writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

525
clock12:15 calendar-gray 14 Yanvar 2016 view-gray318 dəfə oxunub
view-gray318 dəfə oxunub

Yazıçıların əhvalatçılığı

Ayxan Ayvaz

Bir var yazıçı, bir də var əhvalatçı. Bunlar fərqli anlayışlardı.

Yazıçı kimdir?

Yazıçı hansısa bir əhvalatın psixologiyasını, hiss və duyğularını ötürən, mükəmməl mətn yaradan adamdır.

Əhvalatçılar isə daha çox gördüyü hadisələri olduğu kimi nəql edən şəxsə deyirlər.

Məsələn, bir əhvalat:

“Bir nəfər küçədə pul qabı tapır. Birtəhər dolanan ailə bu xəbərə çox sevinir. Kişi isə pul qabını sahibinə qaytaracağını söyləyir. Evdə dava-dalaş, söz-söhbət düşür. Borclar, kreditlər, ağır yaşayış kişini fikrindən döndərə bilmir. Pul qabındakı kartlardan sahibini tapır və yola düzəlir. Arvadı arxasınca özünü yetirir, yalvar-yaxar eləyir, amma xeyri olmur. Nə isə, pul qabı sahibə çatanda sadəlövh kişiyə baxıb qımışır:

- Nə işləyirsən sən?

- Toyuq satıram.

Pul qabının sahibinin cavabı unikal olur:

- Sən həmişə toyuq satacaqsan”.

Yəqin ki, tez-tez oturduğunuz kafelərdə, çayxanalarda öz kəndindən-kəsəyindən dil qəfəsə qoymadan əhvalatlar danışan adamlar görmüsünüz. Mənim tanıdığım bu cür məzəli, baməzə kişilər var. Ancaq onlar heç vaxt danışdıqları əhvalatdan hekayə düzəldə bilməyəcəklər. Çünki yazıçı deyillər.

Yuxarıdakı əhvalat materialdır, elə bil yonulmamış odundur. Yazıçı o əhvalatdan şedevr düzəldər, əhvalatçı isə danışıb keçər.

Bizim ədəbiyyatda da nə yazıq ki, əhvalatçılıq dəbə minib. Bir də görürsən, hansısa gənc bir yazar eynən kafedə əlini-qolunu sallaya-sallaya əhvalat danışan bir kişi kimi hekayə yazıb. Hekayənin dili, psixoloji qatı, duyğusu yoxdur, quru, yonulmamış oduna oxşayır. Bizi tərpətmir, təsirləndirmir.

Yazıçının gücü əhvalatçılığında deyil, ötürdüyü mesajdadır. İnsan əzab çəkir, tənhadır, onun içində fırtınalar əsir və s. Məsələ insana kənardan baxmaqda deyil. Bu əhvalatçılıqdır. Elə bil yazıçı döşünə döyür ki, bax gör, mən necə əntiqə bir əhvalat tapmışam. Ancaq bu əhvalatın irəli sürdüyü bir ideya, alt qatı yoxdur. Yalnız gülmək, ya da kövrəltmək üçün deyilib.

Bütün böyük əsərlərin əhvalatı var. Ancaq diqqətlə baxsaq, görərik ki, onlar heç də qeyri-adi əhvalatlar deyil. Bu əsərlərin bu günə qədər aktual olmağının səbəbi nədir? Yazıçı əhvalatçılıqdan qaçır, sadə adamın ayıb bildiyi, deməyə cəsarət etmədiyi, görə bilmədiyini yazır.

Yazıçı digərlərindən daha həssas, daha intellektual olur, əhvalat yazmağı isə hamı bacarar.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nobelli yazıçı daha bir mükafata layiq görüldü
18:39 15 İyun 2021
Avropa Film Festivalında iştirak edən filmləri onlayn izləmək mümkündür
17:45 15 İyun 2021
Öz arvadını söydü, Səməd Vurğunu pislədi, yad qadınla yaxalandı – Hüseyn Arifin heç yerdə yayımlanmayan lətifələri
17:01 15 İyun 2021
Əməkdar artist vəfat etdi
16:18 15 İyun 2021
Bakının yaşı keçmiş ofisiant qadınları: Onları necə alçaldırlar?
15:30 15 İyun 2021
Müğənninin cızma-qarası 281 min dollara satıldı - Foto
14:41 15 İyun 2021
Məşhur bəstəkar vəfat etdi
14:01 15 İyun 2021
Mənə zorla köynək satan qız - Nihat Pir yazır
13:07 15 İyun 2021
Gənc rejissora görə Kürdəxanı həbsxanasına getdi, ən açıq səhnələrə çəkilən aktrisa kimi tarixə düşdü - Onu Təhminə roluna niyə layiq görmədilər?
12:15 15 İyun 2021
Saçım sığalının dadını bilməz...
11:46 15 İyun 2021
Milli Qurtuluş Günü münasibətilə konsert proqramı təqdim edildi
11:22 15 İyun 2021
Cavanşir Yusiflinin ən çox sevdiyi 10 roman - Siyahı
10:58 15 İyun 2021
Heç utanırsan, Ayxan?
10:35 15 İyun 2021
Füzulidə kitab sərgisi açılıb
09:53 15 İyun 2021
Ankarada Yunus Əmrənin 700 illiyi keçirilib
09:47 15 İyun 2021
Azərbaycanlı yazıçı koronavirusdan vəfat edən anası haqda hekayə yazdı – Mətn
09:01 15 İyun 2021
Aşıq Ədalətin oğlu: “İkimiz də ağlaya-ağlaya bir-birimizə baxırdıq” – Müsahibə
21:00 14 İyun 2021
Reza Deqatinin Əfqanıstanda çəkdiyi fotoşəkillər sərgilənib
18:54 14 İyun 2021
"Yüz ilin adamları”: Toğrul Nərimanbəyov – Yeni veriliş
18:33 14 İyun 2021
Mədəniyyət xadimlərinə mükafatlar təqdim edilib
18:01 14 İyun 2021