writer1

Ayxan Ayvaz

Məqalə sayı

487
clock12:15 calendar-gray 14 Yanvar 2016 view-gray254 dəfə oxunub
view-gray254 dəfə oxunub

Yazıçıların əhvalatçılığı

Ayxan Ayvaz

Bir var yazıçı, bir də var əhvalatçı. Bunlar fərqli anlayışlardı.

Yazıçı kimdir?

Yazıçı hansısa bir əhvalatın psixologiyasını, hiss və duyğularını ötürən, mükəmməl mətn yaradan adamdır.

Əhvalatçılar isə daha çox gördüyü hadisələri olduğu kimi nəql edən şəxsə deyirlər.

Məsələn, bir əhvalat:

“Bir nəfər küçədə pul qabı tapır. Birtəhər dolanan ailə bu xəbərə çox sevinir. Kişi isə pul qabını sahibinə qaytaracağını söyləyir. Evdə dava-dalaş, söz-söhbət düşür. Borclar, kreditlər, ağır yaşayış kişini fikrindən döndərə bilmir. Pul qabındakı kartlardan sahibini tapır və yola düzəlir. Arvadı arxasınca özünü yetirir, yalvar-yaxar eləyir, amma xeyri olmur. Nə isə, pul qabı sahibə çatanda sadəlövh kişiyə baxıb qımışır:

- Nə işləyirsən sən?

- Toyuq satıram.

Pul qabının sahibinin cavabı unikal olur:

- Sən həmişə toyuq satacaqsan”.

Yəqin ki, tez-tez oturduğunuz kafelərdə, çayxanalarda öz kəndindən-kəsəyindən dil qəfəsə qoymadan əhvalatlar danışan adamlar görmüsünüz. Mənim tanıdığım bu cür məzəli, baməzə kişilər var. Ancaq onlar heç vaxt danışdıqları əhvalatdan hekayə düzəldə bilməyəcəklər. Çünki yazıçı deyillər.

Yuxarıdakı əhvalat materialdır, elə bil yonulmamış odundur. Yazıçı o əhvalatdan şedevr düzəldər, əhvalatçı isə danışıb keçər.

Bizim ədəbiyyatda da nə yazıq ki, əhvalatçılıq dəbə minib. Bir də görürsən, hansısa gənc bir yazar eynən kafedə əlini-qolunu sallaya-sallaya əhvalat danışan bir kişi kimi hekayə yazıb. Hekayənin dili, psixoloji qatı, duyğusu yoxdur, quru, yonulmamış oduna oxşayır. Bizi tərpətmir, təsirləndirmir.

Yazıçının gücü əhvalatçılığında deyil, ötürdüyü mesajdadır. İnsan əzab çəkir, tənhadır, onun içində fırtınalar əsir və s. Məsələ insana kənardan baxmaqda deyil. Bu əhvalatçılıqdır. Elə bil yazıçı döşünə döyür ki, bax gör, mən necə əntiqə bir əhvalat tapmışam. Ancaq bu əhvalatın irəli sürdüyü bir ideya, alt qatı yoxdur. Yalnız gülmək, ya da kövrəltmək üçün deyilib.

Bütün böyük əsərlərin əhvalatı var. Ancaq diqqətlə baxsaq, görərik ki, onlar heç də qeyri-adi əhvalatlar deyil. Bu əsərlərin bu günə qədər aktual olmağının səbəbi nədir? Yazıçı əhvalatçılıqdan qaçır, sadə adamın ayıb bildiyi, deməyə cəsarət etmədiyi, görə bilmədiyini yazır.

Yazıçı digərlərindən daha həssas, daha intellektual olur, əhvalat yazmağı isə hamı bacarar.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Axşama tamaşa var
10:30 18 Yanvar 2021
Nizamini dərin hissiyyatlı kadrlar öyrənməlidir - Cavanşir Yusifli yazır...
10:01 18 Yanvar 2021
Xudu Məmmədovun oğlu: “Mən çatanda atam yerdə uzanmışdı, ona süni nəfəs verirdilər” – Müsahibə
09:00 18 Yanvar 2021
Nana sevirdi - Nərmin Kamaldan hekayə
12:31 17 Yanvar 2021
“Ah, bu uzun sevda yolu” onlayn nümayiş ediləcək
17:20 16 Yanvar 2021
“Əli Kərim deyib ki, məndən yaxşı yazır” - Azərbaycanlı şairin son müsahibəsi
16:30 16 Yanvar 2021
Muzey və sərgi salonları bu tarixdən fəaliyyətə başlayacaq
15:17 16 Yanvar 2021
Çıxın dağlara-daşlara səpələnək, atışaq - Eyvaz Əlləzoğlunun hekayəsi
13:32 16 Yanvar 2021
20 Yanvarla bağlı sənədli film çəkilir - Video
12:15 16 Yanvar 2021
"Xəmsə möcüzəsi" müsabiqəsinə start verildi
11:15 16 Yanvar 2021
Fuad Poladov: “Nəyə görə həbs olunduğumu bilməliydim” – Müsahibə
09:00 16 Yanvar 2021
Onu babasının adıyla çağırdılar, "başı Sovet çəkici ilə əzilməlidir" dedilər, ardıcıl iki dəfə sürgün etdilər - Almas İldırımın məşəqqətli həyatı
20:45 15 Yanvar 2021
“Santa Barbara” serialının qəhrəmanı vəfat etdi
18:46 15 Yanvar 2021
Milli Teatr Vətən müharibəsi iştirakçısını işlə təmin etdi - Foto
18:19 15 Yanvar 2021
Azərbaycanlı rəssamın ABŞ -da fərdi sərgisi açıldı
17:37 15 Yanvar 2021
Cəfər Cabbarlı ilə Səməd Vurğun Onu niyə anlamırdılar?
17:14 15 Yanvar 2021
Görkəmli ingilis rejissorun kitabı Azərbaycan dilində - İlk dəfə
16:30 15 Yanvar 2021
Yaşamak bir ağaç gibi... – Günün şeiri
15:51 15 Yanvar 2021
Ərə vermək üçün yaşını artırdılar, prokuror qaynı oğlunu əlindən aldı, evində ölü tapıldı - Məşhur aktrisanın film kimi həyatı
15:11 15 Yanvar 2021
Netflix “Leyli və Məcnun” filmini çəkdi: Azərbaycanlı oğlan və İndoneziyalı qız - Video
14:31 15 Yanvar 2021