writer1

Aygün Aslanlı

Məqalə sayı

10
clock10:58 calendar-gray 29 Dekabr 2014 view-gray581 dəfə oxunub
view-gray581 dəfə oxunub

Axınla getmək istərdinizmi?

«Daha ali bir vücud yaratmalısan. İlk təkan, öz-özünə diyirlənən təkər – qısası, yaradanın özünü yaratmalısan» (F.Nitsşe). Rejissor Asif Rüstəmovun “Axınla aşağı” filminin qəhrəmanı Əli də (Namiq Ağayev) oğlu Ruslandan mükəmməlik tələb eləyir.

Əli avarçəkmə üzrə məşqçidi. Arvadı (Mehriban Zəki) oğlu və özü kimi məşqçi sevgilisi (Aleksandra Andrzejevska) var. Oğlu üçün sərt ata, sevgilisi üçün özünü reallaşdırmağa fürsət tapmamış insan, arvadı üçün itirmək istəmədiyi ərdi...

Əli oğlunun da avarçəkmə ilə məşğul olmasını və ən yaxşı olmasını istəyir. Ondan ötrü Ruslan oğuldan çox, öz arzularına verilmiş ikinci şansdı. Əli - ata, həm də ata arxetipinin obrazıdı – sərt, cəzaverən tanrıdı və zəifliyinə görə oğulu cəzalandırır – ən vacib bir məqamda onu komandadan qovur. Tanrı kimi onun taleyini həll eləyir.

“Özündən ali bir şey yaratmalısan. Amma gərək əvvəlcə özün kamilləşəsən, cismən də, ruhən də təkmilləşəsən” (F.Nitsşe). Əli nəinki kamil deyil, həm də günahkardı. Öz xudbinliyi ucbatından oğlunu qurban verməyə məcbur olan İbrahim kimi. Bütün atalar bir az İbrahimdi. Buna görə də Əlinin qələbə anı həyatının ən böyük məğlubiyyətinə çevrilir. Buna görə sevinməyə imkan tapmamış oğlunun ölüm xəbərini alır.Əslində film bundan sonra başlayır.

Suda batmış Ruslanın cəsədinin axtarışları həm də Əlinin həqiqəti tapmaq cəhdidi – özünüdərk yoludu. Və bu yol, Əli oğlunun həlak olduğu yerdə əlləri, üzü böyürtkən şirəsinə – qana bulaşmış halda oturanda başa çatır.

Namiq Ağayevin Əlisi sərt ata rolunda o qədər inandırıcı görünməsə də, film irəlilədikcə bütün mimikaları, plastikası ilə əzab çəkən və anlamağa çalışan insanın duyğularını tamaşaçıya ötürməyi bacarır. Ekran qarşısında əyləşənlər də Əli ilə eyni çaşqınlığı, yorğunluğu, bezginliyi və sonda cəsədə baxmadan “odur” deyəndə hiss elədiyi ani yüngüllüyü yaşayır.

“Axınla aşağı” filminin Əlidən başqa, daha bir qəhrəmanı da var: Su. Bu filmdə su Əlinin olduğu hər yerdədi. Sevgilisi su gimnastikası üzrə məşqçidi, onun yaşadığı evin həyətində hovuz var, oğlu suda batır, evdə borular su buraxır.

Su Əlinin “maye halıdı”, vizuallaşdırılmış daxili dünyası – ürəyi, beynidi. Üzdən axar, hərəkətli, dibi bulanıq, torlu. Əli də su kimi düşdüyü hər qəlibə uyğunlaşaraq yaşayır. “Bu filmdə hər şey suyun ağırlığı altındadı” - bu da rejissordan. Yəni hamı axına tabedi, müqavimət yoxdu. Oğulun ölümü suyun səthini parçalayan, dibini bulandıran daş misalı çox-çox dərinlərdə gizlədilmiş bu həqiqəti üzə çıxardıb Əlinin, Leylanın və digərlərinin çiyinlərinə buraxmışdı. Ona görə də Əlinin arvadı ilə son səhnəsindəki “Tapdın? Tapdım” dialoqunda bir yüngüllük, rahatlıq var. Onlar artıq həqiqətdən azaddırlar, yenidən axına tabe ola bilərlər.

“Axınla aşağı” filmində katarsis yoxdu. Burda SOS (save our soul) çağırışı təkcə qapı zəngidi. Heç kim xilas olmaq istəmir. Yalnız hərəkətsiz qara su – sabitlik var. Axına tabe.

Rejissor Asif Rüstəmovun (ssenari müəllifləri Asif Rüstəmov və Otar Pertaxiya, operator Ayxan Salar) “Axınla aşağı” filminin hədəfi seyrçinin emosiyaları yox, düşüncəsidi. Soyuq rənglər, soyuqqanlı təhkiyə, minimum musiqi, uzun kadrlar... Hər şey tamaşaçıya papağını qabağına qoyub fikirləşməyi təlqin eləyir.

Onun Əlisi, ədəbiyyat dərsliklərində yazılan cümlələrlə desək, “sabitliyi” seçmiş həmvətənlərimizin ümumiləşdirilmiş obrazıdı. Müəllif tamaşaçıya reallığı göstərir və onu sualla baş-başa buraxır: Siz də axınla aşağı getmək istəyənlərdənsinizmi? /xeber365.com/

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Şəhidlərə həsr olunmuş kitab işıq üzü görüb
18:05 30 İyul 2021
Ürək dil acır ki, sönməmiş odum - Səməd Vurğundan şeir çələngi
17:30 30 İyul 2021
Qısa hekayə: Yanğın
16:23 30 İyul 2021
Hüquqşünas teatra rəhbər gəldi
15:30 30 İyul 2021
Xalqı efirdən partizan hərəkatına çağıran Xalq artisti - O, İlhamə Quliyeva ilə eşq yaşamışdımı?
14:26 30 İyul 2021
Türkiyə evimizdir - evimiz yanır
13:51 30 İyul 2021
Rejissorumuz beynəlxalq festivalda jüri sədri oldu
13:06 30 İyul 2021
İçimizi yanır! – Türk sənətçilərin yanğın harayı
12:20 30 İyul 2021
Yazıçımız Beynəlxalq ədəbiyyat festivalında qalib gəldi
11:41 30 İyul 2021
Ssenarimiz Ukraynada ən yüksək balı topladı
11:05 30 İyul 2021
Özü torpağın altında, saatı cibimdə... - Orxan Cuvarlı yazır
10:09 30 İyul 2021
Tural Abbaslının hay-küyü, Aysel Əlizadənin kukla eksperimenti - “Elin sözü” düzdürmü?
09:01 30 İyul 2021
Ən gözəl sevgilərlə xərçəng belə sağalar - Bahar Zamanının şeirləri
21:00 29 İyul 2021
Kino Günü açıq havada qeyd olunacaq
18:06 29 İyul 2021
Müəllifi kim öldürüb? - Qismət yazır...
17:20 29 İyul 2021
Azərbaycan almanlarından bəhs edən kitab çıxdı
16:51 29 İyul 2021
Dünya şöhrətli musiqiçi vəfat etdi
16:07 29 İyul 2021
APA TV-yə yeni baş direktor təyin olundu
15:21 29 İyul 2021
Rus məktəbində oxudu, əxlaqsız qadına görə “KQB”-yə çağırıldı, ad günündə öldü: Nəbi Xəzri onu niyə şilləylə vurmuşdu? - Xalq yazıçısının qeyri-adi həyatı
15:01 29 İyul 2021
İngiltərə şahzadəsinin toy tortu hərraca çıxarıldı - Foto
14:34 29 İyul 2021