writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock13:49 calendar-gray 14 Noyabr 2019 view-gray2001 dəfə oxunub
view-gray2001 dəfə oxunub

Meyxananın dözülməz eybəcərliyi

MeyxananınTV-dən səslənməsiyaxın tarixdir, ANS-in “De gəlsin” verilişi ən baxılan telelayihə idi. Ozamanlardan da meyxananın deqradasiyası başladı. Tək ona görə yox ki, meyxana “underground” mədəniyyətdir, onun televiziya kimi müstəviyə çıxması xeyrinə deyildi, həm də ona görə ki, bununla meyxana biznes kimi reklam olundu. Populyarlaşıb sözün hərfi mənasında qiymət qazandı. Oysa “Xərabət əhliydilər, meyxanələrdən çıxmışdılar”. Oysa xərabət əhli pul, qazanc dalınca deyildi, bir ovuc azadlıq ona bəs edərdi. Meyxananın əfsanələrində olduğu kimi.

Amma meyxana gəlib şou cərgəsində dayanıb pul qazanmaq istədi, şöhrət azarına düşdü, bəsitləşdikcə bəsitləşdi və bununla belə şair və yazıçıların yanında özünü qəbul etdirmək istəyinə düşdü.

Meyxananı niyə efirə buraxmaq olmaz? İTV-nin bu günlərdə yayımlanan “Sabaha saxlamayaq” debatında buna xeyli səbəb səsləndirilir. Belə baxanda TV-lərdə efirə buraxılanlarla müqayisə edəndə meyxananın nəyi əskikdir ki?

Ümumiyyətlə yanaşanda isə, debatda iştirak edən Kəramət Böyükçöl xeyli haqlıdır. Çünki, meyxana bir subkultura olaraq daha çox mühit faktıdır. Şair Şəhriyar del Gerani nahaq yerə onu dil faktı kimi “sırımağa” çalışır. Meyxana kişimərkəzçi dəyərlərə tapınan mühiti tərənnüm edir. Əlbəttə, klassik ədəbiyyata, əfsanələrə, dini motivlərə göndərişlər edən, keyfiyyətli metaforalar quran xüsusi peşəkarlıq tələb edən vəzndə qafiyələr açan meyxana nümunələri var, bunları mənə misal gətirə bilərsiniz. Amma və lakin, bunlar, sadə bir faktı dəyişmir: Meyxana iki xiridarın deyişməsi olsa da, canlı və birbaşa şəkildə publikaya işləyir, onun alqışlarından ruhlanır. Bu publika hansı mühitdir, kimlərdir, nədən zövq alırlar və onların dəyərləri nədir? Bu gün bu dəyərlər TV-dən təbliğ olunmalıdırmı?

Sual budur, bax. Veriliş boyu sualları özü də bilmədən, meyxananın yanında dayanıb onu hər şəkildə müdafiə edən Şəhriyar del Gerani özü səsləndirir; absurd məntiqi ilə: avtoxuliqanlıq yol polisinin problemi imiş, qadın haqları ailə institutunun. “Dil faktoru” şişirtməsindən sonra öz qapısına ikinci zərbə.

Meyxanada sərxoş başlar və bədənlər üçün ritm var. Dilin ritmi də var, təbii,fikir də var. Amma bu musiqinin ritminin kölgəsindədir. Yəni, meyxananın kütləviləşməsi fikrin keyfiyyətindən çox, bu ritm məsələsi ilə bağlıdır. Bu ritmin içində nəinki ümumişlək rus sözləri, hətta söyüş də qəbul olunur. Kişi məclisi üçün normaldır. Meyxana da kişilərin dünyasıdır.

Xudmani məclisdə ünsiyyətdən qopub böyük meydana çıxanda kiçik bir mühitin faktoru olan bir submədəniyyət efirdən ölkə miqyasında mədəniyyət, sənət kimi təqdim olunanda ölçülər qarışır. Meyxana da azadlığından itirir, tamaşaçı da mənəvi-əxlaqi dəyərlər sistemini qarışdırır.

Bir də, meyxananın efir dərdi niyə olsun axı? Kiçik məclislərdə söylənənlərin internetdə yerləşdirilmiş epizodları var. Kifayət qədər baxılan və populyar. Efirsə biznes dayağıdır. Biznes dərdinə düşmüş meyxana isə subkultura olmaqdan çıxır.

İki sərxoş adamın ekrandan söyüşlü hikmətli meyxana deməsi nə qədər anormaldırsa, iki qalstuklu meyxanaçının efirdə oturub ədəblə meyxana deməsi də o qədər gülüncdür.

Dil faktoruna gəldikdə, söyüş özü də folklordur, dil faktorudur. İnanmayanlar Rasim Qaracanın “Arqo deyimlər”ini tapıb oxuya bilər. Amma buna sənət demək heç kimin ağlına gəlmir.

Bu gün deyilən əksər meyxanalarda bəlli, tanış olana vurğu etmək, bununla auditoriyanı coşdurmaq var. Çünki, Çexovun sözlərilə desək, kütlə incəsənətdə ona bəlli olanı sevir. Sənətinsə görünməyəni üzə çıxarmaq, azadlığın, həyatın hüdudsuzluğunu tanıtmaq kimi bənzərsiz gücü var.

Məsələn, Sunay Akın “Fahişə” şerini diqqətinizə təqdim etmək istəyirəm.

“İncitirim korkusuyla
Yıkarken
Nasıl da usulca
Gezdirirdi ellerini
Teninde annen”

Etiraf edin ki, müştərilərin ağlagəlməz zorakılıqlarla davrandığı, təhqir etdiyi fahişə bədənində ana sevgisini görmək hər adamın, özəlliklə hər kişinin işi deyil. Meyxananı yetişdirən o kiçik mühitdə bu fikir səslənə bilərmi? Alqış qazanarmı? Necə deyilsə qazanar? Sənətkarlığı orada axtaracağıq.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, porno-videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020
Respublika Uşaq Kitabxanasından balacalara tövhə
10:14 28 Mart 2020
Masonların sirrini açan bəstəkarı əslində kim öldürüb? - "Sehrli fleyta"nın sirri
09:00 28 Mart 2020
Azərbaycanlı jurnalist vəfat etdi
21:58 27 Mart 2020
Xalq artisti torpağa tapşrıldı - Belə dəfn görmədiniz - Fotolar
16:49 27 Mart 2020
Qan qoxulu Kolizey - Şəhla Nihandan yeni hekayə
16:41 27 Mart 2020
"Evdə qal" aksiyası Bakıda bədii kitabların satışını artırıb
15:39 27 Mart 2020
Onun çılğın yanğısı, həzin iniltisi... - Dilruba
14:30 27 Mart 2020
Atasına görə adı dəyişdirildi, sevdiyi oğlan Səməd Vurğunun qızıyla nişanlandı, 40 yaşda ailə qurdu – Müğənnimizin film kimi həyatı
13:33 27 Mart 2020
Azərbaycanın Xalq artisti vəfat edib
12:44 27 Mart 2020
Böyük dilçimizin yanıldığı məqam
11:40 27 Mart 2020
Vudi Allenin kitabı çıxdı
10:20 27 Mart 2020
Avtobusda məni şərləyən gəlin - Bircənin romanı
09:02 27 Mart 2020