writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

814
clock13:30 calendar-gray 03 İyul 2018 view-gray379 dəfə oxunub
view-gray379 dəfə oxunub

İran rejissoru qarşısında əzilən kino adamlarımız

Bir neçə gün öncə Dövlət Film Fondunda İran rejissoru Məcid Məcidi ilə kino əhlinin görüşü oldu. Doğrusu, bu cür görüşlərə həvəsli deyiləm. Ona görə həvəsli deyiləm ki, mənim üçün müəlliflə ən isti, səmimi kontakt onun filmləridir.

Tədbirə çox yaxın dostumun istəyi ilə qatıldım. Qatıldığıma da peşman oldum.

Çünki həmişəki kimi məşhur adama münasibətdə hörmətdən çox, qıcıqlandırıcı heyranlıq göstərdik, dünyaya özümüzün natamamlıq kompleksindən baxdıq.

Görüşdə səslənən suallar arasında ən bərbadı, yersizi bu idi: “Siz hansı Azərbaycan filmlərinə baxmısız”?

Məcidi “Heç bir Azərbaycan filminə baxmamışam” deyəndə, zaldan xəfif narazılıq dalğası keçdi, kimlərsə yerlərində narahatlıqla qurcuxdu. Cavab zala pis təsir elədi. Bir neçə əhəmiyyətsiz sualdan sonra, bir xanım yenə bu söhbətə qayıtdı, rejissora təklif elədi ki, bizim flmlərimizə baxmamısızsa, emailinizi verin, linkləri atım. Zal yenə yüngülcə silkələndi, yenə natamamlıq kompleksinin işartıları sezildi.

Məsələ budur ki, Məcidinin bizim filmlərə baxmaması faciə deyil. Buna görə natamamlıq kompleksinə girmək infantil davranışdır.

İkincisi, əgər baxmayıbsa, bu, onun milli kinoya hörmətsizliyi yox, Mədəniyyət Nazirliyinin kino siyasətinin fiaskosudur. Neft pullarının gur gələn vaxtı bir milli filmimiz nüfuzlu festivallarında (Berlin, Kann, Venesiya festivallarını nəzərdə tuturam – S.S.) ciddi uğur qazanmayıb. Nədən ki, kino festivallardan tanınır daha çox.

Sonrası, bir qisim kino adamının Məcidiyə xəstəhal heyranlığı, az qala bir-birinə imkan vermədən foto çəkdirmək ehtirası xoş deyildi. Və sanki görüşə gələn aktyorların, aktrisaların fokusunda, bütün cazibələrini işə salaraq Məcididən filmə çəkilmək təklifi almaq idi.

Məcidi isə olanlardan sıxılır, suallardan darıxırdı, ona görə özünü narahat hiss etdiyini deyəndə, bu, daha çox canını qurtarmaq bəhanəsinə bənzəyirdi.

Tədbirdə yalnız bir praktik, konkret sual səsləndi. Bir cavan oğlanın “Tarixi kino çəkəndə nəyi etməmək lazımdır?” sualına Məcidi əhəmiyyətli cavab verə bilmədi.

Ümumiyyətlə, Məcidinin energetikası yorucudur, bütün tədbir boyu o, yeni fikir səsləndirmədi, didaktikaya kökləndi.

İran kinosu deyəndə dərhal ağlıma iki rejissor gəlir. Birincisi, heç şübhəsiz ki, İran kinosunun klassiki Abbas Kiyarustamidir. Niyə Kiyarustami?

Kiyarustami hər filmində fərqli kino fəndlərindən istifadə edib, qeyri-müəyyənliyin ustası Antonioninin yamsılamadan öz qeyri-müəyyənliyinin konsepsiyasını yaradıb. O, neorealizmlə mistikanı, sufizmi birləşdirib, “Kino haqda kino” xəttini filmlərində eksperimentlərə məruz qoyub, hər dəfə fərqli traktovkada təqdim edib.

O, ənənəvi təhkiyədən imtina da edib, riskli forma seçərək minimal məkanda minimal ifadə tərzlərində də işləyib, dramaturji gedişlərini sadəcə iri plandakı üzlərdə də qurub.

İkinci rejissor Cəfər Pənahidir.

Pənahi təcrübəsində mühüm bir şeyi sübut elədi: Ən zor şərtlərdə belə, tükənməz sənət eşqini, sənətkar azadlığını realizə etməyin mümkünlüyünü...

O, İran kinosunda geniş yayılmış basmaqəlib, bəzən spekulyasiyaya çevrilən “yoxsul uşağın çətinliklərə rəğmən vicdanlı davranışı, işıqlı dünyası”nın poetikləşdirilməsini dağıdır, şairanə, sadə təqdim olunan reallığın arxasındakı mürəkkəbliyi fiksə edir.

“Dairə” filmində fasiləsiz plan və orijinal rakurslarla bir qadının hekayəsindən digərinə keçir, ev dustaqlığını siyasi plakata, protestə çevirmir, əksinə bu məhdudiyyət ona yaradıcı axtarışlarına, alternativ ifadə formalarını tapmağa vadar edir: “Bu, film deyil”, “Taksi” və s. Onun cəsarətli baxış bucağı, kino dili - metaforlar sistemindən, poetik tərzdən qidalanan ənənəvi İran kinosunun çərçivələrinə sığmır.

Məcidi isə İran kinosunun basmaqəliblərindən kənara çıxmır, ənənəvi təhkiyə qurur, lüzumsuz melodramatizmə gedir, duyğusal vurğular edir. Və İranda onlarla belə film çəkilir. Üstəlik, dini dəyərləri sənət meyarlarından önə çıxır.

Ona görə, küyə düşərək Məcidinin bu qədər şişirdilməsinə ehtiyac yoxdur.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Bred Pitt yeni filmə çəkilir
16:48 07 İyul 2020
Filmdəki "Kəndimiz" mahnısının ifaçısı dünyasını dəyişdi
16:06 07 İyul 2020
Seymur Baycanın yazısı məşhur türk saytında yayımlandı
15:24 07 İyul 2020
"İmkanlı adamların milli qeyrəti olmalıdır" - Yazıçılar ermənilərin festivala gedən filmindən danışdı
14:45 07 İyul 2020
Tbilisidə Azərbaycan muzeyləri açıldı
14:02 07 İyul 2020
“Qəhrəmanım sənsən” - Natiq Məmmədlinin yeni kitabı çap olundu
13:19 07 İyul 2020
Bakıya yayılan üfunət nəyin mesajıdır?
12:28 07 İyul 2020
Atasını vuranı bağışladı, ölümünə dostu bais oldu, öləcəyini internetdən öyrəndi - Ələkbər əminin kədərli həyatı
11:42 07 İyul 2020
Kür çayını kim xilas edəcək? - Ayxan Ayvaz yazır
11:06 07 İyul 2020
Dindarlar bu şeirə görə gənc şairi hədələyirlər
10:30 07 İyul 2020
Amerikalı aktyor koronavirusdan öldü
10:04 07 İyul 2020
Müslüm Maqomayev adına müsabiqə gələn ilə qaldı
09:51 07 İyul 2020
Pararlel dünyaya səyahət edən xərçəng ata – Etqar Keretdən yeni hekayə
08:58 07 İyul 2020
Tanrının İtaliyaya bəxş etdiyi böyük sərvət: Ennio Morrikone
21:01 06 İyul 2020
Xalq artisti oğlundan yazanları hədələdi
20:40 06 İyul 2020
Kukla Teatrında uşaqlar üçün onlayn tamaşa
18:39 06 İyul 2020
Cənubi Koreya musiqi qrupu dünya rekordu qırdı
18:00 06 İyul 2020
Azərbaycanda pandemiyadan film çəkildi – Video
17:15 06 İyul 2020
Yaşından otuz il qoca görünən, qurultayda bircə səs qazanan, AYB-nin qarşısında dünyasını dəyişən məşhur şairimiz – Maraqlı faktlar
16:33 06 İyul 2020
Luvr muzeyi açıldı
15:49 06 İyul 2020