writer1

Qan Turalı

Məqalə sayı

228
clock12:16 calendar-gray 06 Noyabr 2014 view-gray836 dəfə oxunub
view-gray836 dəfə oxunub

Mağazaların çöküşü, kitabın yüksəlişi - Qan TURALININ yazısı

Azərbaycanda kitab mağazalarının Sovet dövrü ilə müqayisədə kəskin şəkildə azalması fikri ən müxtəlif yaş qrupuna aid ziyalılar tərəfindən dəfələrlə deyilib. Bazar iqtisadiyyatı kitabı digər əmtəələrlə kəskin rəqabət mühitinə salır və bu mənada kitab mağazalarının azalmasının iqtisadi səbəbləri bizə aydındır. Bəs dünyada kitab mağazalarını nə gözləyir?

Türkiyənin “Kitapçı” jurnalında dərc edilən bir neçə məqalədə də kitab mağazalarının böhranından bəhs olunur. Qəribəsi budur ki, ildən-ilə Türkiyədə kitab satışı artır, lakin mağazalarının sayı azalır. Yüksək icarə haqlarını kitab gəliri ilə ödəmək çətinləşir, kitab mağazaları “arka sokaklar”a sürgün edilir. Oxucular kitabı adətən internet mağazalarından alır. Beləliklə, kitab mağazaları ağır günlər keçirir.

Eyni problem Qərb ölkələrində də var. Məsələn, Amazonun yüksəlişi ilə Amerika və Avropada kitab mağazaları da sıxışdırılır. İnternet mağazaları kirayə haqqı vermir, buna görə daha ucuz qiymətə kitab sata bilirlər. Oxucu isə təbii olaraq daha ucuz qiyməti seçir. Üstəlik, Qərbdə internet mağazaları poçt xidmətində böyük endirimlər qazanır, oxucu cüzi, bəzən isə tamamilə pulsuz başa gələn poçt xidmətindən istifadə edir.

İnkişaf etmiş ölkələrin əhalisi tablet, kindle kimi elektron oxu vasitələrindən daha çox istifadə edir. Satışda 20-25 dollar olan kitabı elektron variantda cəmi bir neçə dollara əldə etmək olur. Kitab mağazalarının böhranına elektron kitab satışı da ciddi zərbə endirir və bu tendensiya daha çox Qərb dünyasında özünü göstərir.

Məsələn, Fransa hökuməti kitab mağazalarının sayının azalmasını ciddi bir problem kimi görür. Parlamentin imza üçün prezidentə təqdim etdiyi qanun layihəsi “Amazon” internet mağazasının Fransa daxilində pulsuz poçt sistemindən istifadəsini qadağan edir. Qanunun qəbul edilməsinin səbəbi isə son dərəcə ağır vəziyyətdən xəbər verir... Belə ki, Fransadakı kitab satışının 70 faizi “Amazon”un payına düşür.

Avropa Birliyinə üzv olan ölkələrin əksərində vahid qiymət qaydası var. Bu qaydaya görə bütün satış müəssisələri kitabı eyni qiymətə satmalıdır.

Məsələ kifayət qədər mübahisəlidir. Bir tərəfdən oxucu kitabı ucuz almaq istəyir, digər tərəfdən isə hər şəhərin mənəvi xəritəsində mühüm yer tutan kitab mağazaları da mərkəzdən uzaqlaşır, sayları azalır.

Avropa Birliyi vahid qiymət strategiyası ilə sərbəst bazar iqtisadiyyatı qaydalarından uzaqlaşır, çünki kitab əmtəə kimi baxmırlar. Halbuki, Marks özünəxas qəzəblə deyirdi ki, burjua öz arvadına da əmtəə kimi baxır (“Kommunist partiyasının manifesti”).

XX əsr ziyalıları üçün kitab mağazası sadəcə kitab satılan yer deyil, həm də gözəl vaxt keçirmək, faydalı söhbətlər etmək vasitəsidir. Lakin XXI əsrin qaraj uşaqları (“Microsoft” firması bir qarajda fəaliyyətə başlamışdı) üçün kitabı internetdən almaq, onun elektron variantını oxumaq daha asandır.

Lakin bir fikir bütün bu mübahisələrin fövqündə dayanır: Bəşəriyyət hər gün getdikcə kitab oxuyur, kitabın əhəmiyyətini gün keçdikcə daha aydın şəkildə dərk edir və bu zəfər fonunda kitabın elektron yoxsa kağız variantda oxunması, ya da onun mağazadan, ya da internetdən satın alınması təfərrüat kimi görünür.

Kitaba diqqətin artması elə güclü tendensiyadır ki, hətta Azərbaycanda da hiss edirik. Müqayisə üçün 2004-cü illə 2014-cü ili tutuşdurmaq kifayətdir.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Xalça şərqisi – Rafiq Tağının hekayəsi
21:01 05 Avqust 2021
Mirzə Cəlilin nəvəsi Fransadakı səfirliyimizdə olub
18:54 05 Avqust 2021
Qəbələ Musiqi Festivalı başa çatdı
18:14 05 Avqust 2021
Yaxınları Rafiq Tağını ziyarət etdi - Foto
18:07 05 Avqust 2021
Tanınmış yazıçı ilə görüş keçiriləcək
17:30 05 Avqust 2021
Axına qarşı üzmədən nəyəsə nail olmaq qeyri-mümkündür
17:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda etdiyi bu rəqsə görə Rafet El Romanı topa tutdular - Video
16:14 05 Avqust 2021
Rafiq Tağının qardaşı: “Anam qətlə yetirildiyini bilmirdi, ona qurban demişdi” – Müsahibə
15:21 05 Avqust 2021
Yaponiyada alovlanan olimpiya məşəli və Türkiyədəki meşə yanğınları
14:43 05 Avqust 2021
Nobelli şair məhkəməni uddu
14:01 05 Avqust 2021
"Çocuklar duymasın"ın Havuçu yanğınsöndürənlərə qoşuldu - Fotolar
13:12 05 Avqust 2021
Başı kəsilən Sevinci necə xilas edə bilərdik?
12:26 05 Avqust 2021
Əri evə başqa qadın gətirdi, efirə çıxarmaq üçün ona əxlaqsız təkliflər etdilər, iki uşağıyla ac-susuz qaldı – Səfil həyatı yaşayan xanəndəmiz
12:02 05 Avqust 2021
Flora Kərimovanı hədəfə alanların əsl siması – Sevda yazır...
11:01 05 Avqust 2021
Azərbaycanda yeni musiqi aləti yaradıldı - Foto
10:31 05 Avqust 2021
44 müəllifdən 44 ən yaxşı hekayə - Yeni layihə
10:01 05 Avqust 2021
Kosmik raketlərdən bəhs edən peyğəmbər hədisi – Zamin yazır...
09:00 05 Avqust 2021
Xalq artisti Rafiq Hüseynovun film kimi həyatı - Maraqlı faktlar
21:00 04 Avqust 2021
Amerikalı vokalçının “Qarabağ Azərbaycandır” klipinin təqdimatı keçirilib
18:45 04 Avqust 2021
Yanğın “Rəcəb İvedik”in evinə yaxınlaşdı – Qalmaqal düşdü
18:01 04 Avqust 2021