writer1

Aliyə

Məqalə sayı

999
clock09:00 calendar-gray 14 May 2015 view-gray291 dəfə oxunub
view-gray291 dəfə oxunub

Ər çörək verirsə döyər də, öldürər də

Saytlarda hər gün təzələnən ailədaxili qətl, intihar xəbərlərini “nə üstə öldürüb” marağıyla oxuyub bitiririk. Bu əslində səbəb yox, motivdir. Səbəb görünməyən yerdə gizlənib. Məsələ hər gün ölkədə baş verən ailədaxili qətllərin olması deyil, həm də bu qətl xəbərlərinin ciddi saytlarda baş xəbər, manşet olmasıdır. Min başqa səbəb ola bilər, amma başda duran bu olacaq: insanın dəyərinin düşməsi.

Düşməyib də nə etsin?

Pullu müğənnilərin qarderoblarını eşələyən, bahalı əşyalarını görməmişcəsinə təqdim edən telekanallarımız: “Adəmi adəm eləyən paradır” reallığını dəqiq göstərməklə öz əxlaqına uyğun dəyərlər təbliğatı qurub.

Məsələnin kökü yalnızca bu gündədirmi, yəni problem indinin problemidirmi? Deyil.

Bu yaxınlarda küçədə keçirilən bir sorğuya baxdım. Sorğuda iştirak edən qızların çoxu evlənmək istədikləri oğlanın evinin və maşınının olmasını və bonus olaraq onları sevməsini vacib hesab etdiklərini dedilər. Əlbəttə, dəbdəbəli həyatı tərənnüm edən mühitin içində qızların bu arzusu təbiidir. Amma bunu gələcək ərdən gözləməkləri niyə?

Məsələ burasındadır ki, kişilərdən də sorğu etsələr, onlar da onun bir sözünü iki etməyən, geyiminə, həyat tərzinə özlərinin qərar verəcəkləri qız istəyəcəklər, bonus olaraq gözəlliyi də olsun, deyəcəklər.

Deməli, ailədaxili qətllərdə, “qadınlara qarşı zorakılıqlar”da kökü yaxın keçmişdə qoyulan bir düşüncənin izi var. Bu düşüncəyə görə ər arvadını saxlamağa, yəni onun bütün ehtiyaclarını ödəməyə borcludur.

Və bu olduqca təbii qəbul olunur. Eyni zamanda ərlər də arvadların davranışlarını özü idarə edir- qadının işləyib işləməyəcəyinə, harasa gedib getməyəcəyinə, geyiminə, həyat tərzinə özü qərar verir. Bu məsələdə də özünü tam haqlı bilir. Çünki arvadının geyimini alır, çörəyini verir, bir sözlə onu o, saxlayır. Ər kimi bütün şərtləri ödədiyi halda arvadın ondan azadlıq tələb etməsi, sərbəst davranışları “kölə -arvad” olmaqdan imtina etməsi ədalətsizlikdir, konfliktə gətirib çıxarır və belə konfliktlər böyüyüb “qadın zorakılığı”, ailədaxili qətllərə səbəb olur. (Deyəsən süfrəyə duz qoymağı unutduğuna görə arvadını öldürən kişinin həqiqətinə çata bilirik).

Halbuki onu saxlamağa ərini borclu bilən qadın özünə qarşı kölə münasibətini haqq edirdi.

Məsələyə başqa rakursdan yanaşanda kölə yalnız arvad deyil. Ərini qazancının az olmasına görə, onların ehtiyaclarını ödəmədiyinə görə, uzun dili ilə qamçılayanda o, heç də köləyə oxşamır.

Bu yerdə ərlə arvadın arasına bərabərlik işarəsi qoymaq olar.

Ailə büdcəsinin ümumi olması haqqında, yəni bu büdcəyə həm ərin həm də arvadın eyni dərəcədə məsul olması haqqında, ərin onu saxlamaq kimi bir borcu olmaması haqqında qızlara kimsə heç nə deməyib. Onları ər çörəyi yeməyə hazır böyüdüblər. Diplomu cehiz kimi ona qoşublar – “ərin qoysa işləyərsən, qoymasa da qohum əqraba yanında başın uca olar” deyiblər. Onlar da evli, maşınlı + onlara aşiq olacaq oğlan gözləyiblər.

Reallıqsa bu nağılı, “milli standartlara uyğun” ailənin şərtlərini pozur. Yalnız bir adamın-ərin işləməsi ilə ailənin təminatı ödənmir. Büdcəyə təsir etməklə və ya karyera yüksəlişi ilə ərini özünə “borclu” qoyan arvad azadlığı, sərbəstliyi (bəlkə də normal insani davranışları) haqq etdiyini düşünür. Təməldəki qeyri-sağlam düşüncə konfliktə gətirib çıxarır. Və ya əksinə, məişətin bütün ağırlığını öz üzərinə götürən, uşaqların tərbiyəsi ilə məşğul olan arvad ailəni təmin etdiyinə görə özünü ərinə borclu bilir, ərin şərtlərinə uyğun olmağa çalışır. Şərtlərə uyğunlaşdıqca, özü ola bilmir, kiminsə arvadı, kiminsə anası olur…

Qərb cəmiyyətində ailədə ən xırda məişət məsələlərinədək ər və arvadın vəzifələri rasional şəkildə bərabər bölünüb. Qərb cəmiyyətində yaşayan dostların söylədiyinə görə, bu rasionallıq o həddə çatıb ki, qadın və kişi simasını itirməkdən qorxur. Bütün sosial statuslarını qazanan qadın ekzotik sevgi romanlarını “gözünə təpir”.

Deməli, məsələ hansısa bölgüdə deyil. Məsələ insanca yanaşmadadır.

Sivilizasiya irəlilədiikcə şərtlər dəyişir. İbtidai icma quruluşundə ovçuluq edən kişi və odu qoruyan qadının vəzifələri artır, dəyişir. deyəsən, bütün zamanlarda qadın (arvad) ailənin mərkəzi fiquru olaraq qalır. Amma bunun “ev heyvanı” və ya üstcins olmaqla bir əlaqəsi yoxdur.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

“Qətibə İnanc” tamaşası nümayiş olunacaq
18:55 22 Yanvar 2021
Məşhur aparıcılar AzTV-də "ər-arvad" oldu - Foto
18:16 22 Yanvar 2021
Nizami Gəncəviyə həsr olunmuş sərgi açılıb
17:35 22 Yanvar 2021
Hayl Hitler! - Qısa hekayə
16:55 22 Yanvar 2021
Zəfər Muzeyi harda olacaq? - Rəsmi açıqlama
16:23 22 Yanvar 2021
Bakıda Fransa filmləri festivalı başladı
15:55 22 Yanvar 2021
Birinci yerə layiq görülən yazar: “Bizdə müsabiqələr hamının könlünü almağa hesablanır” – Müsahibə
15:18 22 Yanvar 2021
Məşhur aktrisa vəfat etdi
14:37 22 Yanvar 2021
Bağırov onu Müdafiə naziri təyin etdi, erməni general sui-qəsd törətdi, vəzifəyə gəlməyinə bir gün qalmış qətlə yetirdilər – Həzi Aslanovun müəmmalı ölümü
14:02 22 Yanvar 2021
Ceyms Bond silsiləsindən yeni filmin premyerası yenə təxirə salındı
13:29 22 Yanvar 2021
Azərbaycanda Böyük Britaniya film festivalı başlayır
12:44 22 Yanvar 2021
Tənqidin tənqidi – Ağalar Qutdan yeni esse
12:08 22 Yanvar 2021
Yazıçılar Donald Trampa kitab qadağası qoydular
11:32 22 Yanvar 2021
Seks dəlisi olan qadınlar haqqında bir neçə cümlə
10:58 22 Yanvar 2021
Alen Delonun xanımı dünyasını dəyişdi
10:30 22 Yanvar 2021
Şairimiz Özbəkistanda qalib oldu - Ölümündən sonra
09:59 22 Yanvar 2021
Mirzə Cəlilin əsəri əsasında çəkilmiş serial – Sevda Sultanova İTV-nin yeni layihəsini tənqid etdi
09:00 22 Yanvar 2021
Oğlunun ölümünü ondan 40 gün gizlədilər – Xalq artisti haqqında maraqlı faktlar
21:13 21 Yanvar 2021
Xalq şairinin oğlu: “Atamın xəstəliyini hamıdan gizlətdim” - Müsahibə
20:00 21 Yanvar 2021
Tarix Muzeyinə direktor təyin edildi
18:59 21 Yanvar 2021