writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

527
clock12:03 calendar-gray 11 Sentyabr 2020 view-gray4329 dəfə oxunub
view-gray4329 dəfə oxunub

Çingiz Abdullayevin Azərbaycan yanlışı

Çingiz Abdullayev rus dilini və rus sektorunu müdafiə edən fikirlərlə çıxış edib, deyib ki, bu dil bizim intellektual səviyyəmizi göstərir.

Azərbaycanda rus dilli mövzusu həmişə aktual olub. Bu dildə danışanlar, bu dili bilənlər həmişə digərlərindən üstün sayılıb. Hətta elmi və fəlsəfi kitablar da rusca olduğundan məcburən bu dili öyrənmişik.

Mən özüm də rus dilində təhsil almışam, bu dilin necə böyük ərazilərə yayıldığının praktiki şahidi olmuşam.

Rus dili bizdə həqiqətən də intellektuallığın şərti sayılır. Çünki əsas kitablar bu dildə qarşımıza çıxıb. Ya da dünya ədəbiyyatının əksər əsərləri orijinaldan yox, ruscadan tərcümə olunub. Bu mənada rus dili bizə dünyaya çıxmaq şansı qazandırıb. Biz bu dil sayəsində oxumuş və dünyanı tanımışıq.

İndi isə dövr dəyişib. Çingiz Abdullayev çox yox 20 il əvvəl bu sözləri desəydi, normal qarşılanardı. İndi isə dünyada rus dili aparıcı deyil, ingilis dili hər yerdə üstündür. Bütün beynəlxalq konfranslar, müsabiqələr, görüşlər və s. ingilis dilində aparılır. İngilis dilini bilmək bu gün intellektuallığın ən əsas göstəricilərindən biridir.

Problem ondadır ki, biz rus dilini məişətimizdən çıxara bilmirik. Zaman-zaman türk serialları, türk yazıçıları ilə tanış olduq və uşaqlarımız bu dildə danışmağa başladılar. Ancaq rus dili yenə də adda-budda məişətimizdə işləndi. Hətta elə sözlər var ki, o sözləri indi də rusca deyirik.

Dil bilmək insanın bilgisinin keyfiyyətini göstərir. Neçə dil bilirsənsə, o qədər insansan. Bir dil bilirsənsə, bir insansan. 10 dil bilirsənsə, 10 insansan. Yəni dil bilmək möhtəşəm bir şeydir, səni dünyayla birbaşa tanış edən ən mühüm amildir.

Bir də var, hansısa dilə məxsus olmaq. Tutalım, elə yazıçılar var, onlar yazdıqları dilə məxsusdurlar. Məsələn, Nabokov. Mən onu ingilis ədəbiyyatına aid edirəm. Çünki Nabokov bu dildə üslubun ustası olub. Ona görə də bu dilin xəritəsini genişləndirib. Halbuki, əslən rusdur və ilkin əsərlərini rus dilində yazıb. Amma tutalım, Çingiz Aytmatov rus ədəbiyyatı sayılmaz. Onun mövzuları qırğız türklərinin ağrılarını ifadə edir. Siyahını uzatmaq da olar. Ancaq məncə, söhbətimizin mustafasına çatdıq.

Demək istədiyim odur ki, Çingiz Abdullayev Azərbaycan dilində bildiyini iddia etsə də, Azərbaycan dilinə məxsus deyil. Onun əsərləri də bunu təsdiq edir. Çingiz Abdullayev rus dilinin hadisəsidir. Hadisə deyəndə gözünüzdə böyütməyin. Sadəcə rus dilində yazan çoxsaylı yazıçılardan biridir. Çingiz bəy Azərbaycan dilinin incəliklərinə vara bilmir və ona görə də bizim coğrafiyanın ağrılarını ifadə etməkdə çətinlik çəkir. Rus sektoru söhbətini ortaya atır. Halbuki rus sektoru tarixə qovuşub. Öyrənmək istəyən onsuz da öyrənir. Bunun üçün sektorun olub-olmaması önəmli deyil.

Bizdə Slavyan Universiteti də var. Tək rus deyil, bütün dilləri öyrədir.

Arzu edərdim ki, bizdə rus dilindən savayı digər aparıcı dillərin də bazası yaradılsın. Bu dillərdə bilən peşəkarlar yetişdirilsin. Dünyanın ən ciddi elmi, fəlsəfi, bədii əsərləri orijinaldan tərcümə olunsun. Elə olsun ki, biz rus dilindəki kitablara ehtiyac duymayaq.

Sözümdən elə çıxmasın ki, rus dilinə qarşıyam. Xeyr. Mən sadəcə başqa dillərin də bizim məişətimizə daxil olmasını istəyirəm.

Və ən əsası...

Azərbaycan dili bu böyük dillər arasında qalmasın, böyüsün və öz qəlibindən çıxıb daha da gözəl şəkil alsın.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Kəramət Böyükçölün yeni romanı çıxdı - Foto
12:08 18 İyun 2021
Van Dammı bezdirən azərbaycanlı qohumları
11:34 18 İyun 2021
Nobel mükafatçısı intim konsert verəcək – İlk dəfə
11:09 18 İyun 2021
Seymur Baycandan yeni kitab
10:42 18 İyun 2021
Nura Surinin oğlu qəzaya düşdü - Foto
10:09 18 İyun 2021
Rəşad Məcidin “Qələmsiz yazılanlar”ı rusca çap olundu
09:42 18 İyun 2021
O gündən Bəşər dayı qızını evə qıfılladı – Bircə yazır...
09:00 18 İyun 2021
Nazirlik ədəbiyyat müsabiqəsinin qaliblərini mükafatlandırdı
01:24 18 İyun 2021
Qadınlar sevmək üçündür, başa düşmək üçün yox - Sevgi haqqında qəribə aforizmlər
21:02 17 İyun 2021
Məşhur aktyor yeni seriala çəkilir
18:50 17 İyun 2021
Atası başını qırxıb oğlan kimi böyütdü: İki dahi bəstəkarımızın evlilik təklif etdiyi “yaralı turac” - Video
18:33 17 İyun 2021
Orxan Saffarinin ilk kitabı nəşr olundu - Foto
18:14 17 İyun 2021
Çingiz Abdullayevə AYB-də yeni vəzifə tapşırıldı - Eksklüziv
17:47 17 İyun 2021
Buqələmun gecə rəngini dəyişmir - Kino tariximizdə ilkə imza atan film
17:01 17 İyun 2021
Məşhur hind aktyor vəfat etdi
16:17 17 İyun 2021
Başını dik tut, mən şəhid oldum
15:29 17 İyun 2021
Nizaminin sözlərinə bəstələnmiş musiqi albomu buraxıldı
14:40 17 İyun 2021
Azərbaycanlı ifaçı beynəlxalq müsabiqənin Qran-Pri mükafatına layiq görüldü
13:52 17 İyun 2021
Van Dammın azərbaycanlı gəlini kimdir? – Dosye - Fotolar
13:08 17 İyun 2021
Yazıçılar İttifaqından qovuldu, peyğəmbərə görə ölüm fətvası verildi, küçədə qətlə yetirildi – Necə öldürüləcəyini öncədən yazan yazıçımız
12:45 17 İyun 2021