news-inner
clock16:10 calendar-gray 26 Oktyabr 2017 view-gray95 dəfə oxunub
view-gray95 dəfə oxunub

“Bu, olduqca lazımlı işdir” – alimlərdən "zaryadka"nın "yükləmə" olmağına münasibət

Xəbər verdiyimiz kimi, bəzi alınma sözlərin Azərbaycan dilində qarşılığı müəyyənləşdirilərək Nazirlər Kabineti yanında Terminologiya Komissiyasında təsdiqlənib. “Zaryadka” - “yükləmə”, “adapter” – “yükləyici”, “embarqo” - “qadağa”, “evakuasiya” - “köçürülmə”, “proqnoz” – “öncəgörmə”, “konsensus” – “yekdillik”, “kserokopiya” – “üzçıxarma”, “like” - “bəyənmə”, “mesaj” – “ismarıc” kimi təsdiqlənib. Bu sözlərin qarşılığı adekvatdırmı? Ümumiyyətlə, terminlərin qarşılığını tapmaq doğrudurmu? Kulis.az bu haqda sorğu keçirib. Cavabları təqdim edirik.

Filologiya elmlər doktoru, professor Rüstəm Kamal:

Mən siyahıyla tam tanış deyiləm. Amma bir neçə sözün dəyişdirilməsini eşitmişəm. Sizə deyim ki, adətən terminlər tərcümə olunmur. Əgər o termin beynəlxalqdırsa və bütün dünyada işlənirsə, qəbul olunursa. Bu guya dili təmizləməkdir. Guya onlar dildə müəyyən təmizləmə işləri aparmaq istəyirlər. Ana dilimizdəki sözləri hansısa terminin əvəzində işlədərək dilimizi təmizləmək fikrindədir. Ancaq adətən bu cür “təmizləmə işləri” uğursuzluqla nəticələnib. Dilə gətirdikləri bu cür sözlər yalnız ekzotik xarakter daşıyıb. Məsələn, götürək “proqnoz” sözünü. Onu “öncəgörmə” eləyiblər. Halbuki bu sözdən bir neçə söz yaranıb: tutaq ki, “proqnozlaşdırma”. İndi bunu “öncəgörmələşdirmə” eləyəcəklər? Axı “öncəgörmə” hansısa konkret şəxsə, mistik qüvvəyə sahib olanlara, falçılara aiddir. Bu cür dəyişdirilmə yanlışdır. Çünki bu subyektə aiddir. “Proqnoz” isə məsələn, istehsalatda da işlənə bilər. Yaxud da hava proqnozunu götürək. İndi nə deyək? Hava öncəlikləri? Dilin zənginləşməsi ayrıdır. Ancaq bu tamam başqa söhbətdir. Onlar dilin və cəmiyyətin qanunlarını nəzərə almadan hansı sözlərisə öz ağılları ilə dəyişərək süni kalkalar yaradırlar. Süni kalkalar da canlı orqanizm olduğu üçün dilin daşıyıcısı olan cəmiyyət onu geri qaytarır. Sadəcə bu sözlər muzey eksponatı kimi yadda qalır. Biz yeni söz yaratmırıq. Sadəcə ölü sözlərin sayını artırmaqla məşğuluq.

BDU, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının dosenti Məti Osmanoğlu:

Məncə, bu, olduqca lazımlı işdir və onun “ölü nöqtədən” tərpədilməsini təqdir edirəm. İlk mərhələlərdə hansısa söz kiminsə xoşuna gəlməyə bilər, ancaq zaman keçəndən sonra alışacağıq. Düzü, mənim mövqeyim belədir ki, yeni terminlərin türk dilindən götürülməyi daha məqsədəuyğundur. Hər halda, bu sahədə iş görülürsə, deməli, irəliləyiş var. Millətimiz və dövlətimiz üçün xeyirli olsun.

news-inner-user

14291 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Son anda adı dəyişən 10 şedevr roman
21:00 17 Fevral 2020
Kukla Teatrında fiziki məhdudiyyətli uşaqların iştirakı ilə tamaşa olacaq
19:27 17 Fevral 2020
Mərhum müğənni "konsert verəcək"
18:45 17 Fevral 2020
Sevişməyə həvəsim yoxdur - Ömər Xəyyamdan yeni hekayə
18:05 17 Fevral 2020
Gənc şairə vəzifə verildi
17:24 17 Fevral 2020
Aydın Uluxanlının kitabı təqdim olunub
16:45 17 Fevral 2020
Xalq artistimiz çex professorla eyni səhnədə
16:12 17 Fevral 2020
Avropa "İlin ən uğurlu muzeyi"ni seçdi
15:33 17 Fevral 2020
Rəsulzadə onun haqqında “Şərəfsiz bir aqibət” adlı yazı yazmışdı – Səfalət içində ölən məşhur yazıçımız
15:04 17 Fevral 2020
Məşhur rejissor vəfat etdi
14:24 17 Fevral 2020
Biz xarabat əhliyik... - Günün şeiri
13:51 17 Fevral 2020
Tanrıya göz vuran şair – Müşfiq Şükürlü yazır
13:16 17 Fevral 2020
Rusiya və Azərbaycanın balet ulduzları "Qu gölü"ndə bir araya gəldilər
12:34 17 Fevral 2020
Vaqif Mustafayev niyə belə edir?
12:03 17 Fevral 2020
Xocalı-Gədəbəy mədəniyyəti barədə kitab nəşr edildi
11:34 17 Fevral 2020
Müğənni Elnarənin efir “ağbirçək”liyi
11:03 17 Fevral 2020
"Dəli yığıncağı"nın premyerası oldu - Fotolar
10:30 17 Fevral 2020
Tanınmış aktrisa sevgililər günündə vəfat etdi
09:55 17 Fevral 2020
Bura kişilər girə bilməz! - Ayxan Ayvazdan reportaj
09:00 17 Fevral 2020
Ədəbiyyatımızın ən gözəl hekayələrindən biri: Qayçı
17:28 15 Fevral 2020