writer1

Sevda Sultanova

Məqalə sayı

795
clock14:54 calendar-gray 15 Oktyabr 2014 view-gray1495 dəfə oxunub
view-gray1495 dəfə oxunub

Xəlvətdən çıxmayan Bakuvi

Dünən Nizami Kino Mərkəzində "Xəlvətdə qalmış müdrik" sənədli filminin təqdimatı keçirildi.

Dövlət sifarişi ilə "Yaddaş" studiyasında çəkilmiş, bədii elementlərin də yer aldığı sənədli filmin ssenari müəllifi Orxan Fikrətoğlu, rejissoru Adil Azaydır.

Sənədli lent sufi filosofu, xəlvətilik təriqətinin yaradıcılarından biri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunub.

Filmin əvvəli maraqlı başladı. İlk epizodda kamera müasir Bakının küçələrindən keçərək Şirvanşahlar sarayının qaranlıq hücrəsində bənd salır. Simvolik- qaranlıq hücrə obrazı ilə də danışılacaq əhvalatın məğzi əvvəlcədən bəyan edilir.

Bu epizodda əsas obraz kamera- müşayiət edən və seyrçiyə istiqamət göstərəndir.

Hətta ilk hissələrdə asketik musiqi də (bəstəkar Tural Bakuvi) təbiət, qədim abidələrin təsvirlərlə ilə orqanikləşir.

Amma filmboyu musiqinin çox səslənməsi təsvirləri, nəql edilən əhvalatı əzir, diqqəti yayındırır və o, beləcə özünün asketik mahiyyətindən kənara çıxaraq əsəbləri qıcıqlandıran, filmdə artıqlıq edən nəsnəyə çevrilir.

Təqdimat zamanı səhnəyə dəvət olunan rejissor Adil Azay dedi ki, biz burda yeni baxış eləmişik-aktyorlar danışmır. Yəni aktyorlar ancaq hərəkət və üz ifadələri ilə rollarını ifa edir.

Rejissor yeni baxış deyəndə, yəqin ki, səssiz oyunu ilk dəfə öz yaradıcılığında tətbiqini nəzərdə tuturdu. Hər halda buna o zaman əminliklə yeni demək olardı ki, uzun illik tarixə malik səssiz oyuna rejissor nəsə fərqli intonasiya, tərz gətirəydi.

Ümumiyyətlə, səssiz oyun, bədiiləşdirilmiş səhnələr, təbiət, qədim məkan görüntüləri təəssüf ki, yalnız bəsit illustrativ ifadədən, kadrarxası mətnin hərfi realizəsindən o yana getməyib.

Dediyim kimi, film xəlvətilik təriqətinin yaradıcılarından biri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunub. Nə təqdimat zamanı çıxışlarda, nə də filmdə xəlvətilik təriqəti, onun mahiyyəti, prinsipləri haqda ətrfalı, dəqiq izahat olmadı.

Mövzu daha çox analitik yanaşma, araşdırma diktə edir. Rejissor isə əksinə, ciddi mövzuya poetik yanaşıb, gərəksiz, heç nə deməyən, hətta informativ funksionallığı belə olmayan lirik tonlarda mətnlərə, bədii səhnələrə üstünlük verib.

Tamaşaçıya verilən məlumatlar həddən artıq ümumi, səthi və vikipediya səviyyəsində idi.

Sorbonna universitetinin fəxri professoru, Bakuvi şəxsiyyətinin, yaradıcılığının araşdırmaçısı, filmin məsləhətçisi Zöhrə Əliyeva da çıxışında bioqrafik, ümumi məlumatla kifayətləndi.

Müəlliflər Bakuvinin dünyanın hər yerində tanındığını iddia edir. Amma niyəsə onun tanındığı, təriqətin yayılma coğrafiyası Asiya-Afirika bölgəsi ilə məhdudlaşır.

Təriqət nümayəndələrinin zikr səhnəsi həm mahiyyət, həm vziual həll baxımından fiaskodur. Ya bilərəkdənmi, ya fərqinə varmadanmı bu səhnə atmosferinə, mizanına görə “Dəli Kür” filmindəki mollaların ekstaz epizodunu xatırladır.

Daha sonra Bakuvinin əsərlərinin bu gün də öz aktuallığını saxlanılması, düşüncələrinin bəşəriyyətə töhfə verməsi, fikirlərində dünyaya sülh, bərabərliyin, həmrəyliyin əksini tapdlğı deyilir. Amma səslənən fikirlərin sübutu kimi konkret nümunə gətirlimir.

Sonda isə məni bir sual düşündürdü: Bakuvinin humanist, bəşəri ideyaları Yer kürəsinə töhfəsini veribsə, onda niyə dünyamızın durumu bu qədər faciəvidir?

Və filmdən aldığım ən son nəticə: Bakuvinin bu dünyadan nə istədiyini rejissor bizə anlada bilməyib.

REKLAM

Yazarın digər yazıları

Xəbər lenti

Milli Kitabxanadan 30 min manatlıq jest
17:40 29 Mart 2020
Filmlərin yayımı və nümayişi qaydalarına dəyişiklik edilib
17:01 29 Mart 2020
Şəfiqə Məmmədova ordenlə təltif edilib
15:45 29 Mart 2020
Komada olanda Alim Qasımovu onun yanına niyə çağırdılar? - Müğənni Şəfa haqqında maraqlı faktlar
15:00 29 Mart 2020
Mədəniyyət Nazirliyi yeni layihəyə start verib
14:15 29 Mart 2020
Spirtlə dəstəmaz almaq zamanı
13:31 29 Mart 2020
Mərhum Xalq artistinin qonşusu: "Binamızın problemini bircə təbəssümlə həll etdi"
12:30 29 Mart 2020
Dünyanın ən qədim şeiri - 4 min yaşlı mətn
11:41 29 Mart 2020
AzTV-dən evdə darıxanlara sürpriz
11:03 29 Mart 2020
Şərif Ağayarın hekayəsi: “Şeqlov üsulu”
09:30 29 Mart 2020
Xalq şairi vəfat etdi
08:05 29 Mart 2020
Bob Dilan 8 il sonra sükutu pozdu
18:07 28 Mart 2020
Pandemiya günlərinin Təpəgözü
17:33 28 Mart 2020
Gənc şair karantindən şeir yazdı: Mənə kölgəni göndər
16:41 28 Mart 2020
Özünə gizli toy eləyən, içkiyə qurşanıb ailəsini atan, yataqdan videosu yayılan reper – Maraqlı faktlar
15:40 28 Mart 2020
Anar Nağılbazın ən çox istifadə etdiyi söyüş
15:04 28 Mart 2020
Tanınmış müğənnidən cəsarətli addım: "Bir-birimizə dəstək olaq"
14:50 28 Mart 2020
Şahbaz Xuduoğlu: "Kitab sifariş edən daha çox yaşlılardır"
13:17 28 Mart 2020
Seymur Baycandan yeni yazı - Bu əcinnə gərək mənim qarşıma çıxaydı?
12:23 28 Mart 2020
Nazirlik televiziya kanallarına filmlərlə bağlı müraciət etdi
11:28 28 Mart 2020