news-inner
clock10:00 calendar-gray 30 İyul 2017 view-gray309 dəfə oxunub
view-gray309 dəfə oxunub

Qadının müəmmalı sükutu: “PERSONA”

Bu gün böyük İsveç rejissoru İnqmar Berqmanın anım günüdür. Kulis.az bu münasibətlə Sevda Sultanovanın dahi rejissorun “Persona” filmi haqda yazdığı təqdimat yazısını təqdim edir.

İsveç rejissoru İnqmar Berqman intellektual-fəlsəfi kinonun son ustalarından sayılır.

Berqmanın filmləri hər şeydən əvvəl insan şüurunun alt, gizli qatlarını, ən dərin suallarını araşdırır.

Ailə ənənələrinin, şəxsiyyətin, dinin böhranı, insanların getdikcə qəlizləşən münasibəti və bunu anlamağa cəhd onun əsas mövzularıdır.

Keşiş ailəsində doğulan, qadağalar dünyasından qaçıb azad sənəti seçən Berqmanı daha yaxşı dərk etməkdə onun avtobioqrafik “Laterna Magika” kitabı yardımçı ola bilər.

Bu gün sizə onun yaradıcılığının ən əhəmiyyətli filmlərindən biri və kino mütəxəssislərinin çöxölçülü adlandırdığı “Persona” psixoloji dramını (1966) təklif edirik.

Filmin məzmunu:

Teatr aktrisası Elizabet tamaşa zamanı qəfildən susur və daha danışmır. Psixiatr müəyyənləşdirir ki, Elizabet psixi sağlam olsa da qəribə bir vəziyyətdə- donub qalma vəziyyətindədir.

Onu baxıcısı, tibb bacısı Alma ilə birlikdə şəhərkənarı evə dincəlməyə yollayırlar.

Image result for bergman

Elizabet susur, Alma isə onu vəziyyətdən çıxarmağa çalışır.

Əslində filmin bütün mahiyyəti onun adında gizlənib. “Persona” latın sözü olub “maska” deməkdir.

Filmi çəkərkən Berqman, “persona”nı arxetip kimi götürərək onu insanın sosial maskası kimi təqdim edən İsveçrə psixiatrı Karl Yunqun fəlsəfi nəzəriyyəsinə əsaslanıb.

Yunqa görə “persona” fərdin süni şəkildə formalaşdırdığı, ictimai rəyə hesabladığı “mən”idir, başqa cür desək, onun sosial maskasıdır. Yəni fərd ictimai həyatın tələblərinə, normalarına uyğun davranaraq maskalanır, onun gizlədiyi gerçək “mən”i isə başqadır.

Filmdə də iki “mən”in - sosial maskanın və gerçək mənin konflikti dayanır.

Antik teatrda aktyorların maskası məhz “persona” adlanırdı və baş qəhrəmanın da peşəcə aktrisa olması təsadüf deyil.

Müxtəlif maskalar taxıb səhnədə oynayan aktrisa reallıqda da oynamağa məcburdur. Məsuliyyətini daşımaq istəmədiyi (məsələn, o, ətrfadakıların xoşuna gələcək nümunəvi insan olmalıdır) rolu oynamaqla individuallığını itirməsinin böhranını yaşayır

Film boyu Elizabet susur, Alma isə keçmişindən danışır, gələcək planlarını, sirlərini bölüşür. O, bir növ Elizabetin ikinci “mən”inə çevrilir.

Bir çox kinoşünaslar hər iki personajı əslində eyni, vahid obraz kimi qəbul edir. Yəni Alma gerçək, daxili “mən”, Elizabet sosial maskadır. Və Alma ilə Elizabet arasındakı konflikt, mübarizə bir insanın daxilində baş verir.

Berqman tamaşaçını çətin suallarla üz-üzə qoyur: necə yaşamalı və ya necə yaşamaq düzgündür?

Cəmiyyətin gözləntilərini doğrultmaq üçün maska geyinərək ailədə, işdə rol oynamaq, yoxsa daxili “mən”ini zahirə çıxarıb özün kimi yaşamaq?

Image result for Persona film

Məhz bu dilemma arasında fərdin ekzistensiallıq problemi yaşanır.

Yuxarıda yazdıqlarım filmin ümumi xarakteristikasıdır.

Ümumiyyətlə isə “Persona”nı birmənalı şəkildə yozmaq doğru deyil. Filmin çoxmənalılığı ilə Berqmanın yozumlar üçün saysız yer qoyur, insanı “mən”ində enmək istəmədiyi məkanlara nəzər salmağa vadar edir.

Kimi üçün “Persona” travma, kimi üçün isə terapiya ola bilər. Bu, filmi necə qəbul edəcəyinizdən asılıdır.


”Persona” ağ-qara, kamera filmidir, rejissor əsasən iri planlarla işləyib. Süjet demək olar ki, iki aktrisanın üzərində qurulub.

Berqman maraqlı vizual fəndlərdən (qadın obrazların bir-birinə qarışıb eyni vücudda birləşməsi), işıq və kölgə (məsələn, kadrlarda personajların üzünün bir tərəfi qaranlıq, digər tərəfi aydındı), həyat və səhnə, ölüm və həyat kontrastlarından istifadə edib.

Filməburdanbaxa bilərsiz.

news-inner-user

18721 məqalə

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

Amerikalı rəssamın əsəri 93 milyon dollara satıldı - Foto
15:46 13 May 2021
İnsanın təkbaşına xoşbəxt olması utanılası bir işdir - Kamyudan unudulmaz aforizmlər
14:28 13 May 2021
Nizamiyə həsr olunan beynəlxalq konfransa tezis qəbulu davam edir
13:46 13 May 2021
Yəhudi yazıçının kitabını yandırmaq üçün alanlar - Ayxan Ayvaz yazır...
12:30 13 May 2021
Rafiq Tağının üçcildliyi nəşr olundu - Foto
11:25 13 May 2021
"Xarıbülbül" festivalının qala konserti olacaq
10:31 13 May 2021
Bu da bu cür həyatdır – Elçinin hekayəsi
09:29 13 May 2021
“Azərbaycan–ispan danışıq kitabçası” çap olunub
18:18 12 May 2021
Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin toplusu Şuşada təqdim olundu - Foto
17:41 12 May 2021
Şuşada "Xarıbülbül" festivalı
15:00 12 May 2021
Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir - Hüseyn Cavidin şeirləri
14:24 12 May 2021
Ağadadaş Ağayev əməliyyat öncəsi fotosunu yaydı
13:09 12 May 2021
30 ilin ən gözəl müjdəsi
12:04 12 May 2021
Tanınmış aktyor vəfat etdi
12:00 12 May 2021
Bu gün Şuşada «Xarıbülbül» müsiqi festivalı başlayır
10:12 12 May 2021
İrəvandan yük maşınında qaçan, özündən 24 yaş böyük direktorla evlənən, İran şahının sevimlisi olan Xalq artisti
09:03 12 May 2021
Sonsuz - Şərif Ağayarın hekayəsi
17:00 11 May 2021
Filmimiz Braziliyada beynəlxalq festivalda sertifikata layiq görülüb
15:50 11 May 2021
Soljenitsının Nobel almasının gizlinləri
14:45 11 May 2021
İntəhasız acı nəğmə - Qorki haqqında esse
13:25 11 May 2021