writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

524
clock11:03 calendar-gray 23 Noyabr 2020 view-gray7673 dəfə oxunub
view-gray7673 dəfə oxunub

Maşınla qovaladığımız erməni qız

Kulis.az Ayxan Ayvazın “Gördüyüm ermənilər” yazısını təqdim edir.

Tiflisdə yaşadığımız vaxtlar idi. Atamla bazara getmişdik. Mən onda çox balacaydım. Bazar tünlükdü, qışqır-bağır, malını satmaq üçün dəridən-qabıqdan çıxan adamlar və atamla mənim yorğun-arğın yerişimiz.

Anam olsa, daha çox yorulardıq. Bazarı elədən-belə, belədən-elə gəzər, bütün satıcılarla danışar, qiyməti öldürməyə çalışar və öz istədiyini əldə etməyənə qədər hər yerə baxardı. Yaxşı ki, atam elə deyildi. Kişilər bazarlığı sevmir axı. Atam da bütün kişilər kimi əlinə nə keçdi alır, satıcılarla çənə-boğaz olmur, qiymət öldürmürdü.

Axır-axırda ürəyim mandalin istədi. Atam dedi, alaq da, nə çətin bir şey var? Biz mandarin yeşiklərinin qalaqlandığı yerə çatıb nəfəsimizi dərdik. Atam satıcıyla danışdı və elə ki satıcı ağzını açdı, o saat əlinə aldığı mandalini yerinə qoyub mənə sərt şəkildə dedi:

“Getdik”.

Sən demə, satıcı erməniymiş və o vaxtlar da müharibə təzəcə başlamışdı. Atam bu səbəbdən ondan bir şey almaq istəmirdi.

- Mənim nə günahım? – erməni satıcı dil tökürdü.

Atam sakitcə getdi və üzündəki ifadədən bunları oxudum: “Hamınız günahkarsınız”.

***

Rusiyaya getmişdim, bibimgilə. Bibimoğlu təzə maşın almışdı, hər gün onu sürməkdən özünü saxlaya bilmirdi. Mən də ona qoşulur, bütün günü balaca şəhəri gəzib, təzədən evə qayıdırdıq.

Maşınla gəzdiyimiz günlərin birində maraqlı bir hadisə yaşandı. Bibimoğlu rusdilliydi, təzə-təzə bizim dili öyrənməyə girişmiş, üstəlik türk müğənnilərinə qulaq asmağa başlamışdı. Mən də o vaxt Sezen Aksunun diskini gətirmişdim. Maşında gedirdik, Sezen Aksu da bir yandan içimizi dağıdırdı. İşıqforda bibimoğlu saxladı.

Qarşımızdan bir qız keçdi və əliylə mahnının gözəlliyini bildirmək üçün əla işarəsi elədi.

- Ermənidir. – dedi bibim oğlu və birdən onun üstünə maşını sürdü. Qız hürküb geri çəkildi. Nə olduğunu anlamadan qaçmağa başladı.

Bibimoğlu gülümsündü:

- Onlar adam deyil.

***

Başqa bir gün məclisdə təsadüfən iki erməni peyda oldu. Özümü pis hiss eləyirdim, durub getmək üçün bəhanə axtarırdım. Məclisdə yunanlar da vardı, ruslar da. Bibimoğlu da məni qoyub harasa getmişdi.

Birdən dişimdən dəhşətli ağrı qopdu. Özümə yer tapa bilmirdim. Ermənilər dedi:

- Bizə görə narahatsan? Biz burda böyümüşük. Buralıyıq.

Dişimə işarə elədim:

- Bərk ağrıyır.

- Vallah, biz bilirik ki, ora sizin torpaqlardı.

Yenə dişimi göstərdim, xeyri olmadı. Ermənilər bir əldən üyüdür, özlərinin günahsızlığını sübut eləmək üçün dastan açıb baş-beyin aparırdılar.

Axırda məclisi tərk elədim. Durub arxamca da gəldilər. Əsəbiləşib dedim:

- Dişim ağrıyır. Məni rahat buraxın!

***

Erməni xalq deyil əslində, düşüncə tərzidir. İçində o düşüncəni daşıyan biri faşistdir, qaniçəndir. Əslində, onları məhv edən bu xəstə təfəkkürdür. O gün bir tarixçilərinin müsahibəsini oxudum. Deyir, biz harda kilsə gördük, oranı öz torpaqlarımız adlandırdıq. Yəni, bu qədər məzmunsuz və komikdirlər.

Şərif Ağayar yazır: “Erməni təkcə millətin deyil, həm də təhlükəli bir düşüncənin adıdır. Ermənini söyənlər xalqdan çox o düşüncəni söyür, zənnimcə... Və düşmən də olsa etiraf edək, erməniçilik hamıdan artıq erməni xalqına ziyan vurur. Bu gün o ziyan zərbəyə çevrilib başlarında partlayır. Bax dünyanın və Ermənistanın bilmədiyi, bilmək istəmədiyi gerçəklik budur”.

Onlara qarşı münasibətimizin dəyişməməsi də buna görədir. Ermənilər yaxşı qonşu olmadılar: yediyi qaba tüpürdülər, özlərinə əl qatıb “bura bizimdir” dedilər. Təəssüf ki, bu düşüncə çoxlu facilələrə səbəb oldu. Əslində bizim də nifrətimiz bu səbəbdəndir: olanları unuda bilməmək.

Ermənilərin öz torpaqları zənn etdiyi yerlərdən çıxıb gedərkən hər şeyi dağıtmaları, yandırmaları da bayaq dediyim düşüncə tərzinin məhsuludur.

Biz o yerləri tərk edəndə ya bir ovuc torpaq götürüb getdik, ya sazımızı, ya oyuncağımızı apardıq özümüzlə. Onlar isə unitazlarını. Biz gedərkən içimizdə bir nisgil vardı. Onlar gedərkən isə cığallıq eləyirdilər.

Biz öz torpağımızdan çıxırdıq və o torpaqlara qayıdacağımızı bilirdik. Ona görə evin açarını atmamışdıq, o yerləri unutmamışdıq.

İnsan torpağa, təbiətə münasibətə görə seçilir. “Fəryad” filmində evi yandırmaq istəyən qəhrəman uşağın ağladığını görüb bu qərarından vaz keçir. Ermənilər də onun bu addımına çaşıb qalırlar.

Biz heç vaxt onlar kimi olmadıq.

Ola da bilməyəcəyik.

Çünki biz haqlıyıq.

Haqlı olan tərəf heç vaxt namərdlik eləmir.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Qonşuda bir gözəl vardı... - Ramiz Əzizbəylinin şeirləri
11:01 13 İyun 2021
Azad Qaradərəlinin yeni kitabı çap olundu
18:30 12 İyun 2021
Məşhur aktrisalar eyni filmdə
17:23 12 İyun 2021
Filmi qorxudan başqa ölkədə çəkdilər: Ölüm fətvası verilən yazıçının romanı necə ekranlaşdı?
16:30 12 İyun 2021
Bu roman yazılmalı deyildi – Seymur öz romanından yazır...
15:40 12 İyun 2021
Aleksandr Sokurov yeni filmindən danışdı
14:20 12 İyun 2021
Ramil Əhmədin Orxan Pamukla bağlı kitabı çap olundu
12:55 12 İyun 2021
İsa Hüseynovun qızı: “Uşaqları olmadığı üçün anamı ondan boşatdırmaq istəyirmişlər” - Müsahibə
12:30 12 İyun 2021
Məşhur filmin ikinci adı bəlli oldu
11:39 12 İyun 2021
Respublika Gənclər Kitabxanası Belinskiyə həsr olunmuş silsilə materiallar hazırlayıb
10:12 12 İyun 2021
“Almanı atdım xarala” mahnısındakı gizli məna nədir? – Unudulmaz mahnılar
09:03 12 İyun 2021
Kamal Abdullaya "Şərəf" ordeni təqdim edildi
18:42 11 İyun 2021
Nizami haqda yeni monoqrafiya - Rus dilində
18:01 11 İyun 2021
Atası anasını öldürməsin deyə, evdəki bıçaqları gizləyən qızcığaz
17:25 11 İyun 2021
Vaqif Səmədoğlu medalı sahiblərinə təqdim edildi
16:44 11 İyun 2021
Mikayıl Müşfiqə aid olduğu bildirilən qalıqlarla bağlı araşdırmaya fasilə verildi
16:02 11 İyun 2021
Xəyanət etməyən azərbaycanlı kişilərin problemi
15:14 11 İyun 2021
Rejissorumuz beynəlxalq mükafat aldı
14:36 11 İyun 2021
Atamı öldürən səbəb - Alpay Azər yazır
13:45 11 İyun 2021
Bu gün Kulisdə premyeradır – Qaçırmayın!
13:01 11 İyun 2021