənqid olunan əsərin müəllifi artıq növbəti əsəri yazmaz, yazsa belə, kimsə o kitaba yaxın durmaz. Seymur isə yenə də, yenə də, yenə də... yazırdı hər kitabı bir az da artıq oxucu toplayırdı...

O, 80-90-cı illəri bilən və o proseslərin bədii simasını dəqiq konturlarla ədəbiyyata gətirən çox az yazıçılardan idi. Mən o illəri cəsarətlə - cəsarət deyəndə həm siyasi, həm mental, həm mənəvi baryerlərə yazıçı münasibətini nəzərdə tuturam – qələmə alan ikinci azərbaycanlı yazıçı oxumamışdım.

Seymur Baycan həqiqətlə üz-üzə duranda heç vaxt ədəbi qeyrətini əldən vermədi. Bəzən prinsipiallıq, bəzən radikallıq müstəvisində olsa belə o çırağı – sənət məşəlini sönməyə qoymadı.

Seymur Baycanın tənqid etdiyi məsələlərə, şəxslərə diqqət etdikdə həmişə bir məqamı aşkarlamışam, Seymur yazıçı kimi, publisist kimi həmişə səmimiyyətin yanında durub, xilqətində zərrə dəyişkənliyi olan şəxslərə qarşı olduqca amansız olub – həmin şəxs sənətkar olsa belə...

Seymur sevmədiyi dəyərlərə, əsərlərə qarşı sözünü olduqca kəsə və birbaşa deyib – hansı ki, bəzən sırf həmin kriteriyalarla yanaşıb klassikləri tənqid edəndə insanlar ona gülürdü.

Fikir versəniz, görərsiniz ki, onun küncə sıxışdırdığı adamlar həmin tənqid mətnindən danışdıqda, yalnız özü ilə bağlı məqamlarla razılaşmayıb, mətndəki digər bütün məqamlardakı iradları qəbul edib. Bu da o deməkdir ki, Seymur bir çox iddialarında nə qədər radikal görünsə də, bu radikallıq təkəbbürdən, “mən”indən irəli gəlmirdi.

Seymur Baycan əsl ədəbiyyatın nə olduğunu anormal həddə hiss edirdi, onun faş etdiyi olduqca sadə situasiyalarda gizlənən dağ boyda ədəbiyyatın, sənətin şahidi olanda insan Allahı min kilometrlərlə uzaqda, ərşdə, ağır mətnlərdə, filosofların fikirlərində axtarmağı bihudə sayır, düşünür ki, o böyük həqiqət də çox sadə bir yerdə qərar tutub, o qədər sadə ki, insanın özü üçün köpdürdüyü şardan görünmür.

Seymur özünə qarşı da çox qəddar davranırdı. Bütün mətnlərdə özünü kəskin tənqid edir, bəzən ələ salırdı. Düzdür, bu fənd, əslində, şəxsin özünün xeyrinədir, lakin özünütənqid fənd olmaqdan əvvəl keyfiyyətdir və bu cəsarət bir çoxlarında yoxdur.

Yəni, fənd olmaqdan daha əlahiddə bir şeydir.

Onu çox adam sevmirdi, çünki illərlə öz yalanları ilə yaşayan insanların büründüyü riyanı qaldırmaq, gizlin gecə keçirənlərin üstündən qəfil yorğanı çəkmək qədər rəzil görüntü yaradırdı.

Təəssüf ki, bütün bunların əvəzində Seymura istədiyi mənzərəyə tamaşa etmək qismət olmadı. Seymurun təmənnası xüsusi sevgi qazanmaq, dəbdəbəli həyat yaşamaq deyildi, onun istəyi də sadə idi: metroda, parkda, evdə kitab oxuyan insanlarla rastlaşmaq...

Düzdür, bu da bir fənddir, hansı ki, Seymur ölkəsinin metrosunda, parklarında, kitabxanalarında yetərincə gənc görsə, bu, həm də onun sevilməsi və qayğısız yaşaması demək idi, lakin Seymurun bu istəyi də fənd olmaqdan daha əlahiddə bir şeydir.

Çox qəribədir ki, biz keçmiş zamanda danışdığımız insanları çox rahat qəbul edirik, ona qarşı paxıllığımız, kinimiz yox olur. Badalağımızı yığışdırıb normal addımlayırıq. Gün gələcək, hamı Seymuru və onun fəaliyyətini etiraf edəcək.

Çünki Seymurun bədii mətnlərindəki qüsurlar, ona qarşı edilən tənqidlər təkcə “Qab qacaq səsi”ndə eşidilməz olar...

Bu gün ona qarşı olan mənfi münasibət, sağlığından irəli gəlir. Seymur bu gün ölsə, 10 gün sonra artıq Azərbaycan üçün fenomenal bir şəxsiyyət kimi qiymətləndirilməyə başlanacaq. Seymurun nəfəsi, sağlığı insanların ona qarşı sevgisinə mane olur. Çünki bizə meyitləri sevməyi öyrədiblər. Biz ən səmimi etiraflarımızı, sevgimizi mərmər başdaşılarına, heykəllərə pıçıldamağa öyrəşmişik.

Seymur Baycan haqqında keçmiş zamanda yazmağım da özlüyündə bir fənd ola bilər, amma eyni zamanda bu cəhd də fənd olmaqdan əlahiddə bir şeydir.

news-inner-user
Sərdar Amin

136 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Mirzə Cəlilin nəvəsi Fransadakı səfirliyimizdə olub
18:54 05 Avqust 2021
Qəbələ Musiqi Festivalı başa çatdı
18:14 05 Avqust 2021
Yaxınları Rafiq Tağını ziyarət etdi - Foto
18:07 05 Avqust 2021
Tanınmış yazıçı ilə görüş keçiriləcək
17:30 05 Avqust 2021
Axına qarşı üzmədən nəyəsə nail olmaq qeyri-mümkündür
17:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda etdiyi bu rəqsə görə Rafet El Romanı topa tutdular - Video
16:14 05 Avqust 2021
Rafiq Tağının qardaşı: “Anam qətlə yetirildiyini bilmirdi, ona qurban demişdi” – Müsahibə
15:21 05 Avqust 2021
Yaponiyada alovlanan olimpiya məşəli və Türkiyədəki meşə yanğınları
14:43 05 Avqust 2021
Nobelli şair məhkəməni uddu
14:01 05 Avqust 2021
"Çocuklar duymasın"ın Havuçu yanğınsöndürənlərə qoşuldu - Fotolar
13:12 05 Avqust 2021
Başı kəsilən Sevinci necə xilas edə bilərdik?
12:26 05 Avqust 2021
Əri evə başqa qadın gətirdi, efirə çıxarmaq üçün ona əxlaqsız təkliflər etdilər, iki uşağıyla ac-susuz qaldı – Səfil həyatı yaşayan xanəndəmiz
12:02 05 Avqust 2021
Flora Kərimovanı hədəfə alanların əsl siması – Sevda yazır...
11:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda yeni musiqi aləti yaradıldı - Foto
10:31 05 Avqust 2021
44 müəllifdən 44 ən yaxşı hekayə - Yeni layihə
10:01 05 Avqust 2021
Kosmik raketlərdən bəhs edən peyğəmbər hədisi – Zamin yazır...
09:00 05 Avqust 2021
Xalq artisti Rafiq Hüseynovun film kimi həyatı - Maraqlı faktlar
21:00 04 Avqust 2021
Amerikalı vokalçının “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
18:45 04 Avqust 2021
Yanğın “Rəcəb İvedik”in evinə yaxınlaşdı – Qalmaqal düşdü
18:01 04 Avqust 2021
Onda mən də doyunca ağlaram - Güneydən hekayə
17:20 04 Avqust 2021