writer1

Samirə Əşrəf

Məqalə sayı

197
clock12:51 calendar-gray 05 May 2020 view-gray1493 dəfə oxunub
view-gray1493 dəfə oxunub

Dostunun tabutu ilə layk yığanlar

Ölümlə ilk tanışlığım 5, 6 yaşlarımda olmuşdu. Çox saf idim. Rayonda dayımın mənimlə həmyaşıd qızı ilə palçıqdan "dolma büküb" qonaq gedən vaxtlarımız idi. O vaxtlar hər şey başqa cür idi. Hər halda, indiki yaşdan o dövr elə görsənir.

Evcik-evcikli, qonaq-qaralı günlərin birində bibimin qara şalına bürünüb qonşu qapısına qaçdığını xatırlayıram. Bu qəfil qaçış məni onun ardınca aparmışdı. Qonşuluqdakı Otello deyilən kişigilin həyətinə çatanda aləm bir-birinə qarışmış, ağlaşma səsi ətrafı bürümüşdü. Ortalığa qoyulan cənazənin üzünə tənzif atmışdılar. Bəlkə də bu mənə elə gəlmişdi. Bilmirəm. Güclü sarsıntı yaşamışdım.

Tanış olduğum uzaq yaxın ölümlərin hər birində mən ölümə və dünyasını dəyişənlərə dərin hörmət, ehtiram görmüşəm. O zaman insanlar bir-birlərinə başsağlığı verməyə belə utanıb çəkinirdilər.

Tanıdığım bir qadın var. İki oğlunu bir gündə itirib. Ona Allah oğlanlarına rəhmət etsin deyəndə, çox sarsılır. Hər dəfə dönə-dönə vurğulayır ki, mənə başsağlığı verməyin. Onlar mənim üçün diridirlər. And içəndə də həmişə uşaqlarımın canı haqqı deyir.


Son illər isə insanlar ölümlə bağlı elementar mədəniyyət qaydalarını unudublar. Sosial şəbəkələr bir ovuc içi qədər yaxın olandan sonra insanlar elə bilirlər ki, onlar üçün məhrəm olan hər şeyi küllü halında paylaşa, yaza və bölüşə bilərlər. Halbuki belə deyil. Belə olmamalıdır.

Birinin atası dünyasını dəyişir, yarım saatdan sonra oğul bunun anonsunun sosial şəbəkədə verir.

Necə, hansı ürəklə, hansı rahatlıqla? Keçən il tanış uşaqlardan biri atası can verən vaxtı selfi çəkib Feysbukda paylaşmışdı.

Bir neçə gün keçsə, bu hal əlbəttə ki, hardasa başa düşülən olar.

Amma atanın ölümü ortalıqda olan dəqiqələrdə bunu hansı əhval və çevikliklə etmək olar axı.

Oğulun için-için itirdiyinin mahiyyətinə varması gərəkən bir halda sosial şəbəkələrdə acınacaqlı layklara göz gəzdirməsi hansı düşüncənin məhsuludur?

Bu cür hərəkətləri doğmalarına, dostlarına qarşı edənləri anlamaq olmur. Yəni insanlar bu qədərmi həssaslıqlarını itirib, soyuqqanlı varlığa çevriliblər.

Tolstoy xatirələrinin birində yazır ki, Çexovun can verdiyini eşidəndə bir neçə dəfə ona baş çəkib, onun son anlarını izləyib. Və bunu sırf ədəbiyyat naminə, ölüm faktının necə baş verməsini, insanın son məqamda hansı hisslər yaşamasını müəyyənləşdirməkdən ötrü edib. Amma dahi yazıçı uzun illər sonra bu hərəkətindən peşmanlıq çəkdiyini də etiraf edib.

Ötən günlərdə tanınmış şairə Fərqanə Mehdiyeva amansız xəstəlikdən, xərçəngdən dünyasını dəyişdi. Qarşıma çıxan postlardan görürdüm ki, adamlar Fərqanə xanımla olan şəkillərini tapıb paylaşır, xatirələrini bölüşür.
Məsələnin bu hissəsi haradasa anlaşılandı.

Amma dəfn günü mərhumun ortalığa qoyulmuş tabutunun şəkillərinin çəkilməsi, onların sosial şəbəkədə paylaşılması, yumşaq desək, etik deyil. Mədəniyyətsizlikdir. Dəfnə jurnalist kimi qatılan şəxsləri başa düşürük, amma uzun illərin dostları, həmkarları da eyni şəkli çəkib sosial şəbəkədə paylaşanda insanın içşində bəşəriyyətə qarşı bir ümidsizlik yaranır. Adamların bir-birinə olan hisslərini 200 “like”a dəyişməsi dəhşətlidir.


Rusiyada, Türkiyədə, Amerikada belə edirlər deyib, gözə kül üfürməklə iş düzəlmir, onda belə çıxır ki, bu gün sabah kimin imkanı olsa məscidin yuyat yerinə gedib, ölünün yuyulma prosesini də telefona çəkib öz profilində paylaşacaq?

Başını yırğalama, əziz oxucu.

Sosial şəbəkədə yatıb duran, mobil telefonlarını ürəyinin üstündə gəzdirən, kitabdan bilgilənməyən və yaxud oxuduqlarını anlamayan, gününü “like”a hesablayan insanlığın bundan betər günləri uzaqda deyil.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Jurnalist Fulya haqqında film çəkiləcək
18:56 07 May 2021
Sabir Rüstəmxanlıdan təsirli sözlər: “Əlvida, əziz qardaş!”
18:08 07 May 2021
Nizami Gəncəvi və Yunus Əmrəyə həsr edilən səhnə əsəri nümayiş olunub
17:46 07 May 2021
“Buynuzdan yazanda kəndi işğal olunan şairlərdən utanırdım” - Musa Yaqubun son müsahibəsi
17:15 07 May 2021
Musa Yaqubun dəfn olunacağı yer bəlli oldu
16:39 07 May 2021
Azərbaycanlı şairin ingiliscə kitabı çıxdı
16:12 07 May 2021
Musa Yaqub vəfat etdi
15:35 07 May 2021
Erməni ilə yeyib-içən Mirişin faciəvi aqibəti – Yeni hekayə
15:21 07 May 2021
“Digitalart-lab” layihəsi mayın sonunadək davam edəcək
14:37 07 May 2021
Xalq artisti Arif Quliyev dəfn olundu - Fotolar
13:49 07 May 2021
“Min bir gecə” baleti beynəlxalq festivalda nümayiş olunacaq
13:09 07 May 2021
Çarşablı bir qadın onu küçəyə atıb getdi, nişanlısı başqasını sevdi, soyadı olmadığı üçün pionerə keçirmədilər - On doqquz “ana”sı tapılan Arif Quliyevin dəhşətli həyatı
12:14 07 May 2021
Küçədə alça yeyən Arif Quliyev və təbəssümünü itirən uşaqlığımız
11:37 07 May 2021
Gənclik və qocalıq haqda ən gözəl şeir - Mətn
10:54 07 May 2021
Faiq Ağayev Arif Quliyevdən yazdı - Foto
10:17 07 May 2021
Müharibə futbol kimidir - Cəbrayıl Dövlətzadə haqqında roman
09:00 07 May 2021
Arif Quliyev vəfat etdi
01:53 07 May 2021
“Karlson” tamaşası onlayn göstəriləcək
19:00 06 May 2021
“Səhnədə” adlı müsabiqə elan olunub
18:35 06 May 2021
Yoldaşı ilə 55 il nikahsız yaşadı, qızının dəfninə getmədi – İslam Rzayev Zeynəblə oxumaqdan niyə imtina etmişdi? - Video
18:10 06 May 2021