writer1

Qan Turalı

Məqalə sayı

228
clock15:00 calendar-gray 20 Fevral 2015 view-gray517 dəfə oxunub
view-gray517 dəfə oxunub

Mirzə Cəlil necə ateist oldu?

Dünyanın fırlanması haqqında mübahisələr gedir.

Səudiyyənin imamının başladığı bu polemika kimlərəsə zamanı keçmiş bir polemika kimi gələ də bilər.

Lakin burda müzakirə edilən məsələ əslində Yerin fırlanıb-fırlanmamağı, ya da onun kürə və ya müstəvi olması deyil.

Müzakirə edilən məsələ dinlə elmin toqquşmasıdır.

Bəşəriyyət qədər əzəlivə bəşəriyyətin ömrü qədər əbədibir polemikadır.

Müzakirə olunan elmlə dinin ortaq sahəsində, astronomiyada kimin hegemon olmasıdır.

Dünyanın kürə şəklində olması və fırlanması bu gün ən adi fiziki eksperimentlərlə sübuta yetirilir.

Lakin dindarların da öz arqumentləri var və bu arqumentlər islam mətnləri arasında birinci dərəcədən avtoritet sayılan “Quran”a əsaslanır.

Mən bu polemika başlayan gündən Mirzə Cəlilin “Tərcümeyi-halım” əsərində yazdığı abzası xatırlayıram.

Mirzənin Qoridə oxuduğu illərdən bəhs edən bu abzas Mirzə Cəlilin dinə münasibətinin dəyişməsi haqqındadır.

“Nə qədər Naxçıvanın müqəddəs mühiti və darülmüəllimin (Qoridə din müəllimləri-Q.T.) əmmaməli müdərrisləri bizi allahın yolunda saxlayırdılar, o qədər də oxumaqda olduğumuzu coğrafiya dərsi və tarixi-təbii dərsləri öz işini görməkdə idi. Dərsin birində dünyanın altı günə xudavəndə-aləm tərəfindən xəlq olunduğunu və xaliqin cümə günü dincə qaldığını oxuyanda, dərsin o birisində tarixi təbii müəlliminin bəyanatı öz mənası ilə dinməz-söyləməz allahın varlığını da şübhə altında buraxırdı. Adəm babamızın behişti ilə Nuhun tufanının bilmərrə inkar edirdi”.

(Cəlil Məmmədquluzadə Əsərləri 6 cilddə, 6 cilddə, səh. 188)

Yəni, söhbət iki dünyagörüşünün mübarizəsidir.

İki dünyagörüşünün mübarizəsində isə kompromislərə, güzəştlərə yer ola bilməz.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Nəriman Qasımoğlu: “Atam sovet dövrünə görə tövbə elədi” - Müsahibə
21:00 28 İyul 2021
Sənət müsabiqəsi elan olundu - Mükafat fondu 50 min avro
19:00 28 İyul 2021
Qobustanda Hindistan qalereyası açıldı
18:20 28 İyul 2021
“Ev dustağıyam” kitabının təqdimatı olub
17:25 28 İyul 2021
Bu mənəm - şairlərin yuxusuna gizli kamera yerləşdirən – Güneydən şeirlər
16:40 28 İyul 2021
Bakıda yeni fotosərgi açılacaq
16:00 28 İyul 2021
“Nimdaş” müxbirin dönər sifarişi - Ulucay Akif yazır...
15:29 28 İyul 2021
Müslüm Maqomayevin heykəlinin yeri müəyyənləşdi
15:01 28 İyul 2021
Səndən ayrılanda, dağlar, cavandım - Günün şeiri
14:15 28 İyul 2021
Boşanmadan ikinci qadınla evləndi, ölümündən sonra oğlu meydana çıxdı, müəmmalı qəzada öldü – Səxavət Məmmədovdan 10 maraqlı fakt
13:30 28 İyul 2021
Səməd Səmədovun dəfninə gəlmədilər - Giley
12:40 28 İyul 2021
İşıqları keçirib yazanlar
12:00 28 İyul 2021
Dərnəgülün qansoranları – Vüsal yazır…
11:20 28 İyul 2021
“Fəryad 2” filminə kişi axtarırlar – 15 manata
10:40 28 İyul 2021
Müğənni 56 yaşında öldü
10:05 28 İyul 2021
Votsapda beş roman yazan xanım: “Mənim davam internetdəki əxlaqsız kişilərlədir” - Müsahibə
09:00 28 İyul 2021
Homoseksual kralın aşiq olduğu bəstəkar
21:00 27 İyul 2021
Özbək şairi 44 günlük müharibədən kitab yazdı
18:51 27 İyul 2021
Adam öldürmək istəyirəm - Yeni hekayə
18:01 27 İyul 2021
Bakıda caz müsabiqəsi elan olunub
17:09 27 İyul 2021