news-inner
clock16:10 calendar-gray 26 Oktyabr 2017 view-gray181 dəfə oxunub
view-gray181 dəfə oxunub

“Bu, olduqca lazımlı işdir” – alimlərdən "zaryadka"nın "yükləmə" olmağına münasibət

Xəbər verdiyimiz kimi, bəzi alınma sözlərin Azərbaycan dilində qarşılığı müəyyənləşdirilərək Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasında təsdiqlənib. “Zaryadka” - “yükləmə”, “adapter” – “yükləyici”, “embarqo” - “qadağa”, “evakuasiya” - “köçürülmə”, “proqnoz” – “öncəgörmə”, “konsensus” – “yekdillik”, “kserokopiya” – “üzçıxarma”, “like” - “bəyənmə”, “mesaj” – “ismarıc” kimi təsdiqlənib. Bu sözlərin qarşılığı adekvatdırmı? Ümumiyyətlə, terminlərin qarşılığını tapmaq doğrudurmu? Kulis.az bu haqda sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik.

Filologiya elmlər doktoru, professor Rüstəm Kamal:

Mən siyahıyla tam tanış deyiləm. Amma bir neçə sözün dəyişdirilməsini eşitmişəm. Sizə deyim ki, adətən terminlər tərcümə olunmur. Əgər o termin beynəlxalqdırsa və bütün dünyada işlənirsə, qəbul olunursa. Bu guya dili təmizləməkdir. Guya onlar dildə müəyyən təmizləmə işləri aparmaq istəyirlər. Ana dilimizdəki sözləri hansısa terminin əvəzində işlədərək dilimizi təmizləmək fikrindədir. Ancaq adətən bu cür “təmizləmə işləri” uğursuzluqla nəticələnib. Dilə gətirdikləri bu cür sözlər yalnız ekzotik xarakter daşıyıb. Məsələn, götürək “proqnoz” sözünü. Onu “öncəgörmə” eləyiblər. Halbuki bu sözdən bir neçə söz yaranıb: tutaq ki, “proqnozlaşdırma”. İndi bunu “öncəgörmələşdirmə” eləyəcəklər? Axı “öncəgörmə” hansısa konkret şəxsə, mistik qüvvəyə sahib olanlara, falçılara aiddir. Bu cür dəyişdirilmə yanlışdır. Çünki bu subyektə aiddir. “Proqnoz” isə məsələn, istehsalatda da işlənə bilər. Yaxud da hava proqnozunu götürək. İndi nə deyək? Hava öncəlikləri? Dilin zənginləşməsi ayrıdır. Ancaq bu tamam başqa söhbətdir. Onlar dilin və cəmiyyətin qanunlarını nəzərə almadan hansı sözlərisə öz ağılları ilə dəyişərək süni kalkalar yaradırlar. Süni kalkalar da canlı orqanizm olduğu üçün dilin daşıyıcısı olan cəmiyyət onu geri qaytarır. Sadəcə bu sözlər muzey eksponatı kimi yadda qalır. Biz yeni söz yaratmırıq. Sadəcə ölü sözlərin sayını artırmaqla məşğuluq.

BDU, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının dosenti Məti Osmanoğlu:

Məncə, bu, olduqca lazımlı işdir və onun “ölü nöqtədən” tərpədilməsini təqdir edirəm. İlk mərhələlərdə hansısa söz kiminsə xoşuna gəlməyə bilər, ancaq zaman keçəndən sonra alışacağıq. Düzü, mənim mövqeyim belədir ki, yeni terminlərin türk dilindən götürülməyi daha məqsədəuyğundur. Hər halda, bu sahədə iş görülürsə, deməli, irəliləyiş var. Millətimiz və dövlətimiz üçün xeyirli olsun.

news-inner-user

16121 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Türkiyəli şair vəfat etdi
18:30 12 Avqust 2020
Məhəllə futbolu - Hekayə
17:58 12 Avqust 2020
Özündən 25 yaş kiçik qadınla evləndi, yoldaşının ikinci əri bütün şəkillərini yandırdı, məzarı hələ də bilinmir – Nəsibə Zeynalovanın atasının dramatik həyatı
17:04 12 Avqust 2020
Məşhur "20th Century Fox" fəaliyyətini sona çatdırır
16:14 12 Avqust 2020
İtaliyada vəfat edən müğənnimizin nəşi vətənə gətiriləcək? - Açıqlama
15:30 12 Avqust 2020
Səfər Alışarlının "İşıq" hekayəsi
14:42 12 Avqust 2020
Kinematoqrafiya şöbəsinə yeni müdir təyin olundu
13:53 12 Avqust 2020
Manaf Ağayevin döydüyü model sevgili – “Ay canı yanmış” rəzaləti
13:49 12 Avqust 2020
Nazir Afaq Bəşirqızının gəlininə vəzifə verdi
13:12 12 Avqust 2020
Özündən 45 yaş kiçik şagirdini hamilə qoyan müəllim
12:53 12 Avqust 2020
Azərbaycanlı yazarın kitabı Türkiyədə nəşr olundu
12:09 12 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin mətbuat katibi işindən ayrıldığını açıqladı
11:23 12 Avqust 2020
Əfsanəvi müğənninin gitarası rekord qiymətə satıldı
11:10 12 Avqust 2020
Namazı ana dilimizdə qılsaq, daha səmimi olarıq
10:31 12 Avqust 2020
Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqı ssenari müsabiqəsi elan edir
09:57 12 Avqust 2020
Yollar bağışlamır gecikənləri - Könül Arifin şeirləri
09:00 12 Avqust 2020
Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020