writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock12:00 calendar-gray 31 İyul 2018 view-gray308 dəfə oxunub
view-gray308 dəfə oxunub

Ölüm gününə gülən Xəyyam Mirzəzadə

Bu gün bəstəkar, Dövlət Mükafatı laureatı Xəyyam Mirzəzadə vəfat etdi. Xəyyam Mirzəzadə Azərbaycan filmlərinə, tamaşalara estrada və caz pyeslərinə, mahnılara musiqi yazıb.

Tanımayanlara onu “Yeddi oğul istərəm” filminə yazdığı musiqi ilə tanıdırlar. Bununla da insəcənətlə mütəmadi maraqlanmayan kəs belə anlayır ki, bir kino epoxası, sənət epoxası qapanmışdır. Həm də bu, kütləvi rəyə yarınan hansısa populist bir fikir deyil. Həqiqətən də, Azərbaycan incəsənəti tarixində başqa qaydalarla, başqa meyarlarla işləyən, fəaliyyət göstərən bir nəslin sonuncu nümayəndələri ilə vidalaşırıq. O nəsil ki, rəssamları, bəstəkarları, şairləri, yazıçıları bir-biri ilə yaradıcı əlaqə saxlayırdı.

Xəyyam Mirzəzadə ilə iki, ya üç dəfə müsahibə üçün görüşdüm. Balaca qeyd dəftərçəsi vardı, ora bəzi adamlara, məmurlara taxdığı ayamaları, cəmiyyətə qoyduğu diaqnozları yazırdı.

Təhsil, istedad öz yerində, amma məncə, insanda bundan daha artıq bir kod olmalıdır. Nəsillərdən gələn, genetik bir bağ olmalıdır. Ki, bununla o, dünyanı hiss edə bilsin. Dünyada rahat ola bilsin. Xəyyam Mirzəzadədə bu genetik bağ, kod var idi. Məhz buna görə, o, Şərq müdriki kimi rahat idi.

Hər kəsə rahatca sözünü deyirdi. O qeyd dəftərçəsinə qoyduğu yazdığı diaqnozlarda dəhşət və yumor birləşirdi. Bu müdriklik olmasa, o dəftərçəyə yazdıqları dəhşətli diaqnozlarda yumor olmazdı (Bura yazılası olmayan ifadələri xatırlayıb gülümsəyirəm indi).

Sanki bu adam əsasını yerə yox, yüz illərlə möhkəmlənən hikmətlərə basırdı. Bu möhkəmlikdən güc ala-ala söymək istədiyini söyür, pisləmək istədiyini pisləyirdi. Bu icazəni ona özü vermişdi.

Məsələn, Eldar Quliyevin “Nizami” filmini tənqid edib deyirdi ki, Nizaminin üzü “rafinirovannıy”dır. Yəni, emal olunmuş. Ya da Rasim Balayevin Nəsimisini. Və bir çox müsahiblər kimi “bunları vermə, Eldar inciyər” demirdi. Çünki onun üçün Nizaminin, Nəsiminin xətri əziz idi. Həm də Xəyyam Mirzəzadəni bu məsələlərdə aldatmaq olmazdı.

Və mili kino, musiqi məhz bu xarakterlərin, daha doğrusu, böyük sənətə, sənət kodlarına, ənənəyə söykənən şəxsiyyətlərin hesabına uğurlu nümunələr yarada bildi. Xəyyam Mirzəzadə yaradıcılığı ilə sübut etdi ki, ənənə var və kimsə bu özül ənənənin üstündə yox, onun kənarında nəsə tikirsə və uçulursa, bu, onun yoxluğu demək deyil.

Bir də bu tikilini kiməsə göstərməzdən qabaq özün üçün tikirsən.

Tikili demişkən, müsahibədə özü adının mənasını bizə izah etmişdi:

“Xəyyam çadır qurana deyirlər. Çadır siz bilən çadır deyil, dünyanın, kürreyi-ərzin çadırıdır. Mən öz adımı qazanmağa çalışıram.”

Bakıda, “İdeal” mağazasının üstündəki çoxmərtəbəli hökumət mənzilində necə çadır quran adını doğrultmaq olar?

Xəyyam Mirzəzadə əli əsalı obrazı ilə, qəribə ruh rahatlığı ilə çadır qura-qura dünyanı seyrə çıxan adamı xatırladırdı.

Sonuncu görüşdə mənə kitabını verdi, dedim, oxuyub qaytararam. Dedi, yalan demə, sizin tayfa heç nəyi qaytarmır. Heç olmasa apar oxu. Dedim, mən qaytaracam. “Dəqiq onlardansan, qaytaran deyilsən” - deyib güldü. Kitabı qaytarmadım həqiqətən. Üstə qoydum ki, yadıma düşsün, yolum düşəndə qaytarım. Kitab bir görüş imkanı kimi uzun müddət orada qaldı. Uzun sözün qısası, Xəyyam müəllim deyən kimi oldu.

Xəyyam Mirzəzadə - bu günə gülə bilən adam...

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020