news-inner
clock08:30 calendar-gray 31 Dekabr 2014 view-gray214 dəfə oxunub
view-gray214 dəfə oxunub

Şaxta Babanın arvadı...

Santa Klausun vətəninin Laplandiya (Şimali Avropada ərazi ) və ya Şimal qütbünün yaxın ətrafı hesab olunur.

Onun prototipi Müqəddəs Nikolay III əsrdə Kiçik Asiyada, indiki Türkiyə ərazisində yerləşən qədim Patara şəhərində doğulub.

Santa müqəddəs, Klaus Nikolay deməkdir. Özünün xeyriyyə işləri ilə tanınan Müqəddəs Nikolay uşaqları olan yoxsul ailələrə hədiyyələr göndərirmiş.

Kilsə təqviminə görə Avropa ölkələrində dekabrın 6-da uşaqlara hədiyyə verilirdi. Amma xristian dininin islahat dövründə müqəddəslərə ehtiram yasaq olundu. Ona görə bir çox ölkələrdə hədiyyə verən obraz kimi körpə İsa qəbul olundu. Və hədiyyə günü dekabrın 6-dan 24-ə keçirildi. Amma sonra dində aparılan yeni islahatlarda yenə hədiyyələr Nikolayın adından dekabrın sonlarında təqdim edilirdi.

Qeyd edək ki, Santa Klaus Niderland dilindən gəlmədir. Burda müqəddəs Nikolaya “Sinterklaas” deyilir.

Məhz hollandların Şimali Amerikada məskunlaşması sayəsində müqəddəs Nikolay obrazı bu ölkədə geniş yayıldı.

1823-cü ildə şair Klement Klark Mur “Miladdan əvvəlki gecə və ya müqəddəs Nikolayın gəlişi” poemasında Santa Klausu nağıl personajı kimi təqdim elədi. Amerikada populyarlaşan poemanın sayəsində Müqəddəs Nikolay Santa Klausa çevrildi.

O vaxtdan Santa-Klaus Şimali Amerikanın nağıl-folklor personajıdır.

Santa Klausun həyat yoldaşı kimi təsvir edilən Miss Santa Klaus sonrakı Avropa və Amerika ənənələrində təsərrüfat işlərində və uşaqlara hədiyyə hazırlamaqda yardım edir.

Santa Klausun arvadı obrazı ilk dəfə Filadelfiya dramaturqu və din xadimi Ceyms Risanın “Milad əfsanəsi” (1849) əsərində xatırlanır.

“Missis Santa Claus” ifadəsi isə ilk dəfə 1851-ci ildə “Yale Literary Magazine” jurnalında tələbə müəlliflərdən birinin hekayəsində çəkilib.

Bəzi ölkələrdə isə bu personaj “Noel Baba” adlanır. Noel fransız sözü olub, mənası milad deməkdir. Fransız dilli ölkələrdə ona “Per Noel” deyilir. Ənənəyə görə Noel Baba evlərə eşşəkdə qədim başmaqlarda baş çəkirmiş. O, hədiyyə dolu səbətlərlə evlərə bacadan girirmiş. Noel Baba hədiyyələri ayaqqabılara qoyurmuş. Onun antipodu “Per Fuetar” hesab olunur. Əlində çubuq təsvir olunan Per Fuetar özünü ötən ildə pis aparan uşaqları döyürmüş.

Rusiyada isə yeni il personajı “Ded Moroz” kimi təqdim olunur. Bu adın kökləri slavyan mifologiyasına gedib çıxır. Slavyan mifologiyasında Ded Moroz şaxtanın təcəssümüdür. Slavyan kəndlisinin təsəvvüründə şaxtalı qış olanda torpaq bərəkətli məhsul verir.

Ded Morozun obrazı rus nağıllarında, məsəllərində öz əksini tapıb.

Yazılı ədəbi nümunələrdə isə Ded Moroz 1840-cı ildə yazıçı V. Odoevskinin “İrineya babanın nağılları” kitabına daxil olan bir nağılda işlənilib. Kitabdakı “Moroz İvanoviç” adlı nağılda ilk dəfə Ded Moroz adına rast gəlinir.

Rus Pravoslav Kilsəsinin Ded Moroza münasibəti XX əsrin əvvəlində birmənalı olmayıb. Çünki ilkin mənbələrdə Ded Moroz sehrbazdır və bu, xristianlığa ziddir. 2000-ci ildə mitropolit Sergey bu haqda deyib: “Ded Moroz bizim hər birimizə uşaqlıqdan tanış olan xeyirxah personajdır. Mənə elə gəlir ki, Ded Moroz obrazı bizim dünyəvi mənəvi ənənələrimizin normal inkişafıdır”.

“Snequroçka” isə Ded Morozun nəvəsi, nağıl və yeni il personajıdır. Bəzən balaca qızcığaz, bəzən isə gənc qız kimi təsvir olunur. Ded Morozun Snequroçka ilə birlikdə görünməsi 1937-ci ildə baş verib.

Snequroçkanın obrazı slavyan folklorunda xatırlanır. Rus folklorunda o, qardan düzəldilən və sonra canlanan obrazdır.

Bu süjeti 1869-cu ildə folklorşünas A.Afanasyeviç işləyib. Müəllif yazır: "Qardan yarandığına görə, o, Snequroçka adlanır.... İvan adlı kəndli arvadı ilə şad xürrəm ömür sürürdülər. Amma uşaqlarının olmaması onları kədərləndirirdi. Qış gəldi, qar yağdı. Onlar komadan çıxıb qardan kukla düzəltdilər. İvan Qar Qızın tərpəndiyini gördü, arvadı sevinclə qışqırdı: “Allah bizə uşaq verdi”.

Dramaturq A.Ostorvski 1873-cü ildə “Snequroçka” adlı pyes yazır və burda o, Ded Morozun qızı kimi təsvir edilir.

Azərbaycan dilində isə Şaxta Baba Ded Morozun tərcüməsidir.

Şaxta Babanı müxtəlif ölkələrdə belə çağırırlar:

Almaniyada Vaynaxtsmann, Albaniyada Babadimpi,Bolqarıstanda Dyadyo Koleda, Böyük Britaniyada Faze Kristmas, Yunanıstanda Aqios Vasilis,Danimarkada Yulemanden, İspaniyada Papa Noel, İtaliyadaBabbo Natale, Norveçdə Yulebukk,Polşada Svetiy Mikolay, Hollandiyada Kerstman,Portuqaliyada Pay Natal, Slovakiyada Yejişek,SloveniyadaDedek Mraz, Türkiyədə Noel baba,Finlandiyada Youlupukki, Çexiyada Mikulaş,Serbiya, Monteneqro, Bosniya və Herseqovinada Deda Mraz, İranda Baba Noel, Amerika və Kanadada Santa Klaus, Braziliyada Papay Noel,Afrika ölkələrində Papa Noyol, İraqdaGoosaleh,ƏfqanıstandaBaba Çakalo, Özbəkistanda Ayoz Bobo, GürcüstandaTovlis Papa adlanır.

Oxşar xəbərlər

Xəbər lenti

İşini, gücünü atıb kimsə sevməlidir məni - Cəlil Cavanşirin şeirləri
17:00 08 Avqust 2020
Əliağa Vahidin 125 illiyi münasibətilə poçt markası buraxılıb
16:05 08 Avqust 2020
Biz iki nəfər öldük
15:00 08 Avqust 2020
Səngərdə Vaqifin şeirlərini oxudu, məşhur filmə onun əvəzinə erməni aktyoru çəkdilər - Kinomuzun Cahandar ağası haqda maraqlı faktlar
14:00 08 Avqust 2020
Səkkizinci ayın səkkizi - Mahir N. Qarayev yazır
12:31 08 Avqust 2020
Məşhur aktrisa kinodan getmə səbəbini açıqladı
11:20 08 Avqust 2020
“Eurovision” mahnı müsabiqəsinin Amerika versiyası yaradılacaq
10:13 08 Avqust 2020
Rüstəmbəyovun alınmayan filmi – Sevda Sultanova “Dağlarda döyüş”ü tənqid edir.
09:00 08 Avqust 2020
Azərbaycanın məşhur folklor qrupu beynəlxalq festivalda iştirak edəcək
18:50 07 Avqust 2020
Çingiz Aytmatov fenomeni və Azərbaycan" monoqrafiyası çap olundu
18:04 07 Avqust 2020
Azərbaycanlı yazardan yeni kitab
17:36 07 Avqust 2020
Polad Həşimovun üzünə necə baxacağıq?
17:06 07 Avqust 2020
Məşhur müğənni uyğur türklərinə görə Çinə belə etiraz etdi
16:05 07 Avqust 2020
Kölgəmi ayrı basdırın, sevəcəyim qız çiynində... - Tural Turanın şeirləri
15:02 07 Avqust 2020
Məşhur müğənni vəfat etdi
14:11 07 Avqust 2020
Hər konsert ərəfəsində əri tərəfindən döyülən, 17 yaşlı oğlunu itirən əməkdar artist – Bağırov ona bayquş demişdi
13:09 07 Avqust 2020
Süleyman Qanuni, Hürrəm Sultan, Mona Liza, Sezar indi yaşasaydılar, belə olardılar - Maraqlı layihə
12:23 07 Avqust 2020
Toyu karantinə düşənlər üçün fürsət
11:32 07 Avqust 2020
"Kapitan Marvel 2"nin rejissoru bəlli oldu
10:43 07 Avqust 2020
Azərbaycanda tarixi abidəyə müdaxilə edən şəxslər saxlanıldı
10:10 07 Avqust 2020