writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

733
clock10:12 calendar-gray 14 May 2019 view-gray983 dəfə oxunub
view-gray983 dəfə oxunub

Oğlu olmayan gəlinə kənd nəsihəti

Yaxınlarda ucqar dağ kəndələrindən birində ziyafətdəydim. Qadınlar üçün ayrılmış iri otaqda kənd qadınlarını dinləyir, müşahidə edirdim: onların spesifik qayğıları haqda söhbətlərini, atmacalarını, jestlərini... İçəri gənc gəlin girdi. Orta yaşlı qadınlardan biri onunla görüşəndə dua elədi: “Allah sənə oğul da qismət eləsin. Düzdü, oğlan bir şey deyil, amma lazımdır”. Qadın bunu ümidsizlik qarışıq kədərlə dedi.

Bizim toplumda kişi cinsinə yanaşmada bir növ latent seksizm var. Biz reallığımızdan dolayı qadınlara seksist münasibətdən gileylənirik, onu sərt tənqid edirik. Amma kişilərə seksist münasibət gözardı edilir. Yəqin ki, bu, təbiidir. Çünki toplum kişimərkəzçidir, qadına münasibət mühafizəkardır, emosional və fiziki şiddətə ən çox məruz qalan qadındır. Və sadalanan faktorlar kişiyə seksist yanaşmanı arxa plana atır.

Halbuki, ailələrdə bəlkə qızlardan da çox oğlan uşaqları diskriminasiyaya məruz qalır. Düzdür, ailədə oğlan uşaqları çox əzizlənir, amma əziz xələf olmaq oğlana baha başa gəlir. Çünki əzizlənməyin arxasında onun azadlığını məhdudlaşdırmaq mövqeyi gizlənir: onu uşaqlıqdan tədricən bir kişi kimi gələcəyə, ailənin, nəslinin qayğısını çəkməyə, sarsılmaz sosial, mənəvi dayaq olmağa hazırlayırlar. Qızlara olduğu kimi, oğlanlara da uşaqlığını yaşamaq üçün geniş imkanlar verilmir. Oğlana balaca yaşlarından təlqin edirlər ki, o, ailə ənənələrini davam etdirməlidir, ailənin gələcəyi, firavanlığı onun məsuliyyətindədir. Bizdə “əsl kişi” anlayışı daha çox ailə anlayışı, ailə modeli çərçivəsində konkretləşir. Misalçün, əsl kişi ailəsini dolandıran, onun qayğısına qalan, arvad-uşağını yaxşı saxlayandır.

Filosof Həsən Quliyev haqlı qeyd edir: “Ailə kişinin mövcudluğuna məqsədəuyğunluq verir, onun hər bir hərəkətinə və həyat tərzinə ya haqq qazandırır, ya da mühakimə edir. Əgər bu və ya digər “cinayətkar” hərəkət son nəticə etibarilə ailənin əmin-amanlığına yönəlmişdirsə, ona haqq qazandırılır”.

Yeri gəlmişkən, müxtəlif millətlərin ənənələrində hətta indiyədək mövcud olan qan düşmənçiliyi prinsipinin haqq-hesabını, bu zəmindəki qətlləri də oğlanların üzərinə yükləyirlər və oğlanın doğulmasını zəruri edən amillərdən biri də budur.

“Allah sənə oğul da qismət eləsin. Düzdü, oğlan bir şey deyil, amma lazımdır” fikrini isə güman ki, mövcud şərtlər diktə edir. Şəhər mədəniyyəti ilə nisbətdə kənd mədəniyyətimizdə bir qayda olaraq, qadınla kişi arasında - ailədə, məişət işlərində rol bölgüsü daha konkretdir. Təbii, kənd işləri spesifikdir. Müəyyən ağır işlər var ki, fiziki güc, hazırlıq tələb edir. Yəni oğul kultuna üstünlük verilməsi görünür, həm də iqtisadi, sosial, məişət qayğılarından, infrastruktur problemlərindən qaynaqlanır. Oğlanı ailə üçün işçi qüvvəsi rolunda görürlər. Bu isə sistem problemidir. Çünki vətəndaş arxasında - onun problemlərinin həllində məsuliyyət daşıyan və ya ona imkan yaratmalı olan qurumların dayanmasından əmin deyil.

Yeri gəlmişkən, “Dədə Qorqud” dastanında Dirsə xan övladı olmadığına görə qara çadırda əyləşdirilir. Epizoddan aydın olur ki, Dirsə xan sonsuzdur. Və bu, bioloji səbəbdən qaynaqlanan bir səbəbə görə, kişiyə diskriminasiyanın sübutudur.

Paylaş

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Arvad deyil ey, Sokratdı - Aqil Abbasın yeni hekayəsi
17:40 21 Sentyabr 2019
Xərçəngin mübarizə simvolu Neslicanın həyatından parçalar
16:44 21 Sentyabr 2019
Qadına şiddətə yox deyir, amma qadına şiddət göstərir
16:12 21 Sentyabr 2019
Döyülsə də, şəkillərdə gülən qadınlarımız
15:05 21 Sentyabr 2019
“Anama ikinci uşağı qadağan eləmişdilər” – Müsahibə
14:30 21 Sentyabr 2019
Avtobus etüdləri
13:11 21 Sentyabr 2019
Tanınmış rəssamın sərgisi keçiriləcək
12:26 21 Sentyabr 2019
Nəsimiyə həsr olumuş heykəltəraşlıq simpoziumuna start verilib
12:01 21 Sentyabr 2019
Üzeyir Hacıbəyli haqda çarx hazırlanıb - Video
11:14 21 Sentyabr 2019
Xalq artistimiz Böyük Teatrda oynayacaq
10:05 21 Sentyabr 2019
On yaşlı uşağı qaçırıb evində saxlayırdı...
08:58 21 Sentyabr 2019
“İnsana bədbəxtlik lazımdır” – Şekspirdən aforizmlər
21:00 20 Sentyabr 2019
Xalça Muzeyində Nəsimiyə həsr olunan sərgi keçiriləcək
18:47 20 Sentyabr 2019
Qanad açır uçmağa tənha qadın - Şeirlər
18:20 20 Sentyabr 2019
Azərbaycan şairləri Dünya Yazarlarının Belqrad görüşündə
17:32 20 Sentyabr 2019
Tarkovski filmləri nədən bəhs edir?
17:30 20 Sentyabr 2019
Haluk Bilginər “Emmi” mükafatına namizəd olub
17:10 20 Sentyabr 2019
Dünyanın ilk vagina muzeyi açılır - Fotolar
16:33 20 Sentyabr 2019
SSRİ-nin Xalq artisti vəfat edib
15:50 20 Sentyabr 2019
Fala baxan Bəxtiyar Vahabzadə, evində rus qızı saxlayan Sabir Əhmədli... – Yazıçıların başına gələn qeyri-adi hadisələr
15:30 20 Sentyabr 2019