writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock10:12 calendar-gray 14 May 2019 view-gray1144 dəfə oxunub
view-gray1144 dəfə oxunub

Oğlu olmayan gəlinə kənd nəsihəti

Yaxınlarda ucqar dağ kəndələrindən birində ziyafətdəydim. Qadınlar üçün ayrılmış iri otaqda kənd qadınlarını dinləyir, müşahidə edirdim: onların spesifik qayğıları haqda söhbətlərini, atmacalarını, jestlərini... İçəri gənc gəlin girdi. Orta yaşlı qadınlardan biri onunla görüşəndə dua elədi: “Allah sənə oğul da qismət eləsin. Düzdü, oğlan bir şey deyil, amma lazımdır”. Qadın bunu ümidsizlik qarışıq kədərlə dedi.

Bizim toplumda kişi cinsinə yanaşmada bir növ latent seksizm var. Biz reallığımızdan dolayı qadınlara seksist münasibətdən gileylənirik, onu sərt tənqid edirik. Amma kişilərə seksist münasibət gözardı edilir. Yəqin ki, bu, təbiidir. Çünki toplum kişimərkəzçidir, qadına münasibət mühafizəkardır, emosional və fiziki şiddətə ən çox məruz qalan qadındır. Və sadalanan faktorlar kişiyə seksist yanaşmanı arxa plana atır.

Halbuki, ailələrdə bəlkə qızlardan da çox oğlan uşaqları diskriminasiyaya məruz qalır. Düzdür, ailədə oğlan uşaqları çox əzizlənir, amma əziz xələf olmaq oğlana baha başa gəlir. Çünki əzizlənməyin arxasında onun azadlığını məhdudlaşdırmaq mövqeyi gizlənir: onu uşaqlıqdan tədricən bir kişi kimi gələcəyə, ailənin, nəslinin qayğısını çəkməyə, sarsılmaz sosial, mənəvi dayaq olmağa hazırlayırlar. Qızlara olduğu kimi, oğlanlara da uşaqlığını yaşamaq üçün geniş imkanlar verilmir. Oğlana balaca yaşlarından təlqin edirlər ki, o, ailə ənənələrini davam etdirməlidir, ailənin gələcəyi, firavanlığı onun məsuliyyətindədir. Bizdə “əsl kişi” anlayışı daha çox ailə anlayışı, ailə modeli çərçivəsində konkretləşir. Misalçün, əsl kişi ailəsini dolandıran, onun qayğısına qalan, arvad-uşağını yaxşı saxlayandır.

Filosof Həsən Quliyev haqlı qeyd edir: “Ailə kişinin mövcudluğuna məqsədəuyğunluq verir, onun hər bir hərəkətinə və həyat tərzinə ya haqq qazandırır, ya da mühakimə edir. Əgər bu və ya digər “cinayətkar” hərəkət son nəticə etibarilə ailənin əmin-amanlığına yönəlmişdirsə, ona haqq qazandırılır”.

Yeri gəlmişkən, müxtəlif millətlərin ənənələrində hətta indiyədək mövcud olan qan düşmənçiliyi prinsipinin haqq-hesabını, bu zəmindəki qətlləri də oğlanların üzərinə yükləyirlər və oğlanın doğulmasını zəruri edən amillərdən biri də budur.

“Allah sənə oğul da qismət eləsin. Düzdü, oğlan bir şey deyil, amma lazımdır” fikrini isə güman ki, mövcud şərtlər diktə edir. Şəhər mədəniyyəti ilə nisbətdə kənd mədəniyyətimizdə bir qayda olaraq, qadınla kişi arasında - ailədə, məişət işlərində rol bölgüsü daha konkretdir. Təbii, kənd işləri spesifikdir. Müəyyən ağır işlər var ki, fiziki güc, hazırlıq tələb edir. Yəni oğul kultuna üstünlük verilməsi görünür, həm də iqtisadi, sosial, məişət qayğılarından, infrastruktur problemlərindən qaynaqlanır. Oğlanı ailə üçün işçi qüvvəsi rolunda görürlər. Bu isə sistem problemidir. Çünki vətəndaş arxasında - onun problemlərinin həllində məsuliyyət daşıyan və ya ona imkan yaratmalı olan qurumların dayanmasından əmin deyil.

Yeri gəlmişkən, “Dədə Qorqud” dastanında Dirsə xan övladı olmadığına görə qara çadırda əyləşdirilir. Epizoddan aydın olur ki, Dirsə xan sonsuzdur. Və bu, bioloji səbəbdən qaynaqlanan bir səbəbə görə, kişiyə diskriminasiyanın sübutudur.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020
Respublika Uşaq Kitabxanasından balacalara tövhə
10:14 28 Mart 2020
Masonların sirrini açan bəstəkarı əslində kim öldürüb? - "Sehrli fleyta"nın sirri
09:00 28 Mart 2020
Azərbaycanlı jurnalist vəfat etdi
21:58 27 Mart 2020
Xalq artisti torpağa tapşrıldı - Belə dəfn görmədiniz - Fotolar
16:49 27 Mart 2020
Qan qoxulu Kolizey - Şəhla Nihandan yeni hekayə
16:41 27 Mart 2020
"Evdə qal" aksiyası Bakıda bədii kitabların satışını artırıb
15:39 27 Mart 2020
Onun çılğın yanğısı, həzin iniltisi... - Dilruba
14:30 27 Mart 2020
Atasına görə adı dəyişdirildi, sevdiyi oğlan Səməd Vurğunun qızıyla nişanlandı, 40 yaşda ailə qurdu – Müğənnimizin film kimi həyatı
13:33 27 Mart 2020
Azərbaycanın Xalq artisti vəfat edib
12:44 27 Mart 2020
Böyük dilçimizin yanıldığı məqam
11:40 27 Mart 2020
Vudi Allenin kitabı çıxdı
10:20 27 Mart 2020
Avtobusda məni şərləyən gəlin - Bircənin romanı
09:02 27 Mart 2020