writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

444
clock12:15 calendar-gray 14 Yanvar 2016 view-gray187 dəfə oxunub
view-gray187 dəfə oxunub

Yazıçıların əhvalatçılığı

Ayxan Ayvaz

Bir var yazıçı, bir də var əhvalatçı. Bunlar fərqli anlayışlardı.

Yazıçı kimdir?

Yazıçı hansısa bir əhvalatın psixologiyasını, hiss və duyğularını ötürən, mükəmməl mətn yaradan adamdır.

Əhvalatçılar isə daha çox gördüyü hadisələri olduğu kimi nəql edən şəxsə deyirlər.

Məsələn, bir əhvalat:

“Bir nəfər küçədə pul qabı tapır. Birtəhər dolanan ailə bu xəbərə çox sevinir. Kişi isə pul qabını sahibinə qaytaracağını söyləyir. Evdə dava-dalaş, söz-söhbət düşür. Borclar, kreditlər, ağır yaşayış kişini fikrindən döndərə bilmir. Pul qabındakı kartlardan sahibini tapır və yola düzəlir. Arvadı arxasınca özünü yetirir, yalvar-yaxar eləyir, amma xeyri olmur. Nə isə, pul qabı sahibə çatanda sadəlövh kişiyə baxıb qımışır:

- Nə işləyirsən sən?

- Toyuq satıram.

Pul qabının sahibinin cavabı unikal olur:

- Sən həmişə toyuq satacaqsan”.

Yəqin ki, tez-tez oturduğunuz kafelərdə, çayxanalarda öz kəndindən-kəsəyindən dil qəfəsə qoymadan əhvalatlar danışan adamlar görmüsünüz. Mənim tanıdığım bu cür məzəli, baməzə kişilər var. Ancaq onlar heç vaxt danışdıqları əhvalatdan hekayə düzəldə bilməyəcəklər. Çünki yazıçı deyillər.

Yuxarıdakı əhvalat materialdır, elə bil yonulmamış odundur. Yazıçı o əhvalatdan şedevr düzəldər, əhvalatçı isə danışıb keçər.

Bizim ədəbiyyatda da nə yazıq ki, əhvalatçılıq dəbə minib. Bir də görürsən, hansısa gənc bir yazar eynən kafedə əlini-qolunu sallaya-sallaya əhvalat danışan bir kişi kimi hekayə yazıb. Hekayənin dili, psixoloji qatı, duyğusu yoxdur, quru, yonulmamış oduna oxşayır. Bizi tərpətmir, təsirləndirmir.

Yazıçının gücü əhvalatçılığında deyil, ötürdüyü mesajdadır. İnsan əzab çəkir, tənhadır, onun içində fırtınalar əsir və s. Məsələ insana kənardan baxmaqda deyil. Bu əhvalatçılıqdır. Elə bil yazıçı döşünə döyür ki, bax gör, mən necə əntiqə bir əhvalat tapmışam. Ancaq bu əhvalatın irəli sürdüyü bir ideya, alt qatı yoxdur. Yalnız gülmək, ya da kövrəltmək üçün deyilib.

Bütün böyük əsərlərin əhvalatı var. Ancaq diqqətlə baxsaq, görərik ki, onlar heç də qeyri-adi əhvalatlar deyil. Bu əsərlərin bu günə qədər aktual olmağının səbəbi nədir? Yazıçı əhvalatçılıqdan qaçır, sadə adamın ayıb bildiyi, deməyə cəsarət etmədiyi, görə bilmədiyini yazır.

Yazıçı digərlərindən daha həssas, daha intellektual olur, əhvalat yazmağı isə hamı bacarar.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Daha bir nəşriyyat Polad Həşimovla bağlı kitab nəşr etdi - Foto
18:36 14 Avqust 2020
Ayı balalarını oğurlayan çoban - Qorxmaz Şıxəlioğlu yazır...
17:14 14 Avqust 2020
Tom Kruzun çəkildiyi filmin meydançasında yanğın baş verdi
16:05 14 Avqust 2020
Xalq artistinin qızı atasının şeirlər kitabını nəşr etdirəcək
15:19 14 Avqust 2020
Oğlu Xalq artistinə klip çəkdi - Video
14:28 14 Avqust 2020
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor Alim Qasımov - Maraqlı faktlar
13:32 14 Avqust 2020
Almaz Ələsgərli efirdə erməni mahnısı oxudu - Video
12:38 14 Avqust 2020
"Sevastopol uğrunda döyüş"ün qəhrəmanı vəfat etdi
12:17 14 Avqust 2020
Bizi kütləvi öldürmək məsələsi... - Bütün bunlar masonların işidir?
11:27 14 Avqust 2020
Gənc yazara ağır itki üz verdi
10:39 14 Avqust 2020
Filmimiz beynəlxalq festivalda mükafat qazandı
10:00 14 Avqust 2020
Məni şərləyib qardaşımın gözündən salmaq istəyirdi - Bircənin romanı
08:59 14 Avqust 2020
Türk aktrisası vəfat etdi
18:30 13 Avqust 2020
Azərbaycanda əcnəbi serialların yayımı bərpa olundu
17:57 13 Avqust 2020
Məşhur rejissorların ürəyində qalan 5 film - Çəkmək istəyirdilər, alınmadı...
17:02 13 Avqust 2020
"Avatar-2" filminin çəkiliş meydançasından fotolar
16:28 13 Avqust 2020
Xalq rəssamı vəfat etdi
15:09 13 Avqust 2020
Nazirlikdən gedənlər və gələnlər
14:11 13 Avqust 2020
Mədəniyyət Nazirliyinin aparat rəhbəri vəzifəsindən azad olundu
13:24 13 Avqust 2020
Mahnılarını Niyaməddin Musayev oğurladı, rayonu işğal olunanda beyninə qan sızıb öldü – Bu gözəl musiqilərin müəllifini siz də tanıyın
13:19 13 Avqust 2020