writer1

Ağalar Qut

Məqalə sayı

13
clock10:54 calendar-gray 13 Yanvar 2021 view-gray1016 dəfə oxunub
view-gray1016 dəfə oxunub

Avropa qocaları niyə sevmir?

“Gənclərə yol açmaq lazımdır”, “gənclər həmişə haqlıdır”, “qocalar çəkilməli, gənclər gəlməlidir”, “mən gənclərdən öyrənirəm”, “get, nəvələrinlə oyna” kimi fikirlər keçmişi cahillik, dəyərsiz və gərəksiz hesab edən maarif filosofiyası ilə (yəni, modernizm ilə) yaranmış, dəbə mindirilmiş, əzbərlənmiş və bütün tarixə, irsə, mövcud olana qarşı çevrilmiş mövqedir.

Bu, “yeni tapıntıların hamısı keçmişin irsindən yaxşıdır”, deməkdir. Bu, maarifçiliyin, daha doğrusu, pozitivizmin tərəqqi edən tarix anlayışıdır (yəni, tarix guya zəruri olaraq daha yaxşıya, daha üstünə sarı gedir, guya daim üzü yuxarı qalxır).

Maarifçilik gənclikçilik deməkdir. “Atalar və oğullar” problemi, atalarına qarşı satqınlıq edən Pavlik Morozov fenomeni və s. hamısı maarifçiliyin gətirdiyi görkəzməliklər idi. Ümumiyyətlə, yaşlı-gənc, qoca-cavan qarşıdurması tamamilə sünidir, bizim kulturamıza və dünyagörüşümüzə də ziddir və Avropa maarifçiliyindən sonra yaranmış, bizə də sovet dövründə yeridilmişdir. Maarif filosofiası gənclikçilik yolunu onun üçün tutmuş idi və tutmuşdur ki, bu dünyagörüş yeni doğulan, keçmişi, irsi, mirası olmayan Avropada yaranmışdı. Bu səbəbdən də gənclərə üstünlük verirdi və verir.

Avropa universitetləri 30-40 yaşlı “full professor”larla doludur. Və onların çoxu alim yox, sadəcə olaraq, cəld və cahil elm bürokratlarıdırlar. Qərbin “keçmiş”i yoxdur deyə, ancaq “gələcəy”ə (və gəncliyə) fokuslanır. Avropanın zəhləsi gedir özünə aid edə bilmədiyi qədim xalqlardan və qədim kulturalardan, yəni İsa peyğəmbərdən qabaq yaranmış özgələrdən.

Yaradıcılıq yaxşıdır, amma qoruyuculuq (mühafizəkarlıq) da qətiyyən pis deyildir. Pis olan – heç nəyi qorumadan hər şeyi yenidən yaratmaq maarifçiliyidir. Nitsşe nihilizmi Kant maarifçiliyinin birbaşa nəticəsi idi. Gənclər qoruyucu olanda möhtəşəm olurlar – eynilə bizim ordumuzun gənc əsgərləri kimi, tariximizi, dilimizin dərinliklərini öyrənən gənclər kimi və s. Yaşlılar isə yaradıcı olanda möhtəşəm olurlar.

Yaşlı-gənc tarazlığının pozulması keçmiş-gələcək tarazlığını pozur. Bizdə həmişə bu izah hakim olub ki, sovet dövründə keçmiş irsi silmək rus imperializminin yerlərdəki arzusu idi. Halbuki, inqilab ideyasının özü, “keçmişin qalıqlarıyla mübarizə” siyasətinin özü rusun, bolşeviklərin, kommunistlərin yox, birbaşa avropalı maarifçiliyin tələbi idi.

“Dünyanı çox cürə yozdular, indi onu dəyişdirmək lazımdır” deyən Marks-ın yanaşması birbaşa maarifçiliyin (modernizmin) yetirməsi idi. Əgər yaşlılar mühafizəkardırlarsa və mühafizəkarlıq da pisdirsə, onda gənclər də çox dağıdıcıdırlar, şöhrətpərəstdirlər.

Yaşlı Aristotel "Avesta"nı əsla yandırtmazdı, amma şagirdi, 20-30 yaşlı o lənətli İskəndər yandırtdı.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Xalça şərqisi – Rafiq Tağının hekayəsi
21:01 05 Avqust 2021
Mirzə Cəlilin nəvəsi Fransadakı səfirliyimizdə olub
18:54 05 Avqust 2021
Qəbələ Musiqi Festivalı başa çatdı
18:14 05 Avqust 2021
Yaxınları Rafiq Tağını ziyarət etdi - Foto
18:07 05 Avqust 2021
Tanınmış yazıçı ilə görüş keçiriləcək
17:30 05 Avqust 2021
Axına qarşı üzmədən nəyəsə nail olmaq qeyri-mümkündür
17:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda etdiyi bu rəqsə görə Rafet El Romanı topa tutdular - Video
16:14 05 Avqust 2021
Rafiq Tağının qardaşı: “Anam qətlə yetirildiyini bilmirdi, ona qurban demişdi” – Müsahibə
15:21 05 Avqust 2021
Yaponiyada alovlanan olimpiya məşəli və Türkiyədəki meşə yanğınları
14:43 05 Avqust 2021
Nobelli şair məhkəməni uddu
14:01 05 Avqust 2021
"Çocuklar duymasın"ın Havuçu yanğınsöndürənlərə qoşuldu - Fotolar
13:12 05 Avqust 2021
Başı kəsilən Sevinci necə xilas edə bilərdik?
12:26 05 Avqust 2021
Əri evə başqa qadın gətirdi, efirə çıxarmaq üçün ona əxlaqsız təkliflər etdilər, iki uşağıyla ac-susuz qaldı – Səfil həyatı yaşayan xanəndəmiz
12:02 05 Avqust 2021
Flora Kərimovanı hədəfə alanların əsl siması – Sevda yazır...
11:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda yeni musiqi aləti yaradıldı - Foto
10:31 05 Avqust 2021
44 müəllifdən 44 ən yaxşı hekayə - Yeni layihə
10:01 05 Avqust 2021
Kosmik raketlərdən bəhs edən peyğəmbər hədisi – Zamin yazır...
09:00 05 Avqust 2021
Xalq artisti Rafiq Hüseynovun film kimi həyatı - Maraqlı faktlar
21:00 04 Avqust 2021
Amerikalı vokalçının “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
18:45 04 Avqust 2021
Yanğın “Rəcəb İvedik”in evinə yaxınlaşdı – Qalmaqal düşdü
18:01 04 Avqust 2021