news-inner
clock10:40 calendar-gray 06 Yanvar 2021 view-gray1386 dəfə oxunub
view-gray1386 dəfə oxunub

Nizami Gəncəvini Afət Fərmanqızından necə qoruyaq - Ayxan yazır...

İlin böyük bir ədəbiyyat adamının adı ilə bağlı olması çox çox gözəl hadisədir. 2019-cu il Nəsimi ili olmuşdu. İndi də nəinki Azərbaycanın, Şərqin ən böyük siması Nizami Gəncəvi ilə ili adlandırmaq gözəl təşəbbüsdür.

Amma bu nəcib təşəbbüsün içərisində də yadımıza dərdlərimiz düşür. Azərbaycanda illərdir nəşriyyat sistemi yox dərəcəsindədir. Ədəbiyyatdan, kitabdan qazanc əldə etmək qeyri-mümkün hala çevrilib. Bir-iki mətbu orqanın fəaliyyəti də problemin həll olunması üçün yetərli deyil.

Nəşriyyat yoxdur bizdə, mətbəə var. Ən yüksək tiraj 1000-dir. Dünyanın heç bir yerində adı nəşriyyat olan yer özünə sığışdırmaz ki, 1000 nüsxə kitab çıxarsın. Bu, yazıçını dolamaqdı, onu ciddiyə almamaqdır. Dünyada da bu cür nəşriyyatlar var, deyim biləsiniz. Onlar da bu qaydada işləyirlər: pulunu ver, əsərini çap edim. Vəssalam. Özü də bu nəşriyyatlar həvəskar yazıçılar üçündür. Ürəyindən keçib nəsə yazmısan və pulun da var, aparıb çap etmisən. Bu qədər sadə.

Peşəkar müstəvidə bu cür diletant söhbətlər yoxdur. Yazıçı ilə nəşriyyat arasında müqavilə bağlanır, yazıçıya qonorar verilir və üstəlik satışdan gələn gəlirdən də faiz gəlir üstünə. Bax bu olur nəşriyyat sistemi. Bizdə buna az-maz uyan “Teas-Press”dir. Qalanları həvəskar üsulla kitab çıxardan mətbəələrdir.

Belə bir fərəhsiz, heç bir gəlir gəlməyən yerdə yazıçının kitab çıxarması sadəlövhlük olardı. Ya sən dost-tanışı nəzərdə tutub kitab çıxarırsan, ya da yazdığının it-bat olmaması üçün. Başqa açıqlaması yoxdu bunun. Yoxsa qonorar almadığın, heç kimin oxumadığı kitabı niyə çıxardasan?

Üç-beş gənc yazar da kitablarını özü qoltuğuna vurub satır, azca sərmayəylə xoşbəxt olur. Bax günümüzün ədəbiyyat reallığı budur. Bu reallığı görməyənlər də yazıçıların qaz vurub qazan doldurduğunu zənn edir.

Çoxu da düşünür ki, yazıçının kitabı satılmırsa, demək, o yaxşı yazmır. Bu söhbətin bir yanıyla razıyam. Düzdü, yaza bilməyənlərin kitabları niyə satılsın? Ancaq yaza bilən və bunu çox yaxşı bacaran yazarların kitabları da satılmır axı. Səbəb sadədir: nəşriyyat, kitab satış şəbəkəsi yoxdur.

Kitabı təbliğ edən nəşriyyat var ki, kitab da satılsın? Yazıçının kitabını Allah umuduna buraxan naşir elə də deyir ki, kitab satılmır, guya kitabın satılmağı üçün lazım olan bütün resursları sınaqdan keçirib.

Kitab şəbəkəsinin olmadığı müddətcə kitab çıxaran yazıçı kənardan gülünc görünəcək. Çünki bizdə bazara işləyən, detektiv tipli kitablar yazanlardan savayı peşəkar yazıçı yoxdur. Hamısı həvəskardır. Dünyanın gözüylə deyirəm bunu.

Tutalım, xaricdən biri gəlsə və bir yazıçımıza desə ki, qardaş, tiraj nə qədərdir. Bizim qardaş da ağzını büzə-büzə, küskün-küskün qayıdıb desə ki, 200, artıq xaricdən gələnə hər şey aydın olacaq.

Uzun-uzadı yazmadan sadalayaq:

Bizdə nəşriyyat yoxdur!

Kitab şəbəkəsi yoxdur!

Rayonlarda mədəni ab-hava yoxdur!

Yazıçı kitabdan qazanc əldə etmir!

Müsabiqələr yoxdur!

Olsa da çox az və sönükdür.

Xarici dillərə tərcümə olunmaq yoxdur! Olsa da ya çox lazımsızlar olunur, ya da çox zəif edilir!

Dünyaya çıxışımızı təmin edən heç bir qurum yoxdur!

Və s...

Heç olmasa Nizami Gəncəvi ilində bu sadaladıqlarımın reallaşacağını düşünürəm.

Yazıçılar kitablarından qazanc əldə etmir. Bu sorun həll olunarsa, o zaman yazıçı öz yazdığı ilə dolanacaq.

Daha sonra Nizami Gəncəvi adına böyük bir mükafat təsis etmək və ilin ən yaxşı ədəbi mətnlərinə vermək olar. Tutaq ki qonşu Gürcüstanda Saba adlı mükafat var və hər il ən yaxşı mətnləri pul mükafatıyla təltif edir.

Eyni zamanda, “Nizami Gəncəvi beynəlxalq mükafatı”nı təsis etmək olar. Dünyanın hazırda ən yaxşı yazıçılarından birinə o mükafatı vermək və o şəxsi (tutalım Etqar Keret) ölkəmizə dəvət etmək olar.

Yəni, ədəbiyyat, kitab adına səmərəli işlər görmək mümkündür.

2019-cu il Nəsimi ili oldu. Ara-sıra yalan-yarğan müsabiqələr filan gözə dəydi. Amma bütün il Afət Fərmanqızının mahnısı ilə yadda qaldı. Bizim dərdimizi həll edən heç nə olmadı.

Ümid edirəm, bu il heç olmasa mədəniyyət adına lazımlı işlər görüləcək.

Heç bir təmənna güdmədən, sırf sənət eşqinə.

Gözləyək...

news-inner-user
Ayxan Ayvaz

513 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Tanınmış aktrisa vəfat etdi
17:44 13 May 2021
Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021