writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

796
clock13:30 calendar-gray 03 İyul 2018 view-gray318 dəfə oxunub
view-gray318 dəfə oxunub

İran rejissoru qarşısında əzilən kino adamlarımız

Bir neçə gün öncə Dövlət Film Fondunda İran rejissoru Məcid Məcidi ilə kino əhlinin görüşü oldu. Doğrusu, bu cür görüşlərə həvəsli deyiləm. Ona görə həvəsli deyiləm ki, mənim üçün müəlliflə ən isti, səmimi kontakt onun filmləridir.

Tədbirə çox yaxın dostumun istəyi ilə qatıldım. Qatıldığıma da peşman oldum.

Çünki həmişəki kimi məşhur adama münasibətdə hörmətdən çox, qıcıqlandırıcı heyranlıq göstərdik, dünyaya özümüzün natamamlıq kompleksindən baxdıq.

Görüşdə səslənən suallar arasında ən bərbadı, yersizi bu idi: “Siz hansı Azərbaycan filmlərinə baxmısız”?

Məcidi “Heç bir Azərbaycan filminə baxmamışam” deyəndə, zaldan xəfif narazılıq dalğası keçdi, kimlərsə yerlərində narahatlıqla qurcuxdu. Cavab zala pis təsir elədi. Bir neçə əhəmiyyətsiz sualdan sonra, bir xanım yenə bu söhbətə qayıtdı, rejissora təklif elədi ki, bizim flmlərimizə baxmamısızsa, emailinizi verin, linkləri atım. Zal yenə yüngülcə silkələndi, yenə natamamlıq kompleksinin işartıları sezildi.

Məsələ budur ki, Məcidinin bizim filmlərə baxmaması faciə deyil. Buna görə natamamlıq kompleksinə girmək infantil davranışdır.

İkincisi, əgər baxmayıbsa, bu, onun milli kinoya hörmətsizliyi yox, Mədəniyyət Nazirliyinin kino siyasətinin fiaskosudur. Neft pullarının gur gələn vaxtı bir milli filmimiz nüfuzlu festivallarında (Berlin, Kann, Venesiya festivallarını nəzərdə tuturam – S.S.) ciddi uğur qazanmayıb. Nədən ki, kino festivallardan tanınır daha çox.

Sonrası, bir qisim kino adamının Məcidiyə xəstəhal heyranlığı, az qala bir-birinə imkan vermədən foto çəkdirmək ehtirası xoş deyildi. Və sanki görüşə gələn aktyorların, aktrisaların fokusunda, bütün cazibələrini işə salaraq Məcididən filmə çəkilmək təklifi almaq idi.

Məcidi isə olanlardan sıxılır, suallardan darıxırdı, ona görə özünü narahat hiss etdiyini deyəndə, bu, daha çox canını qurtarmaq bəhanəsinə bənzəyirdi.

Tədbirdə yalnız bir praktik, konkret sual səsləndi. Bir cavan oğlanın “Tarixi kino çəkəndə nəyi etməmək lazımdır?” sualına Məcidi əhəmiyyətli cavab verə bilmədi.

Ümumiyyətlə, Məcidinin energetikası yorucudur, bütün tədbir boyu o, yeni fikir səsləndirmədi, didaktikaya kökləndi.

İran kinosu deyəndə dərhal ağlıma iki rejissor gəlir. Birincisi, heç şübhəsiz ki, İran kinosunun klassiki Abbas Kiyarustamidir. Niyə Kiyarustami?

Kiyarustami hər filmində fərqli kino fəndlərindən istifadə edib, qeyri-müəyyənliyin ustası Antonioninin yamsılamadan öz qeyri-müəyyənliyinin konsepsiyasını yaradıb. O, neorealizmlə mistikanı, sufizmi birləşdirib, “Kino haqda kino” xəttini filmlərində eksperimentlərə məruz qoyub, hər dəfə fərqli traktovkada təqdim edib.

O, ənənəvi təhkiyədən imtina da edib, riskli forma seçərək minimal məkanda minimal ifadə tərzlərində də işləyib, dramaturji gedişlərini sadəcə iri plandakı üzlərdə də qurub.

İkinci rejissor Cəfər Pənahidir.

Pənahi təcrübəsində mühüm bir şeyi sübut elədi: Ən zor şərtlərdə belə, tükənməz sənət eşqini, sənətkar azadlığını realizə etməyin mümkünlüyünü...

O, İran kinosunda geniş yayılmış basmaqəlib, bəzən spekulyasiyaya çevrilən “yoxsul uşağın çətinliklərə rəğmən vicdanlı davranışı, işıqlı dünyası”nın poetikləşdirilməsini dağıdır, şairanə, sadə təqdim olunan reallığın arxasındakı mürəkkəbliyi fiksə edir.

“Dairə” filmində fasiləsiz plan və orijinal rakurslarla bir qadının hekayəsindən digərinə keçir, ev dustaqlığını siyasi plakata, protestə çevirmir, əksinə bu məhdudiyyət ona yaradıcı axtarışlarına, alternativ ifadə formalarını tapmağa vadar edir: “Bu, film deyil”, “Taksi” və s. Onun cəsarətli baxış bucağı, kino dili - metaforlar sistemindən, poetik tərzdən qidalanan ənənəvi İran kinosunun çərçivələrinə sığmır.

Məcidi isə İran kinosunun basmaqəliblərindən kənara çıxmır, ənənəvi təhkiyə qurur, lüzumsuz melodramatizmə gedir, duyğusal vurğular edir. Və İranda onlarla belə film çəkilir. Üstəlik, dini dəyərləri sənət meyarlarından önə çıxır.

Ona görə, küyə düşərək Məcidinin bu qədər şişirdilməsinə ehtiyac yoxdur.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Lağ-lağı ovqatı insanları tərk etmir – Qorxmaz Quliyev...
13:31 03 Aprel 2020
Bakıda uşaqlar üçün virtual sərgi
12:41 03 Aprel 2020
Koronavirusun bizə öyrətdiyi üç hikmət – Şərif Ağayar yazır...
12:03 03 Aprel 2020
“Baba, yaxın gəlmə!” - Kənddə karantin günləri - Ayxan Ayvaz yazır...
11:46 03 Aprel 2020
İTV "Aprel döyüşləri" barədə filmi efirə niyə buraxmadı?
11:18 03 Aprel 2020
Beynəlxalq Buker Mükafatının qısa siyahısı açıqlandı
10:45 03 Aprel 2020
Xalq artisti bir aylıq əmək haqqını fonda bağışladı
10:29 03 Aprel 2020
Aygün Kazımovadan 103 yaşlı nənəyə sürpriz
10:00 03 Aprel 2020
Ata-anasının çırağını söndürdü - Bircənin romanı
09:00 03 Aprel 2020
Kaliforniya Universitetinin professoru: “Azərbaycan həkimlərinə inanın!” – Sual-Cavab
06:25 03 Aprel 2020
Atatürkü “təhqir edən”, ölkədən qaçarkən öldürülən məşhur yazıçı – Həyat Hekayəti
21:00 02 Aprel 2020
Xalq artisti həmkarlarını tənqid atəşinə tutdu: "Belə şeyləri cılız görürəm"
18:51 02 Aprel 2020
Koronavirusa qeyri-adi münasibət - Fotolar
18:45 02 Aprel 2020
Görünmür qəlbinə taxdığın üzük - Yeni sevgi şeirləri
17:57 02 Aprel 2020
Bəhram Bağırzadə evdən müsabiqə keçirəcək
17:02 02 Aprel 2020
Bakıda onlayn sərgi
16:21 02 Aprel 2020
“Bizi birləşdirən mədəniyyət” layihəsinin musiqi axşamları təqdim edilib
15:42 02 Aprel 2020
Koronavirus xəstələrinin kimliyi niyə açıqlanmır? - Psixoloqla aktual müsahibə
15:03 02 Aprel 2020
Məşhur rəssam vəfat etdi
14:42 02 Aprel 2020
Karantin qaydalarını pozan avaralar
13:58 02 Aprel 2020