writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

505
clock11:02 calendar-gray 02 Mart 2021 view-gray983 dəfə oxunub
view-gray983 dəfə oxunub

Atası gözünün qabağında öldürülən yazıçılar

Kulis.az Ayxan Ayvazın “Atası öldürülənlər” yazısını təqdim edir.

Atası öldürülən məşhurlar haqda araşdırma aparırdım. Nədənsə son vaxtlar bu mövzu məni özünə maqnit kimi çəkirdi.

Düzü, çox da maraqlı şeylər tapa bilmədim. Daha doğrusu, araşdırma zamanı elə məşhurlar qabağıma çıxdı ki, onları mən tanımırdım. Ya da hörmətli Google məni başqa istiqamətə göndərirdi: "Bəlkə öldürülən məşhurlar demək istəyirsiniz?"

Atası ilə problemləri olan, daim atası ilə qarşıdurma yaşayan adamlar mənə maraqlı gəlib. Düzü, mənim də atamla ilk vaxtlar bu cür sorunlarım olub.

Amma araşdırma apararkən həm də onu tapdım ki, atası ilə problem yaşayan məşhurların çoxu yəhudilər olub. Ata kultuna münasibətin psixoloji şərhi - Edip kompleksi də yəhudi Freydin işi deyilmi?

Onlarda ana əsas xətt sayılır və görünür, ona görə də atalarla oğulların daim problemi çıxır.

Bizdə isə ata əsas fiqurdur. Ata nə deyirsə, qanundur. Başqa cür ola bilməz.

Atasını itirən, yaxud ondan ayrı qalan adamların həyatı bu ağrıyla başlayır. Zaman-zaman o sancını üzərində hiss edər və onu gözlərində daşıyarlar.

Mən iki yazıçının bu ağrını daha acımasızca yaşadığını oxumuşdum.

Biri Nabokovdur...

O biri Yaşar Kamal...

Deyirlər e, hansı yazıçının taleyinə acıyırsan?

Mən hər ikisini deyərdim.

Nabokov haqda illər əvvəl oxumuşdum:

"1922-ci ildə Vladimirin həyatında ağır itki baş verir. Atası mühacirət iclaslarından birində özünü qabağa verib, tanınmış demokrat Pavel Nikolayeviç Milyukovu monarxist gülləsindən qorumağa çalışarkən öldürülür. Başqa versiyalara görə bu, monarxist yox, faşist gülləsi olur. Bu hadisədən sonra Nabokov mənəvi sarsıntı keçirir. Sonrakı illərdə o nümayişkaranə şəkildə ateist olduğunu bəyan edir."

Yəqin, Nabokovda bu sarsıntı daha dərinlərə işləyib və o faciədən ədəbiyyat yaradıb.

Yaşar Kamal hələ 5 yaşında olarkən atasının məsciddə öldürülməsinə şahid olub. Balaca uşaq, məscid və atasının gözü qabağında öldürülməsi... Özü də qan davası üstündə. Ümumiyyətlə, Yaşar Kamalın həyatı faciələrlə doludur. Hansısa romanında yazmışdı ki, Anadoluda quş ovçuları varmış, onlar quşları ovlayıb qəfəsə salır, sonra onu bazara gətirirlərmiş. Bazarda kimlərsə pul verib qəfəsdəki quşları azad eləyirmiş. Yəni quşların xilası kiminsə mərhəməti hesabına olurmuş.

Mən Yaşar Kamal haqda sənədli filmə baxanda beynimdə xərçəng kimi bircə səhnə qalmışdı: balaca uşağın atasının öldürüldüyünü görməsi...

Atasız, atası ilə problemi olan, yaxud atasını heç görməyən uşaqlar.

Onların gözləri bir başqa cür baxar.

Bir başqa cür olarlar o uşaqlar.

Hamısının içində tərk edilmək qorxusu.

Kiməsə uduzmaq qorxusu.

Hərdən atalar belə şeylər edirlər: ölürlər və uşaqlarının gözlərinə əbədi kədər qondurarlar.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Brilliant əl” filminin aktrisası evində ölü tapıldı
16:45 12 Aprel 2021
Məşhur aktyor vəfat etdi
16:11 12 Aprel 2021
Kafkanın “Seçilmiş əsərləri” nəşr olunub
15:30 12 Aprel 2021
Nizami Gəncəvi haqda monoqrafiya nəşr edilib
14:50 12 Aprel 2021
17 yaşında Bakı meri ilə eşq yaşadı, 8 il həbs yatdı, rus qəbiristanlığında basdırıldı – Şalvar geyinən ilk azərbaycanlı qadın
14:22 12 Aprel 2021
Arzuları güllələnən uşaqlar – Yeni şeirlər
13:30 12 Aprel 2021
Azərbaycanlı şairə ağır itki üz verib
12:45 12 Aprel 2021
Kişilərdən çox qadınlara baxan qadın - Güneldən qısa hekayə
12:14 12 Aprel 2021
Niyaməddin Musayev xəstəxanaya yerləşdirildi
11:38 12 Aprel 2021
“Bəşir gəlir” meyxanasına əsəbləşən saxtakarlar
11:30 12 Aprel 2021
Ölüm şeirləri ilə ömür sürən Xalq şairi - Gənc yazar Ramiz Rövşəni sərt tənqid etdi
10:57 12 Aprel 2021
Xalq rəsamımız Türkiyə televiziyasında
10:23 12 Aprel 2021
Entoni Hopkins BAFTA mükafatına layiq görüldü
09:45 12 Aprel 2021
Üçrəngli bayraq niyə ilk dəfə ingilis generalın qarşısında dalğalandı? – Tariximizin “Qara Kitab”ı - Yeni layihə
09:01 12 Aprel 2021
"Yeddi oğul istərəm" filminə çəkildiyinə görə peşman olub ağlayan Xalq artisti - Maraqlı faktlar
10:30 11 Aprel 2021
Rejissorumuzun filmləri beynəlxalq festivalda nümayiş olunacaq
17:01 10 Aprel 2021
Ax tı maşennik - Haqverdiyevin hekayəsi
16:39 10 Aprel 2021
Tbilisidə Nəriman Nərimanovun kitabı təqdim olundu - Foto
15:28 10 Aprel 2021
Leyla Əliyevanın kitabı təqdim olundu - Foto
14:19 10 Aprel 2021
Qürbətdə ayağım torpaqda ağlar - Azad Yaşardan yeni şeirlər
13:34 10 Aprel 2021