writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

457
clock12:03 calendar-gray 11 Sentyabr 2020 view-gray3227 dəfə oxunub
view-gray3227 dəfə oxunub

Çingiz Abdullayevin Azərbaycan yanlışı

Çingiz Abdullayev rus dilini və rus sektorunu müdafiə edən fikirlərlə çıxış edib, deyib ki, bu dil bizim intellektual səviyyəmizi göstərir.

Azərbaycanda rus dilli mövzusu həmişə aktual olub. Bu dildə danışanlar, bu dili bilənlər həmişə digərlərindən üstün sayılıb. Hətta elmi və fəlsəfi kitablar da rusca olduğundan məcburən bu dili öyrənmişik.

Mən özüm də rus dilində təhsil almışam, bu dilin necə böyük ərazilərə yayıldığının praktiki şahidi olmuşam.

Rus dili bizdə həqiqətən də intellektuallığın şərti sayılır. Çünki əsas kitablar bu dildə qarşımıza çıxıb. Ya da dünya ədəbiyyatının əksər əsərləri orijinaldan yox, ruscadan tərcümə olunub. Bu mənada rus dili bizə dünyaya çıxmaq şansı qazandırıb. Biz bu dil sayəsində oxumuş və dünyanı tanımışıq.

İndi isə dövr dəyişib. Çingiz Abdullayev çox yox 20 il əvvəl bu sözləri desəydi, normal qarşılanardı. İndi isə dünyada rus dili aparıcı deyil, ingilis dili hər yerdə üstündür. Bütün beynəlxalq konfranslar, müsabiqələr, görüşlər və s. ingilis dilində aparılır. İngilis dilini bilmək bu gün intellektuallığın ən əsas göstəricilərindən biridir.

Problem ondadır ki, biz rus dilini məişətimizdən çıxara bilmirik. Zaman-zaman türk serialları, türk yazıçıları ilə tanış olduq və uşaqlarımız bu dildə danışmağa başladılar. Ancaq rus dili yenə də adda-budda məişətimizdə işləndi. Hətta elə sözlər var ki, o sözləri indi də rusca deyirik.

Dil bilmək insanın bilgisinin keyfiyyətini göstərir. Neçə dil bilirsənsə, o qədər insansan. Bir dil bilirsənsə, bir insansan. 10 dil bilirsənsə, 10 insansan. Yəni dil bilmək möhtəşəm bir şeydir, səni dünyayla birbaşa tanış edən ən mühüm amildir.

Bir də var, hansısa dilə məxsus olmaq. Tutalım, elə yazıçılar var, onlar yazdıqları dilə məxsusdurlar. Məsələn, Nabokov. Mən onu ingilis ədəbiyyatına aid edirəm. Çünki Nabokov bu dildə üslubun ustası olub. Ona görə də bu dilin xəritəsini genişləndirib. Halbuki, əslən rusdur və ilkin əsərlərini rus dilində yazıb. Amma tutalım, Çingiz Aytmatov rus ədəbiyyatı sayılmaz. Onun mövzuları qırğız türklərinin ağrılarını ifadə edir. Siyahını uzatmaq da olar. Ancaq məncə, söhbətimizin mustafasına çatdıq.

Demək istədiyim odur ki, Çingiz Abdullayev Azərbaycan dilində bildiyini iddia etsə də, Azərbaycan dilinə məxsus deyil. Onun əsərləri də bunu təsdiq edir. Çingiz Abdullayev rus dilinin hadisəsidir. Hadisə deyəndə gözünüzdə böyütməyin. Sadəcə rus dilində yazan çoxsaylı yazıçılardan biridir. Çingiz bəy Azərbaycan dilinin incəliklərinə vara bilmir və ona görə də bizim coğrafiyanın ağrılarını ifadə etməkdə çətinlik çəkir. Rus sektoru söhbətini ortaya atır. Halbuki rus sektoru tarixə qovuşub. Öyrənmək istəyən onsuz da öyrənir. Bunun üçün sektorun olub-olmaması önəmli deyil.

Bizdə Slavyan Universiteti də var. Tək rus deyil, bütün dilləri öyrədir.

Arzu edərdim ki, bizdə rus dilindən savayı digər aparıcı dillərin də bazası yaradılsın. Bu dillərdə bilən peşəkarlar yetişdirilsin. Dünyanın ən ciddi elmi, fəlsəfi, bədii əsərləri orijinaldan tərcümə olunsun. Elə olsun ki, biz rus dilindəki kitablara ehtiyac duymayaq.

Sözümdən elə çıxmasın ki, rus dilinə qarşıyam. Xeyr. Mən sadəcə başqa dillərin də bizim məişətimizə daxil olmasını istəyirəm.

Və ən əsası...

Azərbaycan dili bu böyük dillər arasında qalmasın, böyüsün və öz qəlibindən çıxıb daha da gözəl şəkil alsın.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bu yazıçılar müharibədə iştirak ediblər - Siyahı
21:01 28 Sentyabr 2020
Yazıçılar Birliyi bəyanat yaydı
18:16 28 Sentyabr 2020
Gənc şair hərbi xidmətə yola düşür
17:40 28 Sentyabr 2020
Özfəaliyyətimiz elə bu qədərmiş - Akif Əli yazır...
17:00 28 Sentyabr 2020
Svetlana Aleksiyeviç ölkəsini tərk etdi
16:30 28 Sentyabr 2020
Qarabağa həsr olunan klip çəkildi - Video
15:50 28 Sentyabr 2020
Ceylanın yeni filmi nədən bəhs edir? – Detallar
14:57 28 Sentyabr 2020
"Vəziyyət həqiqətən ciddidir" - Yazıçılar hərbi əməliyyatlardan danışdı
14:04 28 Sentyabr 2020
Cəbrayıla gedən yol
13:03 28 Sentyabr 2020
Fred Asifin Ala Yaquba hirslənməsi, bomba səsindən ürəyi partlayan 3 yaşlı İlkin... - Ağdamda bir gün
12:06 28 Sentyabr 2020
Mir Cəlal Paşayevin məqaləsi Milli Kitabxanaya gətirilib
11:21 28 Sentyabr 2020
Görürəm ki, qəhrəmansan – Günün şeiri
10:40 28 Sentyabr 2020
Xalq yazıçısı: “Yazıçılar Birliyindən çıxmaq lazımdır” – Müsahibə
08:58 28 Sentyabr 2020
Məcnunun “aşiqi-sadiqliyi” şübhə altındadır? - Elçin yazır
16:30 26 Sentyabr 2020
Karantin – kütlənin tənhalığı – Aqşin Yeniseydən yeni şeirlər
15:18 26 Sentyabr 2020
Bəyin atası, nisyə kitab istəyən oxucu, həbsxanadan çıxmış gənc yazar – İmza günündən reportaj
14:57 26 Sentyabr 2020
Məşhur rejissor festivaldan qovuldu
13:21 26 Sentyabr 2020
Ağlını itirib, dəlidi payız - Qazaxda bir ömür...
11:14 26 Sentyabr 2020
Vaşinqtonda Üzeyir Hacıbəyovun anadan olması münasibətilə tədbir keçirildi
10:02 26 Sentyabr 2020
Həmidə Ömərova gürcü aktyorun nəyinə gülürdü? – Məşhur filmin gizlinləri
09:00 26 Sentyabr 2020