Bu gün Xalq rəssamı Xalidə Səfərovanın doğum günüdür.

Kulis.az “Palitra” rubrikasında rəngkarın “Xalça toxuyanlar” əsəri haqqında materialı təqdim edir.

Azərbaycan təsviri incəsənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri Xalidə Səfərova 25 avqust 1926-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olub.

O, 1941–1944-cü illərdə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində, 1949–1955-ci illərdə isə Moskvadakı Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rəssamlıq fakültəsində təhsil alıb.

Xalidə Səfərova 1946-cı ildə rəssam Mahmud Tağıyev ilə ailə həyatı qurub.

Rəssam 23 dekabr 2005-ci ildə Bakıda vəfat edib.



“Xalça toxuyanlar”

Xalq rəssamı Xalidə Səfərova yaradıcılığında milli motivlər, kənd həyatının səmimiyyətini və qadın zəhmətini nikbin bir dildə təsvir etməsi ilə seçilən bənzərsiz fırça ustasıdır.

Onun "Xalça toxuyanlar" əsəri Azərbaycanın qədim xalçaçılıq ənənəsini sadəcə sənətkarlıq prosesi kimi deyil, emosional bir bayram, rənglərin və insan ruhunun harmoniyası kimi təqdim edən parlaq tablodur.

Əsərin mərkəzində xalça dəzgahı arxasında əyləşmiş üç gənc toxucu qadın yer alır.

Xalidə Səfərova kompozisiyanı elə qurmuşdur ki, tamaşaçı özünü emalatxananın bir parçası kimi hiss edir.

İzləyiciyə birbaşa baxan və səmimi gülümsəyən ön plandakı qadın obrazı tablonun emosional mərkəzini təşkil edir.

Onun şən baxışları və üzündəki təbii təbəssüm ağır fiziki zəhmətin yaradıcılıq sevincinə necə çevrildiyini nümayiş etdirir.

Digər iki qadın isə diqqətlərini ilmələrin vurulmasına və ilmə saplarının nizamlanmasına yönəldərək sənətin kollektiv ruhunu tamamlayır.

Dəzgahın yuxarı hissəsindən asılmış əlvan sap yumaqları kompozisiyanın üst hissəsində sanki rəngarəng bir çələng yaradır.

Aşağı tərəfdə toxucuların önündə qoyulmuş meyvə boşqabı isə Azərbaycan məişətinin qonaqpərvərliyini, bərəkətini və həyatın şirinliyini simvolizə edən incə natürmort detaladır.

"Xalça toxuyanlar" tablosunda rəssamın işıq və rəng duyumu xüsusi diqqət çəkir.

Əsərdə üstünlük təşkil edən parlaq sarı, çəhrayı, yaşıl və al-qırmızı tonlar Azərbaycanın zəngin folkor estetikası ilə tam səsləşir.

Qadınların baş örtüklərindəki və geyimlərindəki rənglər toxunan xalçanın üzərindəki alleqorik naxışlarla bir növ dialoqa girir.

Xalidə Səfərovanın fırça zərbələri olduqca dinamik, geniş və azaddır.

İmpressionizm cərəyanına yaxın olan bu texnika sayəsində işıq kətanın üzərində dalğalanır, parçaların və sapların fakturası canlı görünür.

Rəssam quru akademik qaydalardan qaçaraq havanın rütubətini, emalatxanaya daxil olan günəş şüalarını və toxucuların daxili hərarətini rəng ləkələrinin dinamikası ilə ötürməyi bacarmışdır.

Əsərin ən böyük fəlsəfi əhəmiyyəti onun milli kimliyimizi tərənnüm etməsindədir.

Xalçaçılıq əsrələr boyu Azərbaycan qadınının estetik təfəkkürünü, hisslərini və səbrini kətana, yuna həkk etmə vasitəsi olmuşdur.

Xalidə Səfərova bu əsəri ilə təkcə bir kənd səhnəsini çəkməmiş, həm də əməyin gözəlliyini, qadın həmrəyliyini və əcdadlardan gələn sənət yaddaşının nəsildən-nəslə ötürülməsini ölməzləşdirmişdir.

"Xalça toxuyanlar" həyata sevgini, nikbinliyi və milli dəyərlərə dərin bağlılığı özündə cəmləşdirən, Azərbaycan rəngkarlıq xəzinəsinin ən işıqlı səhifələrindən biridir.

• Elmlə dini necə barışdırmaq olar? – Qaydalara meydan oxuyan dahi
• İranda məşhur aktyora ağır cəza - 99 qamçı vurulacaq
• Kor – Gi de Mopassanın hekayəsi