writer1

Aliyə

Məqalə sayı

997
clock15:24 calendar-gray 21 İyul 2017 view-gray294 dəfə oxunub
view-gray294 dəfə oxunub

Tolstoyla alver edənlər

Üç-dörd ayın söhbətidir, əyalətdə yaşayan aktrisadan bəhs edən bir filmin təqdimatında idik. Film bu aktrisanın-qadının həyat eşqindən bəhs edirdi. Ədəbiyyatçı dostlardan biri müzakirə vaxtı belə bir sual səsləndirdi: Bu necə aktrisadır ki, Şekspirin əsərlərinin adını bilmir?

Əlbəttə, dostum haqlı idi. Amma bu sual başqa bir sual yaradırdı: O qadın Şekspiri tanımaya-tanımaya bu qədər bütöv, öz dəyərlərinə sadiq və güclüdür, nəinki Şekspiri, hətta Tolstoyu, Servantesi, Çexovu, Hüqonu tanıyıb oxuyan biz onun qədər güclü deyilik – niyə?

Axı Tolstoy, Dostoyevski, Hüqo onları güclü etməli idi?

Necə olur ki, adam Tolstoya, Servantesə, Hüqoya yox, onların yanından keçib öz kiçik həqiqətlərinə sığınır? Həm də yaradıcılıq kimi azadlıq tanıyandan sonra?

Necə olur ki, insan bu qədər dahilərin əsrlərdən əsrlərə keçən kitablarını görüb, iş şkafına düzür, amma məsələn, öz kürsüsündə, bir az da davam etsə 50 il sürəcək vəzifəsindən bərk-bərk yapışır?

Sual həmişə dəqiq olur, cavabsa xırdalanıb qum kimi əlimizin arasından tökülür.

Böyük dəyərləri tanıyıb kiçik həqiqətlərə - daha düzü, cavablara sığınmağın izahı cümləlik olmayacaq.

Qayda belədir; sual bir cümlə, cavab azı iki cümlədir. Amma məsələ bu deyildi. Bizim sualımıza onlarla sosial-psixoloji səbəblər çıxacaq ortaya.

Hətta “guya sən özün...”lə başlayan və sualımızın saxta çalarlarını ifşa edən sual da olacaq arada. Olsun, eybi yox. Ən səmimi yazı ilk növbədə özünə yazılandır.

Elə ona görədir ki, məni məlum cavablar yox, ən yeniləri maraqlandırır: Bəlkə ona görə ki, biz ədəbiyyatı, sənəti cansız kitablar kimi ölü sayırıq? Ətrafımızda Don Kixotları görməməyimiz də bundandır?

Məsələn, pir kimi adam tanıyıram, desəm inanmazsınız, amma haqqında balaca bir təbrik yazısı yazmağa qorxuram. Onu cansızlaşdırmaqdan qorxuram. Halbuki, biz cansıza daha çox inanırıq. Daşa, dəmirə, Dostoyevskinin qələminə, Tolstoyun yastığına, peyğəmbərin əbasına, İsanın xaçına.

Dində olduğu qədər ədəbiyyat da fetişizmdə boğulur. Hətta məsələ cansız əşyalara inanmaqda da deyil, məsələ dəyərlərin cansız olduğuna inanmaqdadır.

Sən deməyəsən ki, bu boyda kitab, kino, sənət, musiqi dəyərlərin diri olduğuna inandırmaq üçün imiş.

Belə çıxır ki, o Şekspiri tanımayan aktrisa Şekspiri bizdən yaxşı tanıyır. Sadəcə bundan xəbəri yoxdur.

Yaxşı da ki, yoxdur!

Şekspiri vasitəyə çevirmədiyinə görə, bir ayrıca borcluyuq ona. Tolstoyu tanımayan, məqalə yazmayan, kitab oxumayan, kino çəkməyən hər bir adam məhz buna görə çox qiymətlidir!

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Türkiyəni Avroviziyada təmsil edən qrupun solisti vəfat etdi
19:07 11 Avqust 2020
Azərbaycanda doğulmuş yəhudi rəssamın sərgisi olacaq
18:46 11 Avqust 2020
Tarantino filmdən imtina etdi
18:15 11 Avqust 2020
Nəşriyyat yeni müsabiqə elan etdi - Şərtlər
17:39 11 Avqust 2020
Dünyanın sonuncu tənha adamı - Kamal Abdullanın romanları haqda...
16:58 11 Avqust 2020
Nənəmin laylası öpür üzümdən – Şeirlər
15:44 11 Avqust 2020
Məşhur şairin məzarı tapıldı - Foto
14:52 11 Avqust 2020
İntihar edən məşhur aktyorun həyatı film olur
14:01 11 Avqust 2020
Sevdiyi kişidən məcbur ayırdılar, əri xalası qızıyla evləndi, gənc yaşında xiffətdən öldü – Faciələrə dözməyən “Nəsimi”nin Şəmsi
13:11 11 Avqust 2020
Uşaqlıqda hərbçi atamın, gənclikdə hərbçi sevgilimin yolunu gözləmiş adamam – Fəridə yazır...
12:06 11 Avqust 2020
"Azərbaycan Böyük Vətən müharibəsi illərində" kitabı nəşr olunub
11:27 11 Avqust 2020
Əri hamilə yoldaşını dənizdə niyə boğdu? - Günel Natiq yazır...
10:42 11 Avqust 2020
Sevda Ələkbərzadə yeni mahnısını təqdim etdi - Video
10:05 11 Avqust 2020
Atamın əlləri - Sərdar Aminin yeni hekayəsi
09:01 11 Avqust 2020
Özünü Ancelina Coliyə çevirən gənc oğlan - Fotolar
18:43 10 Avqust 2020
İlğım - Şəhla Nihanın yeni hekayəsi
17:59 10 Avqust 2020
Kinonun böhrana təsiri - Çarli Çaplin nə demək istəyirdi?
17:14 10 Avqust 2020
Mədəniyyət nazirinin müşaviri və şöbə müdirləri vəzifəsindən azad edildi
16:24 10 Avqust 2020
Rusların Yer planetində açdıqları "Cəhənnəm qapısı": Əlli ildir, bağlaya bilmirlər - Foto
16:02 10 Avqust 2020
Yazıçı Səfər Alışarlının yeni kitabı çap olundu
15:45 10 Avqust 2020